Chiến lược phẫu thuật xử trí ICL lệch vị trí và lộn ngược

Bs Ngô Hữu Thế
24.10.26
Last Updated

Theo dữ liệu từ FDA được trình bày tại hội thảo AIOC2026 (IC227, 2026), tỷ lệ cần can thiệp thứ phát sau phẫu thuật đặt kính nội nhãn Implantable Collamer Lens (ICL) là khoảng 0,2%. Các vấn đề thường gặp bao gồm lệch vị trí, lộn ngược (flipped ICL) hoặc bất thường về độ võng (vault), đòi hỏi phẫu thuật viên phải nắm vững kỹ thuật xử trí để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

Phòng ngừa ICL lộn ngược và kỹ thuật nạp kính

Tình trạng ICL lộn ngược là biến chứng hiếm gặp và thường được phát hiện ngay trong lúc phẫu thuật. Để phòng ngừa, phẫu thuật viên cần chú trọng kỹ thuật nạp kính (loading) hoàn hảo. Cartridge cần được làm đầy bằng hỗn hợp Visco và BSS, tránh tạo bọt khí gây cản trở tầm nhìn. Khi nạp kính, cần sử dụng soft tip plunger để đưa kính vào cartridge, đảm bảo độ lồi (convexity) hướng lên trên. Phẫu thuật viên phải xác định các lỗ định vị (placement holes) trên footplate gồm lỗ trên phải, dưới trái và lỗ trung tâm. Sau khi nạp, các lỗ này phải nằm trên một đường thẳng; nếu bị xoắn, kính có khả năng cao sẽ bị lộn ngược khi tiêm vào mắt. Thời gian từ lúc nạp đến khi tiêm cần được rút ngắn tối đa, vì nếu để kính trong cartridge quá lâu (5-10 phút) trong môi trường phòng mổ lạnh, kính sẽ khó bung, buộc phải lấy ra, trải lại và nạp lại.

Xây dựng vết mổ và xử trí lệch vị trí

Xây dựng vết mổ (incision construction) đóng vai trò then chốt. Kích thước vết mổ cần đạt 2,8-3,2 mm. Vết mổ quá nhỏ gây khó khăn khi đưa kính vào, dẫn đến ma sát giữa kính và thành vết mổ, làm tăng nguy cơ kính bị lộn ngược. Ngược lại, vết mổ quá lớn dễ gây sa mống mắt. Trong trường hợp kính bị lệch hoặc lộn ngược, phẫu thuật viên cần lấy kính ra và cấy ghép lại. Đối với toric ICL, việc đánh dấu trục (axis marking) phải chính xác tuyệt đối dựa trên các dấu mốc tham chiếu. Nếu không có hệ thống hỗ trợ như Verion, có thể thực hiện đánh dấu trên đèn khe (slit lamp). Cần lưu ý không để HPMC tồn tại giữa thủy tinh thể tự nhiên và ICL trong vùng vault trước khi cố định kính.

Quản lý Vault và chỉ định thay thế kính

Vấn đề vault là thách thức lớn nhất trong phẫu thuật ICL. Vault cao được định nghĩa là hơn 1.000 micron, trong khi vault thấp là dưới 125 micron. Vault thấp không cung cấp đủ dinh dưỡng cho bao trước thủy tinh thể, dẫn đến nguy cơ hình thành đục thủy tinh thể ngay cả khi không có tiếp xúc vật lý. Khi cần thay thế kính (exchange), phẫu thuật viên nên bơm Visco lên trên, làm nổi các haptics dưới vết mổ vào góc tiền phòng, sau đó sử dụng kỹ thuật hand-over-hand với kẹp Austin và McPherson để lấy kính ra. Cần duy trì giãn đồng tử và tránh chấn thương bao trước. Việc đo đạc sulcus-to-sulcus (STS) bằng UBM được coi là phương pháp tốt nhất để dự đoán vault, thay thế cho việc chỉ dựa vào white-to-white. Nếu phát hiện tiếp xúc ngoại vi (peripheral touch) dưới 100 micron, cần cân nhắc thay thế kính sớm vì thủy tinh thể tự nhiên tăng trưởng khoảng 20 micron mỗi năm, dẫn đến nguy cơ chạm kính và đục thủy tinh thể trong tương lai.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ cần can thiệp thứ phát0,2% (dữ liệu FDA)
Tỷ lệ lệch vị trí/lộn ngược0,1% đến 2%
Tỷ lệ vault cao0,1%
Kích thước vết mổ khuyến cáo2,8-3,2 mm
Ngưỡng vault cao> 1.000 micron
Ngưỡng vault thấp< 125 micron
Tốc độ tăng trưởng thủy tinh thể~20 micron/năm
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc theo dõi sát các trường hợp có vault thấp hoặc tiếp xúc ngoại vi. Việc sử dụng UBM để đánh giá STS là một chiến lược quan trọng để cá thể hóa kích thước kính, giảm thiểu biến chứng. Cần lưu ý rằng các con số về vault là ước tính lâm sàng, phẫu thuật viên cần linh hoạt dựa trên tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân.
  • Luôn kiểm tra sự thẳng hàng của các lỗ định vị trên ICL trước khi tiêm để tránh tình trạng lộn ngược.
  • Ưu tiên đo đạc sulcus-to-sulcus bằng UBM thay vì chỉ dựa vào white-to-white để tối ưu hóa việc chọn kích thước kính.
  • Duy trì sự chủ động trong việc thay thế kính nếu phát hiện tiếp xúc ngoại vi dưới 100 micron để phòng ngừa đục thủy tinh thể.
  • Đảm bảo kỹ thuật nạp kính nhanh chóng, tránh để kính trong cartridge quá lâu trong môi trường lạnh.
  • Sử dụng kỹ thuật hand-over-hand khi cần lấy kính ra để đảm bảo an toàn cho cấu trúc nội nhãn.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Mathew Kurian, 2026, Surgical Strategies for Malpositioned Flipped ICLs, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: nJB7TIRA-tU.

Xem thêm