Chiến lược quốc gia về nâng cao nhận thức bệnh võng mạc trẻ sinh non (ROP) tại Ấn Độ

Bs Ngô Hữu Thế
23.10.26
Last Updated

Phiên họp AIOC2026 GP137 về Sứ mệnh Nâng cao Nhận thức Quốc gia về Bệnh võng mạc trẻ sinh non (Retinopathy of Prematurity - ROP) năm 2026 đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cải thiện nhận thức trên toàn quốc thông qua sự phối hợp giữa chính phủ, các tổ chức phi chính phủ (NGOs) và các bên liên quan. Mặc dù đã có nhiều hội thảo được tổ chức tại Ấn Độ và khu vực Nam Á, tỷ lệ trẻ mắc ROP giai đoạn 4 và 5 vẫn đang gia tăng, đặt ra thách thức lớn về gánh nặng bệnh tật cho xã hội.

Tầm quan trọng của nhận thức và dữ liệu lâm sàng

Dữ liệu hiện tại cho thấy 15% tổng số ca mù lòa toàn cầu do ROP xuất phát từ Ấn Độ. Một trong những rào cản lớn nhất là thiếu hụt dữ liệu hệ thống, khiến việc đánh giá quy mô thực sự của vấn đề trở nên khó khăn. Sự phát triển của các đơn vị chăm sóc tích cực sơ sinh (NICU) đã giúp nhiều trẻ sinh non sống sót hơn, nhưng đồng thời cũng làm tăng nguy cơ mắc ROP nếu không được kiểm soát tốt. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc đào tạo cho bác sĩ nhãn khoa, bác sĩ sơ sinh và bác sĩ nhi khoa là cấp thiết để tránh các sai sót trong chẩn đoán và điều trị.

Chiến lược sàng lọc và hướng dẫn quốc gia

Các hướng dẫn sàng lọc hiện tại cần được phổ biến rộng rãi hơn thay vì chỉ lưu trữ tại Bộ Y tế. Quy tắc sàng lọc cơ bản bao gồm trẻ có cân nặng khi sinh dưới 2kg và tuổi thai dưới 34 tuần, thực hiện trong khoảng 3 đến 4 tuần sau sinh. Tuy nhiên, đối với trẻ sinh cực non (khoảng 28 tuần hoặc thấp hơn), việc thăm khám cần được thực hiện trong vòng 15 ngày sau sinh. Việc chuẩn hóa quy trình thông qua các chương trình chứng nhận chuyên gia ROP được đề xuất để tạo ra một chuẩn mực chung cho các bác sĩ thực hành.

Mô hình can thiệp cộng đồng và vai trò của NGO

Các mô hình như của Aruna Foundation tại Uttar Pradesh cho thấy tầm quan trọng của việc kết nối cộng đồng. Việc sử dụng các nhân viên y tế Asha (Asha workers) để theo dõi và nhắc lịch tái khám thông qua các công cụ như sticker dán trên hồ sơ xuất viện đã giúp cải thiện đáng kể tỷ lệ tuân thủ điều trị. Các chiến dịch truyền thông sáng tạo, bao gồm kịch nghệ và các sự kiện cộng đồng, đã giúp nâng cao nhận thức của phụ huynh và tạo ra sự ủng hộ từ các nhà hoạch định chính sách.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ mù lòa toàn cầu do ROP tại Ấn Độ15%
Tỷ lệ trẻ được bác sĩ nhãn khoa giới thiệu86%
Tỷ lệ trẻ được bác sĩ nhi khoa giới thiệu8.7%
Tỷ lệ trẻ mắc ROP giai đoạn 5 có cân nặng >1500g15%
Tỷ lệ trẻ mắc ROP giai đoạn 5 chưa từng được sàng lọc86%
Tỷ lệ trẻ mắc ROP giai đoạn 5 tự đến khám49%
Số lượng thành viên Indian ROP Society281 thành viên
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026 GP137, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các chuyên gia nhấn mạnh sự chuyển dịch từ việc chỉ tập trung vào phẫu thuật sang việc xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu và chính sách quốc gia. Hạn chế lớn nhất được nêu là sự thiếu đồng bộ trong việc áp dụng các hướng dẫn sàng lọc giữa các cơ sở y tế công và tư nhân.
  • Tích hợp sàng lọc ROP vào chương trình chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em quốc gia.
  • Xây dựng hệ thống nhắc lịch tái khám tự động cho các trẻ có nguy cơ cao.
  • Đào tạo liên tục cho nhân viên y tế tuyến cơ sở (Asha workers) về nhận diện trẻ cần sàng lọc ROP.
  • Sử dụng dữ liệu làm công cụ vận động chính sách để đưa ROP vào danh mục chỉ số sức khỏe quốc gia.
  • Thúc đẩy mô hình sàng lọc từ xa (tele-screening) để tiếp cận các vùng sâu vùng xa.

Tài liệu tham khảo:

Indian ROP Society, 2026, AIOC2026 GP137 - Indian ROP Society Session - National ROP Awareness Mission, aioseditorproceedings, Video ID: jYc_ELSZer8.

Xem thêm