Chiến lược quốc gia về nâng cao nhận thức bệnh võng mạc trẻ sinh non (ROP) tại Ấn Độ

Bs Ngô Hữu Thế
27.10.26
Last Updated

Phiên họp AIOC2026 GP137 về Sứ mệnh Nâng cao Nhận thức Quốc gia về Bệnh võng mạc trẻ sinh non (Retinopathy of Prematurity - ROP) năm 2026 đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cải thiện nhận thức và hệ thống sàng lọc trên toàn quốc. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, tỷ lệ trẻ mắc ROP giai đoạn 4 và 5 vẫn đang gia tăng, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính phủ, các tổ chức phi chính phủ (NGOs) và các bên liên quan để bảo vệ thị lực cho trẻ sơ sinh.

Tầm quan trọng của nhận thức và thách thức hiện tại

Giáo sư Rajaran Naz nhấn mạnh rằng ROP là một vấn đề y tế công cộng nghiêm trọng, chiếm 15% nguyên nhân gây mù lòa toàn cầu tại Ấn Độ. Mặc dù đã có nhiều hội thảo được tổ chức tại Ấn Độ và khu vực Nam Á, các ca bệnh nặng vẫn tiếp tục xuất hiện. Một thách thức lớn là sự thiếu hụt dữ liệu chính xác về quy mô vấn đề, gây khó khăn cho việc hiểu rõ gánh nặng bệnh tật đối với xã hội. Các chuyên gia chỉ ra rằng việc nâng cao nhận thức không chỉ dành cho bác sĩ nhãn khoa mà còn cần mở rộng đến bác sĩ sơ sinh (neonatologist) và bác sĩ nhi khoa, những người đóng vai trò then chốt trong việc phát hiện sớm và chuyển tuyến kịp thời.

Chiến lược sàng lọc và quản lý

Các chuyên gia đề xuất áp dụng quy tắc sàng lọc nghiêm ngặt: trẻ sinh non dưới 2kg và dưới 34 tuần tuổi cần được khám trong vòng 3-4 tuần sau sinh. Đối với trẻ sinh non dưới 28 tuần, thời gian khám cần rút ngắn xuống trong vòng 15 ngày sau sinh. Một vấn đề tồn tại là các hướng dẫn sàng lọc thường nằm tại Bộ Y tế mà không được phổ biến rộng rãi. Do đó, cần xây dựng một bộ công cụ khoa học (scientific toolkit) ngắn gọn, khoảng 10 trang, để các nhân viên y tế dễ dàng ghi nhớ và áp dụng. Việc đào tạo nhân lực thông qua các chương trình chứng nhận (certification program) với các cấp độ kiến thức khác nhau cũng được đề xuất để chuẩn hóa năng lực chuyên môn.

Vai trò của cộng đồng và công nghệ

Việc tích hợp ROP vào hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh là chiến lược quan trọng. Các nhân viên y tế cộng đồng (như ASHA workers) có thể đóng vai trò then chốt trong việc theo dõi và nhắc lịch sàng lọc. Việc sử dụng các công cụ như sticker dán trên hồ sơ xuất viện của trẻ có nguy cơ cao đã chứng minh hiệu quả trong việc tăng tỷ lệ tuân thủ tái khám. Ngoài ra, mô hình sàng lọc từ xa (tele-screening) và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI) được kỳ vọng sẽ giúp tiếp cận các vùng sâu vùng xa, nơi thiếu hụt bác sĩ chuyên khoa.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ mù lòa toàn cầu do ROP tại Ấn Độ15%
Tỷ lệ trẻ mắc ROP giai đoạn 5 có cân nặng >1500g15%
Tỷ lệ trẻ mắc ROP giai đoạn 5 chưa từng được sàng lọc86%
Tỷ lệ trẻ mắc ROP giai đoạn 5 tự chuyển tuyến49%
Số lượng thành viên Indian ROP Society281 thành viên
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026 GP137, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các chuyên gia nhấn mạnh việc chuyển dịch từ mô hình sàng lọc tập trung tại bệnh viện sang mô hình cộng đồng dựa trên dữ liệu là xu hướng tất yếu. Hạn chế hiện tại là sự thiếu đồng bộ trong việc áp dụng các hướng dẫn sàng lọc giữa các cơ sở y tế công và tư.
  • Tích hợp sàng lọc ROP vào quy trình chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh quốc gia.
  • Xây dựng bộ công cụ hướng dẫn sàng lọc ngắn gọn, dễ tiếp cận cho nhân viên y tế tuyến đầu.
  • Sử dụng công nghệ AI và tele-screening để mở rộng phạm vi sàng lọc tại các vùng nông thôn.
  • Tăng cường đào tạo và cấp chứng chỉ cho bác sĩ sơ sinh và nhi khoa về nhận diện ROP.
  • Thiết lập hệ thống nhắc lịch tái khám tự động thông qua tin nhắn hoặc ứng dụng di động.

Tài liệu tham khảo:

Indian ROP Society, 2026, AIOC2026 GP137 - Indian ROP Society Session - National ROP Awareness Mission, aioseditorproceedings, Video ID: jYc_ELSZer8.

Xem thêm