Giải pháp tối ưu hóa loạn thị trong phẫu thuật đục thủy tinh thể: Chẩn đoán và Kỹ thuật

Bs Ngô Hữu Thế
22.10.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026 (IC384), các chuyên gia đã thảo luận về việc 78% bệnh nhân đục thủy tinh thể hiện nay có tình trạng loạn thị đáng kể, đòi hỏi sự chính xác cao trong tính toán và phẫu thuật. Việc quản lý loạn thị không chỉ dừng lại ở đo đạc thông thường mà cần tích hợp các công nghệ chẩn đoán hiện đại và kỹ thuật phẫu thuật tinh chỉnh để đạt được kết quả thị giác tối ưu cho bệnh nhân.

Vai trò của các thiết bị đo sinh trắc học (Biometry)

Sinh trắc học là nền tảng của phẫu thuật khúc xạ, áp dụng toán học vào sinh học để đo các thông số như chiều dài trục nhãn cầu (axial length), độ cong giác mạc (corneal curvature) và độ sâu tiền phòng. Các thiết bị hiện đại như IOLMaster 700 sử dụng nguyên lý OCT (Optical Coherence Tomography) để đo đạc chính xác, trong khi Lensstar sử dụng kỹ thuật đo phản xạ quang học (optical low coherence reflectometry) với bước sóng 820 nm. Argos, một hệ thống swept-source OCT, sử dụng bước sóng 1060 nm và logic tổng các phân đoạn (sum of segments logic) để tăng độ chính xác cho cả mắt dài và mắt ngắn. Hệ thống Anterion tích hợp bản đồ giác mạc và OCT phân đoạn trước, sử dụng bước sóng 1300 nm để đạt độ sâu hình ảnh lớn và độ nhạy cao, hỗ trợ lập kế hoạch toric hiệu quả.

Chiến lược tính toán và quản lý loạn thị

Việc tính toán toric cần xem xét loạn thị giác mạc toàn phần, bao gồm cả mặt sau giác mạc. Bỏ qua loạn thị mặt sau có thể dẫn đến sai lệch kết quả (quá mức hoặc thiếu hụt công suất). Các công thức hiện đại như Barrett, Kane, EVO, và Hill-RBF tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để cải thiện độ chính xác. Bản đồ độ dày biểu mô (epithelial thickness mapping) đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện các bất thường bề mặt, đặc biệt ở bệnh nhân khô mắt hoặc nghi ngờ giác mạc chóp (keratoconus), giúp phân biệt loạn thị đều và không đều trước khi quyết định phẫu thuật.

Kỹ thuật phẫu thuật và xử lý sai lệch

Độ chính xác của trục đặt kính là yếu tố then chốt; sai lệch 1 độ có thể làm mất 3,3% hiệu quả điều chỉnh loạn thị. Nếu sai lệch 10-15 độ, bệnh nhân có thể mất 33% hiệu quả. Các phương pháp đánh dấu trục bao gồm đánh dấu thủ công tại đèn khe (slit lamp) hoặc sử dụng hệ thống hướng dẫn hình ảnh (image-guided system) như Callisto hoặc Varon. Trong trường hợp xảy ra biến chứng như rách bao sau (PCR), việc xử lý vitrectomy đúng cách và đảm bảo kính được đặt ổn định là cần thiết. Đối với trẻ em, việc phẫu thuật đục thủy tinh thể cần cân nhắc sự phát triển của nhãn cầu, thường không đặt IOL cho trẻ dưới 2 tuổi.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ bệnh nhân đục thủy tinh thể có loạn thị78%
Mất hiệu quả điều chỉnh loạn thị3,3% cho mỗi 1 độ sai lệch trục
Tỷ lệ bệnh nhân có loạn thị > 1.5 D22%
Tỷ lệ bệnh nhân có loạn thị > 2 D8%
Can thiệp xoay lại kínhNếu sai lệch > 10 độ
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tối ưu hóa bề mặt nhãn cầu trước khi đo đạc (đặc biệt là khô mắt) để tránh sai số. Việc sử dụng các công nghệ OCT mới nhất là xu hướng tất yếu để đạt được kết quả khúc xạ chính xác.
  • Tối ưu hóa bề mặt nhãn cầu (điều trị khô mắt) ít nhất 2 tuần trước khi đo sinh trắc học.
  • Sử dụng nhiều thiết bị đo khác nhau để kiểm chứng (tam giác đồng thuận) nhằm đảm bảo độ tin cậy.
  • Đánh dấu trục chính xác bằng hệ thống hướng dẫn hình ảnh hoặc kỹ thuật thủ công tỉ mỉ.
  • Kiểm tra kỹ tình trạng bao sau và dịch kính trong quá trình phẫu thuật để đảm bảo ổn định trục kính.
  • Thực hiện kiểm tra hậu phẫu sớm để phát hiện và xử lý kịp thời các sai lệch trục.

Tài liệu tham khảo:

Sankit, D., Dishita, D., et al., 2026, The Astigmatism Solution Integrating Diagnostics & Surgical Techniques for Catar, AIOC 2026 IC384, Video ID: BZBNeyeNCtE.

Xem thêm