Giải pháp tối ưu hóa loạn thị trong phẫu thuật đục thủy tinh thể: Chẩn đoán và Kỹ thuật

Bs Ngô Hữu Thế
25.10.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026 (IC384), các chuyên gia đã thảo luận về việc 78% bệnh nhân đục thủy tinh thể hiện nay có tình trạng loạn thị đáng kể, đòi hỏi sự chính xác cao trong chẩn đoán và phẫu thuật để đáp ứng kỳ vọng của bệnh nhân. Việc lựa chọn đúng thiết bị đo sinh trắc học (biometry) và áp dụng các công thức tính toán hiện đại là chìa khóa để đạt được kết quả khúc xạ tối ưu.

Vai trò của sinh trắc học trong quản lý loạn thị

Sinh trắc học là sự kết hợp giữa toán học và sinh học để đo lường các kích thước của mắt, đặc biệt là chiều dài trục nhãn cầu (axial length), độ cong giác mạc (corneal curvature) và độ sâu tiền phòng (anterior chamber depth). Sự ra đời của các thiết bị đo quang học không tiếp xúc (optical non-contact) từ những năm 1980 đã tạo ra bước ngoặt lớn. Hiện nay, các thiết bị như IOLMaster 700 sử dụng nguyên lý OCT (Optical Coherence Tomography) để đo lường hình ảnh hướng dẫn (image-guided biometry), cho phép đo được độ cong giác mạc toàn phần (total keratometry) và loạn thị mặt sau giác mạc (posterior corneal astigmatism), vốn là những thông số quan trọng trong các công thức tính toán IOL hiện đại.

Các hệ thống chẩn đoán đa phương thức

Các hệ thống như Anterion tích hợp bản đồ giác mạc (corneal mapping) và OCT phân đoạn trước (anterior segment OCT) với bước sóng 1.300 nm, mang lại độ sâu hình ảnh lớn và độ nhạy cao. Công nghệ ray tracing (dò tia) trên nền tảng Ocullex giúp xác định công suất IOL dựa trên hình ảnh sắc nét nhất trên võng mạc. Ngoài ra, các thiết bị như Star 900 hay iTrace cung cấp các giải pháp đo lường loạn thị và lập kế hoạch toric chuyên sâu, hỗ trợ phẫu thuật viên trong việc xác định trục và độ lệch sau phẫu thuật.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ bệnh nhân đục thủy tinh thể có loạn thị78%
Mất hiệu quả điều chỉnh loạn thị mỗi độ lệch trục3%
Tỷ lệ bệnh nhân có loạn thị > 1.5 diopter22%
Tỷ lệ bệnh nhân có loạn thị > 2 diopter8%
Thời gian theo dõi sau phẫu thuật để đánh giátài liệu không nêu
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tối ưu hóa bề mặt nhãn cầu trước khi đo đạc. Việc bỏ qua loạn thị mặt sau giác mạc có thể dẫn đến sai số trong tính toán công suất IOL, đặc biệt là trong các trường hợp loạn thị ngược chiều (ATR) hoặc cùng chiều (WTR).

Kỹ thuật phẫu thuật và quản lý biến chứng

Độ chính xác trong việc đánh dấu trục (axis marking) là yếu tố sống còn. Việc sử dụng các hệ thống hướng dẫn hình ảnh (image-guided systems) như Callisto hoặc Varon giúp giảm thiểu sai số. Trong trường hợp xảy ra biến chứng rách bao sau (PCR), việc xử lý dịch kính (vitrectomy) đúng cách và đảm bảo IOL được đặt ổn định trong bao là cần thiết. Đối với trẻ em, việc phẫu thuật đục thủy tinh thể cần cân nhắc đến sự phát triển của nhãn cầu, thường không đặt IOL cho trẻ dưới 2 tuổi.

  • Luôn kiểm tra bề mặt nhãn cầu và điều trị khô mắt trước khi đo sinh trắc học.
  • Sử dụng ít nhất 2-3 thiết bị khác nhau để đối chiếu (triangle of agreement) kết quả loạn thị.
  • Đánh dấu trục chính xác bằng các thiết bị hỗ trợ kỹ thuật số hoặc đánh dấu thủ công với đầu kim siêu nhỏ.
  • Thực hiện cắt dịch kính qua pars plana nếu có rách bao sau để đảm bảo an toàn cho IOL toric.
  • Kiểm tra độ ổn định của IOL trong 1 giờ đầu sau phẫu thuật để phát hiện sớm tình trạng xoay trục.

Tài liệu tham khảo:

Sankit, D., et al., 2026, AIOC 2026 IC384 The Astigmatism Solution Integrating Diagnostics & Surgical Techniques for Catar, YouTube, Video ID: BZBNeyeNCtE.

Xem thêm