ASRS Leaders & Legends Interview (2026) ghi lại cuộc đời và sự nghiệp của GS. Jose S. Pulido, một chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực võng mạc với những đóng góp quan trọng về bệnh lý võng mạc do nhiễm trùng, viêm, và ung thư mắt. Bài giảng này cung cấp cái nhìn sâu sắc về quá trình đào tạo, những thách thức trong sự nghiệp và các cột mốc nghiên cứu mang tính lịch sử của ông.
Quá trình đào tạo và những người thầy
GS. Pulido tốt nghiệp đại học và thạc sĩ hóa học tại Đại học Chicago, sau đó hoàn thành bằng y khoa tại Đại học Tulane. Ông thực hiện chương trình nội trú nhãn khoa và năm bác sĩ nội trú trưởng tại Đại học Illinois tại Chicago, tiếp nối bằng chương trình fellowship võng mạc tại Baskin Palmer Eye Institute. Trong quá trình đào tạo, ông được dẫn dắt bởi những tên tuổi lớn như Mort Goldberg, Goolan Payman, Jerry Fishman, Joel Sugar và Lee Jan Paul. Ông nhấn mạnh rằng mỗi môi trường đào tạo đều mang lại những triết lý khác nhau, từ định hướng chuyển dịch (translational) tại Đại học Illinois đến định hướng lâm sàng tại Baskin Palmer.
Đột phá trong điều trị CMV retinitis
Trong thời kỳ đầu của đại dịch AIDS, khoảng 40% bệnh nhân bị mù do viêm võng mạc do cytomegalovirus (CMV retinitis). GS. Pulido đã tiên phong trong việc sử dụng thuốc kháng virus BWB759U (nay là Ganciclovir) thông qua cơ chế sử dụng nhân đạo (compassionate use). Sau khi thực hiện các nghiên cứu độc tính trên thỏ, ông đã thành công trong việc tiêm thuốc cho bệnh nhân, giúp ngăn chặn sự tiến triển của bệnh. Đây là một ví dụ điển hình về việc vượt qua các rào cản hành chính để cứu vãn thị lực cho bệnh nhân trong bối cảnh chưa có phác đồ điều trị chuẩn.
Thách thức các giáo điều lâm sàng
Một trong những đóng góp quan trọng của GS. Pulido là việc thay đổi quan điểm điều trị bệnh hồng cầu hình liềm (sickle cell disease). Trước đây, dogma lâm sàng yêu cầu thực hiện truyền máu thay thế (exchange transfusions) trước phẫu thuật để tránh hoại tử mắt. Tuy nhiên, qua kinh nghiệm lâm sàng tại Baskin Palmer, ông nhận thấy việc chỉ cần bù dịch (hydration) là đủ để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân. Nghiên cứu này đã giúp thay đổi thực hành lâm sàng, loại bỏ quy trình truyền máu không cần thiết.
Nghiên cứu về viêm màng bồ đào và ung thư mắt
Tại Đại học Iowa, GS. Pulido đã phát hiện mối liên quan giữa viêm màng bồ đào trung gian (intermediate uveitis) hay còn gọi là pars planitis với bệnh đa xơ cứng (multiple sclerosis - MS). Ông đã chứng minh mối liên hệ này thông qua xét nghiệm HLA và các hình ảnh MRI. Ngoài ra, trong lĩnh vực ung thư mắt, ông đã xác định sắc tố cam (orange pigment) là yếu tố nguy cơ quan trọng của u hắc tố (melanoma) và nghiên cứu đột biến MYD88 L265P trong u lympho võng mạc (vitreoretinal lymphoma), xuất hiện ở 80% bệnh nhân.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ mù do CMV retinitis ở bệnh nhân AIDS | 40% |
| Tỷ lệ đột biến MYD88 L265P trong u lympho võng mạc | 80% |
| Số lượng bằng sáng chế của GS. Pulido | Hơn 12 |
| Số lượng bài báo peer-reviewed | Hơn 350 |
Bình luận: Những chia sẻ của GS. Pulido nhấn mạnh tầm quan trọng của tư duy phản biện và sự tò mò khoa học trong thực hành lâm sàng. Việc thách thức các dogma cũ như trong bệnh hồng cầu hình liềm là bài học quý giá cho các bác sĩ trẻ. Thông tin theo ASRS Leaders & Legends Interview, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
- Luôn đặt câu hỏi về các giáo điều (dogma) trong thực hành lâm sàng nếu không có bằng chứng vững chắc.
- Tận dụng các cơ hội nghiên cứu chuyển dịch để giải quyết các vấn đề lâm sàng khó.
- Đa dạng hóa tư duy và không ngại khác biệt để thúc đẩy sự tiến bộ trong y học.
- Tầm quan trọng của việc theo dõi sát sao các dấu hiệu lâm sàng nhỏ (như sắc tố cam) để dự báo bệnh lý ác tính.
Tài liệu tham khảo:
ASRS, 2026, ASRS Leaders & Legends Interview: Jose S. Pulido, MD, MS, MBA, MPH, ASRS_American Society of Retina Specialists, Video ID: TcNhwZJI7Dg.