Nghiên cứu quan sát đa trung tâm (n=404 mắt) được trình bày tại AIOC2026 (GP224) đã đánh giá kết quả lâm sàng thực tế của việc sử dụng biosimilar ranibizumab (Ociva) trong điều trị các bệnh lý mạch máu võng mạc. Kết quả cho thấy sự cải thiện có ý nghĩa thống kê về thị lực và độ dày võng mạc trung tâm (Central Subfield Thickness - CFT) sau thời gian theo dõi trung bình 14 tuần, củng cố vai trò của các thuốc tương tự sinh học trong việc mở rộng khả năng tiếp cận điều trị tại các thị trường đang phát triển.
Tổng quan về biosimilars trong nhãn khoa
Sự xuất hiện của các biosimilars đã tạo ra một cuộc cách mạng thầm lặng trong điều trị các bệnh lý mạch máu võng mạc (retinal vascular disease) trong 20 năm qua. Tại Ấn Độ, ranibizumab biosimilars đã được cấp phép từ năm 2015, tạo tiền đề cho việc sử dụng rộng rãi các thuốc này trong thực hành lâm sàng. Các bằng chứng hiện có cho thấy sự khác biệt về hiệu quả giữa thuốc gốc (innovator molecule) và biosimilars là rất nhỏ, với tỷ lệ bệnh nhân mất dưới 15 chữ cái (letters) đạt 96% so với 97% ở nhóm dùng thuốc gốc. Các biến cố nhãn khoa nghiêm trọng (serious ocular events) vẫn là hiếm gặp, giúp các bác sĩ lâm sàng tự tin hơn trong việc lựa chọn thuốc cho bệnh nhân.
Thiết kế nghiên cứu và đặc điểm bệnh nhân
Nghiên cứu là một phân tích hồi cứu, liên tiếp, can thiệp, không kiểm soát (retrospective consecutive interventional uncontrolled multicenter study) được thực hiện tại 4 trung tâm nhãn khoa tại Ấn Độ. Tiêu chí lựa chọn bao gồm các bệnh nhân đã tiêm ít nhất một mũi Ociva trong khoảng thời gian từ tháng 8/2024 đến tháng 5/2025, với thời gian theo dõi tối thiểu 4 tuần. Các mắt có dữ liệu ban đầu hoặc dữ liệu theo dõi không đầy đủ bị loại khỏi nghiên cứu. Tổng cộng có 404 mắt được đưa vào phân tích, nhận tổng cộng 742 mũi tiêm, với 288 mắt chưa từng điều trị (naive eyes) và 116 mắt đã được điều trị trước đó (pretreated eyes). Độ tuổi trung bình của bệnh nhân là 59 tuổi, với 63% là nam giới.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | 404 mắt |
| Số mũi tiêm | 742 mũi tiêm |
| Tuổi trung bình | 59 tuổi |
| Tỷ lệ nam giới | 63% |
| Thời gian theo dõi trung bình | 14 tuần |
| Số mũi tiêm trung bình | 1,83 mũi |
| Cải thiện BCVA (toàn bộ) | 0,87 logMAR xuống 0,59 logMAR (delta 0,28) |
| Cải thiện BCVA (nhóm naive) | 0,86 logMAR xuống 0,56 logMAR (delta 0,30) |
| Giảm CFT (toàn bộ) | 406 micron xuống 306 micron |
| Giảm CFT (nhóm naive) | 402 micron xuống 304 micron |
Kết quả lâm sàng và an toàn
Kết quả cho thấy sự cải thiện đáng kể về thị lực tốt nhất có chỉnh kính (Best Corrected Visual Acuity - BCVA) và độ dày võng mạc trung tâm (CFT) ở tất cả các nhóm bệnh nhân, bao gồm cả bệnh nhân phù hoàng điểm do đái tháo đường (DME), thoái hóa hoàng điểm tuổi già thể ướt (wet AMD) và tắc tĩnh mạch nhánh võng mạc (BRVO). Đối với nhóm bệnh nhân đã điều trị trước đó, BCVA cải thiện từ 0,88 logMAR xuống 0,66 logMAR. Về mặt an toàn, nghiên cứu không ghi nhận bất kỳ biến cố an toàn nào (safety incidents), bao gồm cả các biến cố nhãn khoa hoặc toàn thân. Các tác giả nhấn mạnh rằng việc sử dụng biosimilars giúp giảm gánh nặng chi phí, đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm y tế còn thấp tại Ấn Độ.
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026 (2026); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Nghiên cứu này cung cấp dữ liệu thực tế (real-world data) quan trọng về tính an toàn và hiệu quả của Ociva. Tuy nhiên, cần lưu ý đây là nghiên cứu hồi cứu với thời gian theo dõi ngắn (trung bình 14 tuần), do đó các kết quả về hiệu quả dài hạn và tính an toàn cần được kiểm chứng thêm qua các nghiên cứu tiến cứu có thời gian theo dõi dài hơn. Việc sử dụng biosimilars trong các chỉ định off-label như bệnh võng mạc trẻ sinh non (ROP) cần được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên bằng chứng y văn đầy đủ hơn.
Thực hành lâm sàng
- Ưu tiên sử dụng biosimilars như lựa chọn đầu tay cho các bệnh lý mạch máu võng mạc để tối ưu hóa chi phí cho bệnh nhân.
- Tự tin trong việc chuyển đổi (switching) giữa các loại biosimilars hoặc từ thuốc gốc sang biosimilars khi cần thiết, dựa trên dữ liệu an toàn thực tế.
- Đảm bảo quy trình dược cảnh giác (pharmacovigilance) chặt chẽ khi sử dụng các sản phẩm biosimilar.
- Cần tư vấn rõ ràng cho bệnh nhân về tính an toàn và hiệu quả của biosimilars để tăng cường sự tuân thủ điều trị.
Tài liệu tham khảo:
AIOC2026, 2026, AIOC2026 GP224 - Oceva, aioseditorproceedings, Video ID: 8cn74tr6jFw