Tại hội thảo AIOC2026 GP24, các chuyên gia đã thảo luận về sự phối hợp đa chuyên khoa trong quản lý bệnh võng mạc đái tháo đường và vai trò của các kỹ thuật hình ảnh học hiện đại. Bệnh võng mạc đái tháo đường (Diabetic Retinopathy - DR) không chỉ là thất bại của võng mạc mà là sự thiếu hụt phối hợp giữa bác sĩ nội tiết và bác sĩ nhãn khoa, dẫn đến việc trì hoãn chuyển tuyến từ 5 đến 10 năm.
Gánh nặng bệnh tật và sự cần thiết của hợp tác đa chuyên khoa
Hiện nay, thế giới có 589 triệu người mắc đái tháo đường, dự kiến tăng lên 783 triệu vào năm 2045. Tỷ lệ mắc DR toàn cầu là 23%, PDR là 6% và DMO là 5%. Tại Ấn Độ, nghiên cứu Cures I cho thấy tỷ lệ mắc DR là 17.6%. Việc kiểm soát chặt chẽ HbA1c, huyết áp và lipid máu có thể giảm đáng kể tiến triển của DR. Mỗi 1% giảm HbA1c giúp giảm 35% nguy cơ DR. Các mô hình chăm sóc tích hợp, nơi phòng khám nội tiết bao gồm cả tầm soát võng mạc, đã chứng minh hiệu quả cao trong việc tăng tỷ lệ tuân thủ điều trị và tầm soát hàng năm lên hơn 80%.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ DR toàn cầu | 23% |
| Tỷ lệ PDR toàn cầu | 6% |
| Tỷ lệ DMO toàn cầu | 5% |
| Giảm nguy cơ DR khi giảm 1% HbA1c | 35% |
| Giảm biến chứng vi mạch khi kiểm soát chặt chẽ | 37% |
| Tỷ lệ tuân thủ tại trung tâm tích hợp | > 80% |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc tích hợp tầm soát võng mạc vào quy trình khám nội tiết là chiến lược then chốt để giảm tỷ lệ mù lòa do DR.
Vai trò của OCT Angiography trong chẩn đoán hình ảnh
OCT Angiography (OCTA) là một bước tiến trong chẩn đoán hình ảnh nhãn khoa, cho phép quan sát vi mạch võng mạc và hắc mạc mà không cần tiêm thuốc cản quang (dye-based angiography). Kỹ thuật này giúp phát hiện sớm các thay đổi vi mạch như vùng thiếu máu cục bộ (ischemia), giãn mạch, phình mạch và tân mạch trước khi chúng biểu hiện rõ trên lâm sàng. OCTA đặc biệt hữu ích trong việc phân biệt các loại màng tân mạch hắc mạc (CNV) và theo dõi các tổn thương trong thoái hóa hoàng điểm. Tuy nhiên, OCTA có hạn chế về trường nhìn và không thể đánh giá tình trạng rò rỉ thuốc như chụp mạch huỳnh quang (FFA) hoặc chụp mạch ICG.
Ứng dụng hình ảnh học trong quản lý Glaucoma
Trong quản lý Glaucoma, OCT và UBM (Ultrasonic Biomicroscopy) đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá cấu trúc góc tiền phòng và độ võng của thủy tinh thể (lens vault). UBM vẫn là công cụ quan trọng trong các trường hợp môi trường trong suốt bị đục hoặc khi cần đánh giá phía sau mống mắt. Việc xác định cựa củng mạc (scleral spur) là mốc giải phẫu quan trọng để thực hiện các phép đo chính xác. Đối với các trường hợp Glaucoma phức tạp, việc sử dụng thiết bị dẫn lưu Glaucoma (Glaucoma Drainage Devices) là lựa chọn thay thế khi phẫu thuật cắt bè củng mạc (trabeculectomy) thất bại.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ bệnh nhân không có cựa củng mạc rõ | 25% |
| Tỷ lệ thành công trong nghiên cứu Sturge-Weber | 119 bệnh nhân |
| Thời gian thất bại của cắt bè củng mạc | 10 tháng |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc sử dụng OCTA và UBM cần được chỉ định hợp lý, không nên lạm dụng thay thế cho các phương pháp thăm khám lâm sàng cơ bản như soi góc tiền phòng.
Kỹ thuật Direct SLED trong quản lý thiếu hụt tế bào gốc rìa
Kỹ thuật Direct SLED (Simple Limbal Epithelial Transplantation) là một phương pháp mới trong quản lý thiếu hụt tế bào gốc rìa (Limbal Stem Cell Deficiency - LSCD). Phương pháp này loại bỏ nhu cầu sử dụng màng ối, giúp giảm chi phí và các rào cản về vận chuyển, bảo quản. Kết quả ban đầu cho thấy sự cải thiện đáng kể về độ trong của giác mạc và thị lực ở các bệnh nhân được phẫu thuật. Việc sử dụng keo fibrin để cố định mảnh ghép và băng kính tiếp xúc là các bước quan trọng để đảm bảo sự ổn định của bề mặt nhãn cầu.
- Thiết lập mô hình chăm sóc tích hợp giữa bác sĩ nội tiết và nhãn khoa để tăng tỷ lệ tầm soát DR.
- Sử dụng OCTA để phát hiện sớm các thay đổi vi mạch võng mạc trước khi có biểu hiện lâm sàng.
- Chỉ định UBM trong các trường hợp Glaucoma phức tạp hoặc khi môi trường trong suốt bị đục.
- Áp dụng Direct SLED như một lựa chọn thay thế hiệu quả và tiết kiệm chi phí cho LSCD.
- Luôn kiểm tra kỹ các yếu tố nguy cơ toàn thân như nồng độ homocysteine trong các trường hợp tắc động mạch võng mạc ở người trẻ.
Tài liệu tham khảo:
AIOC2026, 2026, AIOC2026 GP24 - UP State Ophthalmological Society Session, Channel: aioseditorproceedings, Video ID: QQbGoylYWmo.