Tại hội thảo AIOC 2026, phiên IC470, Dr. Arun Kumar Pasupathi đã trình bày các chiến lược xử trí khi đối mặt với tình trạng thiếu hụt bao hỗ trợ (deficient capsular support) trong phẫu thuật đục thủy tinh thể. Việc quản lý các trường hợp này đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về kỹ thuật cắt dịch kính (vitrectomy) và lựa chọn vị trí cố định thủy tinh thể nhân tạo (IOL) phù hợp để đảm bảo kết quả thị giác tối ưu.
Quản lý thiếu hụt bao và cắt dịch kính
Bước đầu tiên và quan trọng nhất khi gặp tình trạng thiếu hụt bao là thực hiện cắt dịch kính (vitrectomy) hoàn chỉnh. Tác giả ưu tiên đường tiếp cận qua pars plana, tuy nhiên đường tiếp cận qua tiền phòng (anterior route) cũng là một lựa chọn khả thi. Việc sử dụng triamcinolone acetonide được khuyến cáo để hỗ trợ quan sát và đảm bảo không còn dịch kính tồn dư trong tiền phòng, giúp giảm thiểu nguy cơ biến chứng hậu phẫu. Phẫu thuật viên cần đảm bảo tiền phòng sạch sẽ trước khi tiến hành các bước đặt IOL tiếp theo.
Phân loại và lựa chọn vị trí cố định IOL
Tình trạng thiếu hụt bao được phân loại dựa trên mức độ tổn thương: rách bao sau (PC rent) nhỏ với bao còn nguyên vẹn, rách bao sau lớn nhưng vẫn còn bao trước, hoặc mất hoàn toàn bao. Đối với rách bao nhỏ, IOL có thể được đặt trong túi (in the bag). Với rách bao lớn nhưng còn bao trước, đặt IOL tại rãnh (sulcus) là lựa chọn phù hợp. Khi mất hoàn toàn bao, các phương pháp cố định bao gồm cố định mống mắt (iris fixation) hoặc cố định củng mạc (scleral fixation) được cân nhắc. Hiện nay, xu hướng phẫu thuật ưu tiên các kỹ thuật không sử dụng chỉ khâu (sutureless) để giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng và các biến chứng liên quan.
Các kỹ thuật cố định IOL đặc biệt
Tác giả thảo luận về ACIOL (thủy tinh thể nhân tạo tiền phòng) và nhấn mạnh rằng biến chứng không xuất phát từ bản thân loại IOL mà từ kỹ thuật thực hiện. Khi đặt ACIOL, cần đảm bảo IOL nằm đúng trong góc tiền phòng, không kẹt mống mắt và cách xa giác mạc. Đối với kỹ thuật cố định mống mắt (iris claw lens), việc sử dụng retro-iris claw được ưu tiên. Ngoài ra, kỹ thuật cố định củng mạc bằng phương pháp tạo flange (flanged intrascleral IOL fixation) sử dụng kim 30 gauge hoặc 26 gauge để luồn haptic và cố định bằng nhiệt cautery đang trở thành xu hướng, đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối với vị trí đặt cách nhau 180 độ để tránh lệch tâm IOL.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Đường tiếp cận vitrectomy | Ưu tiên pars plana, chấp nhận anterior route |
| Vị trí đặt IOL (rách bao nhỏ) | Trong túi (in the bag) |
| Vị trí đặt IOL (rách bao lớn) | Trong rãnh (sulcus) |
| Kỹ thuật cố định củng mạc | Tạo flange bằng nhiệt cautery, vị trí 180 độ |
| Dụng cụ hỗ trợ | Cannula viscoelastic (thay thế Sinskey hook) |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc tránh sử dụng Sinskey hook để tránh làm rách mống mắt, thay vào đó nên dùng cannula viscoelastic. Các kỹ thuật không khâu như cố định củng mạc đòi hỏi đường cong học tập (learning curve) đáng kể. Cần lưu ý rằng việc đặt ACIOL hiện nay ít được ưu tiên hơn so với các kỹ thuật cố định củng mạc hoặc mống mắt hiện đại do nguy cơ biến chứng nội mô giác mạc lâu dài.
- Luôn thực hiện cắt dịch kính triệt để khi có rách bao để tránh kẹt dịch kính.
- Ưu tiên sử dụng IOL 3 mảnh (three-piece lens) khi đặt trong rãnh hoặc cố định củng mạc.
- Sử dụng triamcinolone acetonide để kiểm soát dịch kính trong tiền phòng.
- Tránh dùng Sinskey hook để thao tác haptic nhằm bảo vệ mống mắt.
- Đảm bảo vị trí cố định củng mạc đối xứng 180 độ để tránh lệch tâm IOL.
Tài liệu tham khảo:
Elankumaran Pasupathi, 2026, Iol in Deficient Capsular Support, AIOC 2026 IC470, Video ID: lMPVfh5t-WE