Quản lý loạn thị trong phẫu thuật đục thủy tinh thể bằng phương pháp MSICS

Bs Ngô Hữu Thế
24.10.26
Last Updated

Khóa học hướng dẫn AIOC 2026 IC469 (n=1814 phân đoạn transcript) trình bày phương pháp tiếp cận đa phương thức (multimodal approach) để quản lý loạn thị trong phẫu thuật đục thủy tinh thể bằng phương pháp mổ ngoài bao đường hầm củng mạc (Manual Small Incision Cataract Surgery - MSICS). Phẫu thuật này được nhấn mạnh là một lựa chọn kinh tế, an toàn và có khả năng đạt kết quả khúc xạ tương đương với đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOL) toric nếu được thực hiện với đánh giá tiền phẫu và tính toán chính xác.

Đánh giá tiền phẫu và tính toán SIA

Việc quản lý loạn thị bắt đầu từ đánh giá tiền phẫu kỹ lưỡng. Tác giả nhấn mạnh cần kiểm tra độ ổn định của màng phim nước mắt (tear film stability) trước khi đo keratometry để tránh sai số. Chỉ nên thực hiện đặt IOL toric hoặc phẫu thuật MSICS khi loạn thị là loạn thị đều (regular astigmatism). Cần sử dụng hai thiết bị dựa trên các nguyên lý khác nhau để xác nhận kết quả. Nếu có sự thay đổi lớn giữa các lần đo, cần hoãn phẫu thuật hoặc chọn phương pháp khác. Các chỉ số cần đạt được bao gồm: ba lần đo keratometry giống hệt nhau và kết quả đo ổn định ở hai thời điểm khác nhau.

Kỹ thuật xây dựng đường hầm củng mạc

Đường hầm củng mạc (scleral tunnel) đóng vai trò là yếu tố khúc xạ giúp điều chỉnh loạn thị tiền phẫu. Một đường hầm được xây dựng tốt có cơ chế tự đóng (self-sealing) và kín nước (watertight). Độ rộng của đường hầm nên nằm trong khoảng 3.5 mm đến 4 mm. Việc thực hiện đường hầm hình thang (trapezoid shaped funnel) giúp ổn định vết mổ. Tác giả lưu ý rằng khi thực hiện bóc tách bên (lateral dissection), cần sử dụng chuyển động quét ra ngoài (outward sweeping movement) để tạo các túi củng mạc, giúp đưa nhân thủy tinh thể ra ngoài dễ dàng hơn mà không gây áp lực lên nội mô.

Quản lý loạn thị bằng tùy chỉnh đường mổ

Tác giả đề xuất phương pháp tùy chỉnh đường mổ (customized incision) dựa trên mức độ loạn thị. Một đường mổ thẳng 7 mm có thể gây ra khoảng 1.25 đến 1.5 diopter loạn thị. Bằng cách thay đổi độ cong của đường mổ (ví dụ: đường mổ hình chữ U hoặc đường mổ cong), phẫu thuật viên có thể giảm thiểu hoặc triệt tiêu loạn thị. Nguyên tắc cốt lõi là đặt tâm đường mổ chính xác trên kinh tuyến dốc (steep meridian). Nếu loạn thị cao, có thể kết hợp với đường mổ đối diện (opposite clear corneal incision - OCCI) để tăng hiệu quả điều chỉnh.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ bệnh nhân loạn thị < 3D97%
Tỷ lệ bệnh nhân loạn thị > 3D3%
Tỷ lệ bệnh nhân loạn thị > 0.6D (ứng viên toric)50%
Mean SIA (đường mổ 3.5 mm OCCI)1.28 D
Tỷ lệ đạt loạn thị sau mổ < 0.5D80%
Độ xoay cyclotorsion tối đa ghi nhận23 độ
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng đường hầm củng mạc để điều chỉnh loạn thị thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào IOL toric, đặc biệt trong các trường hợp bệnh nhân không có điều kiện kinh tế. Hạn chế của phương pháp này là tính dự đoán (predictability) phụ thuộc nhiều vào kỹ năng tay nghề của phẫu thuật viên và độ chính xác của việc đo đạc tiền phẫu.
  • Luôn thực hiện đo keratometry trước khi nhỏ bất kỳ loại thuốc nào vào mắt.
  • Đảm bảo đường mổ được đặt chính xác trên kinh tuyến dốc để tối ưu hóa hiệu quả điều chỉnh loạn thị.
  • Sử dụng các công cụ tính toán SIA (Surgically Induced Astigmatism) để lập kế hoạch phẫu thuật cá thể hóa.
  • Kiểm tra độ kín của vết mổ (watertight) cuối ca phẫu thuật; không ngần ngại khâu vết mổ nếu cần thiết để đảm bảo an toàn.
  • Tùy chỉnh độ cong và vị trí đường mổ dựa trên mức độ loạn thị thực tế của bệnh nhân thay vì sử dụng một kích thước cố định.

Tài liệu tham khảo:

Narendra Singh WMA et al., 2026, Multimodal Approach to Astigmatism Management During Cataract Surgery MSICS & To, AIOC 2026 IC469, Video ID: BvZ6kBl30pg.

Xem thêm