Bài giảng tại Annual Conference 2023 của Giáo sư Tarek Katamish tập trung vào các mẹo lâm sàng để thực hiện thành công kỹ thuật Big Bubble DALK (Deep Anterior Lamellar Keratoplasty), một bước then chốt trong phẫu thuật ghép giác mạc phiến. Mục tiêu cốt lõi là tạo ra bong màng Descemet (Descemet membrane) hoàn hảo bằng cách tiêm khí vào sâu trong nhu mô giác mạc dưới áp lực kiểm soát, giúp tách lớp nhu mô khỏi màng Descemet một cách an toàn.
Chuẩn bị và kỹ thuật tạo đường vào
Việc tạo đường vào an toàn là bước đầu tiên quan trọng. Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng trephine (dụng cụ cắt giác mạc) cần được hiểu rõ cấu tạo, đặc biệt là khái niệm zero mark để đảm bảo độ sâu cắt chính xác. Thông thường, mỗi 1/4 vòng xoay của trephine tương ứng với độ sâu cắt khoảng 60 micron. Việc đánh dấu tâm giác mạc (mark core center) là bắt buộc. Tác giả khuyến cáo thực hiện cắt một phần (partial cut) thay vì cắt toàn bộ độ dày giác mạc để tránh các biến chứng như thủng giác mạc (eccentric perforation). Việc tính toán độ sâu cắt dựa trên dữ liệu Pentacam, lấy 80% độ dày nhu mô tại vị trí dự kiến, giúp đạt được độ sâu tối ưu gần màng Descemet, từ đó tăng khả năng tạo bong thành công.
Kỹ thuật tạo Big Bubble
Tạo bong màng Descemet là bước quyết định (key step). Tác giả sử dụng các loại cannula chuyên dụng như Donald Tan cannula, Al-Sabaa cannula hoặc Fugo cannula (tất cả đều cỡ 27G). Kỹ thuật bao gồm việc tạo một đường hầm nhỏ bằng spatula hoặc kim insulin trước khi đưa cannula vào. Khi tiêm khí (5cc), áp lực nội nhãn cần tăng lên, biểu hiện qua việc màng Descemet tách ra. Một dấu hiệu quan trọng là sự biến mất của phản xạ "dumbbell" trên bề mặt giác mạc, cho thấy bong đã hình thành ngay cả khi có hiện tượng khí thâm nhiễm (emphysema). Nếu gặp kháng lực, tác giả thực hiện paracentesis để giảm áp lực nội nhãn, sau đó tiếp tục tiêm để đạt được bong hoàn toàn.
Quản lý các loại bong và biến chứng
Tác giả phân loại các kiểu bong màng Descemet và nhấn mạnh việc nhận diện sớm các tình huống như bong không hoàn toàn (partial bubble) hoặc bong lan tỏa (transparent bubble). Trong trường hợp bong kiểu 2 (Type 2), màng Descemet có thể giãn nở mạnh khi mở tiền phòng, đòi hỏi phẫu thuật viên phải cực kỳ cẩn trọng để tránh làm rách màng. Việc mở mái (roof) của bong cần thực hiện bằng kỹ thuật an toàn, tránh dùng vật sắc nhọn gây tổn thương màng Descemet. Tác giả ưu tiên kỹ thuật khô (dry technique) khi cắt bỏ nhu mô để kiểm soát tốt hơn và tránh lạm dụng chất nhầy (viscoelastic) không cần thiết.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | tài liệu không nêu |
| Độ sâu cắt mỗi 1/4 vòng trephine | 60 micron |
| Kích thước tối đa bong Type 1 | 8.5 mm |
| Cỡ cannula tiêm khí | 27G |
| Thể tích khí tiêm | 5 cc |
Bình luận: Kỹ thuật Big Bubble DALK đòi hỏi sự tinh tế trong việc kiểm soát độ sâu cắt và áp lực tiêm. Việc sử dụng các dấu hiệu gián tiếp như phản xạ dumbbell là kinh nghiệm lâm sàng quý giá để nhận diện bong khi có khí thâm nhiễm. Thông tin theo [Prof. Tarek Katamish, 2024]; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
- Luôn kiểm tra độ sâu cắt dựa trên bản đồ Pentacam trước khi bắt đầu.
- Sử dụng kỹ thuật tiêm khí sâu để tăng tỷ lệ thành công ngay từ lần đầu.
- Theo dõi phản xạ dumbbell để xác định bong màng Descemet ngay cả khi có khí thâm nhiễm.
- Thực hiện paracentesis nếu gặp kháng lực khi tiêm khí để giảm áp lực nội nhãn.
- Ưu tiên kỹ thuật khô khi cắt bỏ nhu mô để tăng độ an toàn cho màng Descemet.
Tài liệu tham khảo:
Prof. Tarek Katamish, 2024, Annual Conference 2023 - Tips for Executing Perfect Big Bubble DALK, Ophthalmology Department Cairo University, Video ID: qimLC23GBoE.