Quản lý chấn thương xuyên nhãn cầu và dị vật nội nhãn: Ca lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
16.10.26
Last Updated

Video bài giảng lâm sàng từ kênh QUANG PHAM (2022) trình bày về cách tiếp cận và xử trí chấn thương xuyên nhãn cầu (penetrating eye injury) kèm dị vật nội nhãn (intraocular foreign body - IOFB). Bệnh nhân nam, 28 tuổi, nhập viện với tình trạng đau nhức mắt phải đột ngột, thị lực giảm còn bóng bàn tay ở khoảng cách 1 mét, trong khi mắt trái bình thường (20/20). Tiền sử bệnh nhân không ghi nhận chấn thương mắt trước đó, tuy nhiên các triệu chứng đau nhức và nhìn mờ xuất hiện đột ngột, cần phân biệt với các bệnh lý sọ não hoặc viêm màng bồ đào (uveitis).

Chẩn đoán và đánh giá hình ảnh

Việc chẩn đoán xác định dựa trên thăm khám lâm sàng và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh. Siêu âm (ultrasound) là công cụ quan trọng để đánh giá tình trạng dịch kính, võng mạc và xác định sự hiện diện của dị vật. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân biệt hình ảnh trên phim chụp cắt lớp vi tính (computed tomography - CT) để tránh nhầm lẫn giữa dị vật kim loại và các cấu trúc xương hoặc mô khác. Đối với các trường hợp nghi ngờ dị vật nội nhãn, việc đánh giá chiều dài trục nhãn cầu và tình trạng tiền phòng (xuất huyết tiền phòng - hyphema) là bắt buộc để tiên lượng và lập kế hoạch phẫu thuật.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu1 bệnh nhân, ca lâm sàng
Thị lực mắt phảiBóng bàn tay, 1 mét
Thị lực mắt trái20/20
Tiền sử chấn thươngTài liệu không nêu
Thời gian theo dõiTài liệu không nêu

Xử trí cấp cứu và phẫu thuật

Sơ cứu ban đầu đóng vai trò quyết định trong việc bảo tồn chức năng thị giác. Đối với các trường hợp bỏng hóa chất hoặc chấn thương, việc rửa mắt (eye irrigation) cần được thực hiện ngay lập tức và kéo dài. Trong phẫu thuật lấy dị vật nội nhãn, cần chú ý đến kỹ thuật rạch và lấy dị vật để tránh làm tổn thương thêm các cấu trúc nhãn cầu. Tác giả lưu ý rằng nếu dị vật nằm ở vị trí khó tiếp cận hoặc có nguy cơ gây xuất huyết cao, cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi can thiệp. Việc sử dụng kháng sinh (antibiotics) phổ rộng là cần thiết để phòng ngừa viêm nội nhãn (endophthalmitis).

Bình luận: Thông tin theo [QUANG PHAM, 2022]; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khai thác bệnh sử kỹ lưỡng và xử trí sơ cứu đúng cách. Hạn chế của tài liệu là thiếu các số liệu cụ thể về kết quả thị lực sau phẫu thuật và thời gian theo dõi dài hạn.

Góc nhìn nhãn khoa (biên tập bổ sung, cần kiểm chứng): Chấn thương xuyên nhãn cầu là cấp cứu nhãn khoa đòi hỏi can thiệp phẫu thuật sớm để đóng kín vết thương và lấy dị vật. Việc sử dụng kháng sinh tiêm nội nhãn hoặc toàn thân là tiêu chuẩn để dự phòng viêm nội nhãn. Cần theo dõi sát nhãn áp và nguy cơ bong võng mạc sau chấn thương.

  • Luôn ưu tiên rửa mắt ngay lập tức trong các trường hợp chấn thương hóa chất.
  • Sử dụng siêu âm và CT để xác định chính xác vị trí dị vật trước khi phẫu thuật.
  • Kháng sinh phổ rộng cần được chỉ định sớm để phòng ngừa nhiễm trùng nội nhãn.
  • Đánh giá kỹ tình trạng võng mạc và dịch kính trong quá trình phẫu thuật.
  • Theo dõi sát biến chứng tăng nhãn áp và bong võng mạc sau chấn thương.

Tài liệu tham khảo:

QUANG PHAM, 2022, Ca Lâm sàng 11 3 2022|CK1, YouTube, Video ID: ovWTyxrvKDY.

Xem thêm