Tại hội thảo AIOC2026 IC73, Dr. Ashwini Meherda đã trình bày về kỹ thuật tối ưu hóa hiệu quả và giảm thiểu sang chấn trong phẫu thuật cố định củng mạc (scleral fixation) cho các trường hợp thiếu hụt bao hoặc bán trật thủy tinh thể. Trong chuỗi 30 ca lâm sàng được thực hiện, kỹ thuật sử dụng thủy tinh thể nhân tạo (IOL) đơn mảnh CMT Flex cho thấy kết quả khả quan trong việc ổn định vị trí IOL mà không cần sử dụng chỉ khâu.
Tổng quan về CMT Flex và chỉ định lâm sàng
CMT Flex là loại IOL đơn mảnh (single piece) ưa nước (hydrophilic 26%) với đường kính quang học 6 mm, chỉ số khúc xạ 1.4 và tổng kích thước 13.6 mm. Thấu kính có góc nghiêng (angulation) khoảng 10 độ, dải công suất từ -5 đến 55 D và hằng số A là 118.0. Kỹ thuật này được chỉ định cho các bệnh nhân có tình trạng phức tạp như: thiếu hụt bao sau (posterior capsule rupture - PCR), bán trật thủy tinh thể (subluxated lens), rơi nhân (nucleus drop), hoặc mống mắt không có hỗ trợ (aniridia). Việc lựa chọn IOL này thay thế cho các phương pháp cố định bằng chỉ khâu truyền thống giúp giảm thiểu các biến chứng liên quan đến chỉ và rút ngắn thời gian phẫu thuật.
Quy trình kỹ thuật và dụng cụ hỗ trợ
Quy trình bắt đầu bằng việc đánh dấu vị trí 3 giờ và 9 giờ, sau đó tạo đường hầm củng mạc (scleral tunnel) song song ở hai bên với kích thước khoảng 2.5 mm đến 3.5 mm. Đường hầm cần đảm bảo độ trong mờ (translucent), không quá trong suốt hoặc đục. Sau khi thực hiện cắt dịch kính (vitrectomy) và loại bỏ chất nhân, phẫu thuật viên thực hiện mở củng mạc (sclerotomy) cách rìa giác mạc (limbus) 1.5 mm. Điểm mấu chốt là sử dụng kẹp chuyên dụng (SF forceps) do tác giả thiết kế với phần miệng kẹp được mở rộng (khoảng 0.9 mm) để giữ phần T của IOL CMT Flex. Kỹ thuật "bắt tay" (handshake technique) được áp dụng để đưa phần T của IOL ra ngoài qua vị trí sclerotomy mà không cần kéo mạnh, tránh làm gãy haptics.
Kết quả lâm sàng và thảo luận
Trong 30 ca lâm sàng, kết quả cho thấy 4 bệnh nhân có phù giác mạc nhẹ và 1 bệnh nhân tăng nhãn áp do phù hoàng điểm dạng nang (macrocystic edema). Thị lực sau phẫu thuật dao động từ 6/60 đến 6/9 tùy thuộc vào tình trạng võng mạc. Tác giả nhấn mạnh rằng việc tránh các vùng củng mạc mỏng (do sử dụng trocar trong cắt dịch kính trước đó) là yếu tố quan trọng để tránh biến chứng. Kỹ thuật này được đánh giá là an toàn, hiệu quả và có đường cong học tập đơn giản hơn so với các phương pháp cố định củng mạc khác.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | 30 bệnh nhân |
| Tỷ lệ phù giác mạc nhẹ | 4 bệnh nhân |
| Tỷ lệ tăng nhãn áp/phù hoàng điểm | 1 bệnh nhân |
| Thị lực sau phẫu thuật | 6/60 đến 6/9 |
| Đường kính quang học IOL | 6 mm |
| Hằng số A | 118.0 |
| Kích thước đường hầm củng mạc | 2.5 mm đến 3.5 mm |
| Vị trí sclerotomy | 1.5 mm cách rìa giác mạc |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026 IC73, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Kỹ thuật cố định củng mạc không khâu (sutureless scleral fixation) là một xu hướng tiến bộ, tuy nhiên việc sử dụng dụng cụ chuyên dụng tự thiết kế (như kẹp SF) đòi hỏi phẫu thuật viên phải có kỹ năng thao tác tinh tế. Hạn chế của báo cáo này là cỡ mẫu nhỏ (30 ca) và thời gian theo dõi ngắn, cần thêm các nghiên cứu dài hạn để đánh giá độ ổn định của IOL và nguy cơ thoái hóa củng mạc tại vị trí cố định.
- Đánh giá kỹ độ dày củng mạc trước khi tạo đường hầm để tránh các vùng đã bị mỏng do trocar.
- Sử dụng kỹ thuật handshake để giảm thiểu lực kéo lên haptics, tránh nguy cơ gãy haptics trong quá trình đưa IOL ra ngoài.
- Không cần khâu vạt củng mạc nếu vết mổ được tạo đúng cách, tận dụng fibrinogen tự nhiên để làm kín vết thương.
- Lựa chọn IOL đơn mảnh có thiết kế phù hợp cho cố định củng mạc để đảm bảo độ ổn định trung tâm.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Ashwini Meherda, 2026, Minimizing Trauma And Maximizing Efficiency: A Novel Sutureless SFI, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: v2sxsFoWhw4.