Tại hội thảo AIOC 2026, Dr. Jayashree Baruah đã trình bày về các quy tắc ứng xử và giám sát phòng mổ (Operating Theatre - OT) nhằm đảm bảo an toàn cho bệnh nhân và giảm thiểu nguy cơ nhiễm khuẩn. Việc duy trì môi trường vô khuẩn là trách nhiệm của toàn bộ ê-kíp, bao gồm cả việc quản lý hành vi của nhân viên và giám sát định kỳ các yếu tố môi trường.
Quy tắc ứng xử và trang phục trong phòng mổ
Phòng mổ yêu cầu sự bảo vệ hai chiều: ngăn chặn nhiễm khuẩn từ bên ngoài vào và bảo vệ bệnh nhân khỏi các nhiễm khuẩn bệnh viện (Hospital Acquired Infection - HAI). Tuyệt đối không được mặc trang phục đường phố (street clothes) vào khu vực OT. Toàn bộ ê-kíp, đặc biệt là phẫu thuật viên và điều dưỡng dụng cụ (scrub nurse), phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình trang phục và kỹ thuật rửa tay ngoại khoa. Móng tay phải được cắt ngắn, sạch sẽ, không sử dụng móng giả (acrylics) hoặc sơn móng tay. Quy trình rửa tay cần thực hiện với dung dịch sát khuẩn và bàn chải phẫu thuật, chú ý làm sạch kỹ các vùng thường bị bỏ sót như kẽ móng và giường móng.
Kỹ thuật mặc áo và găng vô khuẩn
Áo phẫu thuật cần được gấp lộn ngược để đảm bảo bề mặt vô khuẩn không bị nhiễm bẩn khi mặc. Sau khi mặc áo, tay phải luôn giữ ở vị trí trên thắt lưng. Việc buộc dây áo phía sau phải do điều dưỡng lưu thông (circulating nurse) thực hiện. Cần duy trì khoảng cách an toàn với các xe đẩy vô khuẩn và bàn mổ. Khi cần thay đổi vị trí, ê-kíp phải di chuyển theo tư thế quay lưng vào nhau (back-to-back) để tránh va chạm vào vùng vô khuẩn. Găng tay cần được tháo bỏ đúng cách sau khi kết thúc phẫu thuật để tránh nhiễm khuẩn chéo.
Quản lý hoạt động và kiểm soát môi trường
Để tối ưu hóa thời gian và đảm bảo vô khuẩn, không nên chuẩn bị tất cả các xe đẩy dụng cụ cùng lúc; chỉ nên chuẩn bị cho từng ca phẫu thuật. Khi điều dưỡng lưu thông cần đổ dung dịch vô khuẩn, phải duy trì khoảng cách 6 inch. Đối với người quan sát, cần giữ khoảng cách 1 foot so với vùng vô khuẩn. Kiểm soát tiếng ồn và hạn chế tối đa việc di chuyển, nói chuyện không cần thiết trong OT là bắt buộc. Điện thoại di động nên được để bên ngoài hoặc giảm âm lượng tối đa để tránh gây giật mình cho bệnh nhân.
Giám sát phòng mổ và kiểm soát nhiễm khuẩn
Giám sát phòng mổ là quá trình theo dõi định kỳ để phát hiện và kiểm soát ô nhiễm. Tỷ lệ viêm nội nhãn (endophthalmitis) sau phẫu thuật được ghi nhận từ 0,01% đến 0,07%. Đối với các trung tâm mới, cần có 3 báo cáo giám sát không có vi khuẩn đáng kể trước khi bắt đầu hoạt động. Các khu vực cần giám sát bao gồm không khí, nước và bề mặt. Phương pháp đĩa thạch mở (open Petri dish method) được sử dụng để kiểm tra không khí, đặt cách sàn 1m và cách đầu bệnh nhân 1m, thời gian phơi đĩa là 30 phút. Tiêu chuẩn an toàn là không có khuẩn lạc nấm và dưới 10 khuẩn lạc vi khuẩn trên đĩa 10cm.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ viêm nội nhãn | 0,01% đến 0,07% |
| Tần suất giám sát định kỳ | Mỗi tháng (tốt nhất là mỗi 2 tuần) |
| Khoảng cách đổ dung dịch | 6 inch |
| Khoảng cách người quan sát | 1 foot |
| Tiêu chuẩn an toàn đĩa thạch | Không nấm, <10 khuẩn lạc vi khuẩn |
| Yêu cầu cho trung tâm mới | 3 báo cáo không có vi khuẩn đáng kể |
Bình luận: Thông tin theo Dr. Jayashree Baruah (2026); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc không chỉ thực hiện nuôi cấy mà còn phải phân tích dữ liệu lâm sàng để kiểm soát nhiễm khuẩn. Hạn chế của tài liệu là không nêu chi tiết loại môi trường nuôi cấy cụ thể cho từng loại vi khuẩn.
- Luôn tuân thủ quy tắc di chuyển back-to-back trong phòng mổ.
- Thực hiện giám sát vi sinh định kỳ mỗi tháng một lần.
- Kiểm tra kỹ số lượng và tình trạng bao bì dụng cụ vô khuẩn trước khi sử dụng.
- Thiết lập đội kiểm soát nhiễm khuẩn để đánh giá lại quy trình khi có kết quả nuôi c khuẩn bất thường.
- Đảm bảo mọi nhân viên mới đều được đào tạo về quy trình vô khuẩn trước khi tham gia ê-kíp.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Jayashree Baruah, 2026, Operation Theatre Surveillance Etiquettes, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: ZBLRQ3l6a8A.