Tại hội thảo AIOC2026 IC73, Dr. Ashwini Meherda đã trình bày về kỹ thuật tối ưu hóa hiệu quả và giảm thiểu sang chấn trong phẫu thuật cố định củng mạc (scleral fixation) cho các trường hợp thiếu hụt bao hoặc bán trật thủy tinh thể. Trong chuỗi 30 ca lâm sàng được thực hiện, kỹ thuật này sử dụng thủy tinh thể nhân tạo (IOL) đơn mảnh CMT Flex, một lựa chọn thay thế cho các phương pháp cố định củng mạc truyền thống.
Tổng quan về CMT Flex và chỉ định lâm sàng
CMT Flex là loại IOL đơn mảnh (single piece) ưa nước (hydrophilic) với hàm lượng nước 26%, đường kính quang học 6 mm, chỉ số khúc xạ 1.4 và tổng kích thước 13.6 mm. Thấu kính có độ angulation khoảng 10 độ, dải công suất từ -5 đến 55 D và hằng số A là 118.0. Việc tính toán công suất IOL được thực hiện bằng công thức Barrett Universal II, giữ nguyên công suất như dự kiến cho phẫu thuật đặt IOL trong bao (PCR). Kỹ thuật này đặc biệt hữu ích trong các tình trạng phức tạp như thiếu hụt bao, bán trật thủy tinh thể, rơi nhân hoặc mống mắt không toàn vẹn (aniridia).
Quy trình kỹ thuật và dụng cụ hỗ trợ
Quy trình bắt đầu bằng việc đánh dấu vị trí 3 giờ và 9 giờ, sau đó tạo đường hầm củng mạc (scleral tunnel) song song ở cả hai bên, kích thước khoảng 2.5 mm đến 3.5 mm. Đường hầm cần đảm bảo độ trong mờ (translucent), không quá trong suốt hoặc đục. Sau khi thực hiện cắt dịch kính (vitrectomy) và loại bỏ chất nhân, phẫu thuật viên thực hiện mở củng mạc (sclerotomy) cách rìa giác mạc (limbus) 1.5 mm. Điểm mấu chốt là sử dụng kẹp chuyên dụng (SF forceps) do tác giả thiết kế với phần miệng kẹp được mở rộng (khoảng 0.9 mm) để giữ chắc phần T-part của IOL CMT Flex. Kỹ thuật "bắt tay" (handshake technique) được áp dụng để đưa phần T-part của haptic ra ngoài qua vị trí sclerotomy mà không cần khâu vết mổ, nhờ vào khả năng tự giữ (self-retaining) của haptic và cơ chế làm kín vết thương tự nhiên bởi fibrinogen trong máu.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | 30 bệnh nhân |
| Biến chứng | 4 bệnh nhân phù giác mạc nhẹ, 1 bệnh nhân phù hoàng điểm dạng nang |
| Thị lực sau mổ | 6/60 đến 6/9 tùy thuộc tình trạng võng mạc |
| Kích thước đường hầm | 2.5 mm đến 3.5 mm |
| Vị trí sclerotomy | 1.5 mm cách rìa giác mạc |
| Đường kính quang học IOL | 6 mm |
| Hằng số A | 118.0 |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026 IC73, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Kỹ thuật này nhấn mạnh vào việc giảm thiểu sang chấn bằng cách loại bỏ chỉ khâu, tận dụng cơ chế tự hàn gắn của mô. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đây là báo cáo từ một trung tâm đơn lẻ với cỡ mẫu nhỏ (n=30). Việc sử dụng dụng cụ chuyên dụng tự thiết kế (SF forceps) có thể là rào cản cho việc triển khai rộng rãi nếu chưa được thương mại hóa rộng rãi hoặc chưa có bằng chứng về độ bền của haptic khi thao tác kéo. Cần thận trọng ở những bệnh nhân có củng mạc mỏng do nguy cơ tổn thương thêm trong quá trình tạo đường hầm.
- Ưu tiên lựa chọn bệnh nhân kỹ lưỡng, đặc biệt tránh các vùng củng mạc mỏng hoặc đã bị tổn thương do phẫu thuật trước đó.
- Sử dụng kỹ thuật handshake để đảm bảo haptic được đưa ra ngoài an toàn mà không gây đứt gãy.
- Không cần khâu vết mổ củng mạc nếu đường hầm được tạo đúng kỹ thuật, tận dụng khả năng tự làm kín của mô.
- Kiểm tra kỹ vị trí của T-part sau khi đưa ra ngoài để đảm bảo IOL được định tâm tốt.
- Theo dõi sát tình trạng phù giác mạc và võng mạc sau phẫu thuật.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Ashwini Meherda, 2026, Minimizing Trauma And Maximizing Efficiency: A Novel Sutureless SFI, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: v2sxsFoWhw4.