Tại hội thảo AIOC2026, phiên IC214, Prof. Alok Sati đã trình bày về kỹ thuật phẫu thuật mới mang tên Permy-Sled nhằm giải quyết tình trạng mộng thịt tái phát (recurrent pterygium) trên nhóm 6 bệnh nhân. Kỹ thuật này được phát triển dựa trên nhu cầu bảo tồn kết mạc cho các phẫu thuật nhãn khoa trong tương lai, đặc biệt ở những bệnh nhân có bệnh lý nền như Glaucoma góc mở nguyên phát (Primary Open Angle Glaucoma - POAG).
Cơ sở hình thành kỹ thuật Permy-Sled
Tác giả xuất phát từ một ca lâm sàng bệnh nhân nữ 61 tuổi, có tiền sử mộng thịt tái phát sau 2 lần phẫu thuật và mắc POAG. Bệnh nhân từ chối các kỹ thuật có nguy cơ gây sẹo kết mạc diện rộng (SCAG). Sau khi rà soát y văn, tác giả tham khảo kỹ thuật Perfect technique của Dr. Hurst với tỷ lệ tái phát 0%, tuy nhiên kỹ thuật này yêu cầu cắt bỏ kết mạc diện rộng, không phù hợp với bệnh nhân cần bảo tồn kết mạc để phẫu thuật cắt bè củng mạc (trabeculectomy) trong tương lai. Do đó, kỹ thuật Permy-Sled được cải tiến bằng cách kết hợp cắt bỏ mô xơ dưới kết mạc, sử dụng màng ối (amniotic membrane) và ghép tế bào gốc rìa (limbal stem cells) thông qua kỹ thuật mini-sled để giảm thiểu diện tích can thiệp.
Quy trình phẫu thuật và cơ chế bệnh sinh
Tác giả nhấn mạnh sự khác biệt về bệnh sinh giữa mộng thịt nguyên phát và tái phát, trong đó mộng thịt tái phát có tình trạng xơ hóa (fibrosis) lan rộng. Quy trình bao gồm: (1) Bóc tách mô xơ và Tenon dưới kết mạc vùng cơ trực trong; (2) Đặt màng ối lên vùng củng mạc đã bóc tách; (3) Chia nhỏ mô rìa (limbal tissue) thành 4-5 mảnh và đặt lên vùng rìa theo kỹ thuật mini-sled; (4) Đặt kính tiếp xúc băng (bandage contact lens). Cơ chế chính là loại bỏ nguồn gốc gây tái phát từ mô Tenon và tế bào xơ (fibroblast), đồng thời tận dụng đặc tính kháng viêm của màng ối và thay thế tế bào gốc rìa.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | 6 bệnh nhân |
| Tỷ lệ tái phát | 0% (theo dõi 1 năm) |
| Thời gian theo dõi | 6 tháng (đến 1 năm) |
| Biến chứng | 1 ca hình thành u hạt (granuloma) đã được cắt bỏ |
Bình luận: Kỹ thuật Permy-Sled tập trung vào việc bảo tồn kết mạc tối đa, một yếu tố then chốt cho các phẫu thuật Glaucoma sau này. Tuy nhiên, cỡ mẫu 6 bệnh nhân là rất nhỏ, cần các nghiên cứu quy mô lớn hơn để khẳng định hiệu quả. Thông tin theo AIOS Editor Proceedings 2, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
Thảo luận về sử dụng màng ối
Trong phần thảo luận, các chuyên gia đã trao đổi về tính pháp lý và an toàn của việc sử dụng màng ối tươi (fresh amniotic membrane). Tác giả khẳng định màng ối tươi cần được làm sạch bằng nước muối sinh lý (saline) trước khi sử dụng. Mặc dù màng ối xử lý (processed amniotic membrane) có sẵn và dễ bảo quản hơn, việc sử dụng màng ối tươi vẫn được thực hiện tại một số cơ sở y tế mà không vi phạm các quy định về cấy ghép cơ quan (human organ transplant act). Đối với mộng thịt hai đầu (double-headed pterygium), tác giả khuyến cáo sử dụng mảnh ghép kết mạc tự thân (conjunctival autograft) lớn hơn, chia dọc để duy trì giải phẫu, hoặc kết hợp màng ối nếu diện tích mảnh ghép không đủ.
- Ưu tiên bảo tồn kết mạc ở bệnh nhân có nguy cơ cần phẫu thuật Glaucoma trong tương lai.
- Sử dụng màng ối như một chất bổ trợ để giảm viêm và ngăn ngừa xơ hóa.
- Cần làm sạch kỹ màng ối tươi bằng nước muối sinh lý trước khi đặt lên bề mặt nhãn cầu.
- Đối với mộng thịt tái phát, việc bóc tách triệt để mô Tenon là bước quan trọng nhất để ngăn ngừa tái phát.
- Kỹ thuật chia nhỏ mảnh ghép rìa (mini-sled) giúp tối ưu hóa diện tích ghép trong các trường hợp mộng thịt phức tạp.
Tài liệu tham khảo:
Alok Sati, 2026, AIOC2026 IC214 T Prof Alok Sati Per with Mini slet Have We Reached Zero Recurrence, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: kE7xL6fh8tA.