Kỹ thuật phẫu thuật tối ưu cho đặt thủy tinh thể nhân tạo cao cấp (Premium IOL)

Bs Ngô Hữu Thế
25.10.26
Last Updated

Bài giảng tại Aravind Eye Hospital Pondicherry (2026) về các kỹ thuật phẫu thuật tinh tế nhằm tối ưu hóa kết quả khi đặt thủy tinh thể nhân tạo cao cấp (Premium IOL). Phẫu thuật viên nhấn mạnh rằng mỗi bước nhỏ trong quá trình phẫu thuật đều ảnh hưởng trực tiếp đến thị lực lâu dài của bệnh nhân, đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối thay vì chấp nhận các tiêu chuẩn trung bình.

Tính toán độ loạn thị do phẫu thuật (SIA)

Việc tính toán chính xác độ loạn thị do phẫu thuật (Surgically Induced Astigmatism - SIA) là bắt buộc, không nên dựa vào các giá trị trung bình. Đối với đường mổ 2.8 mm, SIA dao động từ 2.4 đến 4.4 D; với đường mổ 2.2 mm, SIA dao động từ 0 đến 0.2 D. Phẫu thuật viên khuyến cáo thực hiện đường mổ tại trục dốc (steep axis) thay vì cố định tại vị trí 3 giờ hoặc 9 giờ để tránh gây thêm loạn thị. Hệ thống đánh dấu trục dốc trên bản đồ đo công suất thủy tinh thể (A-scan sheet) là công cụ hỗ trợ quan trọng.

Kỹ thuật bao trước và lựa chọn chất nhầy (OVD)

Một bao trước (rexis) tròn, trung tâm, có kích thước lý tưởng từ 5.0 mm đến 5.5 mm là yếu tố then chốt để thủy tinh thể nhân tạo (Intraocular Lens - IOL) duy trì vị trí ổn định. Đối với các trường hợp đục thủy tinh thể intumescent, lựa chọn chất nhầy (Ophthalmic Viscosurgical Device - OVD) tối ưu là sự kết hợp giữa chondroitin sulfate và sodium hyaluronate (ví dụ: Viscoat hoặc DisCoVisc) để lấp đầy tiền phòng, tránh kỹ thuật soft-shell nếu không cần thiết, nhằm duy trì áp lực nội nhãn ổn định.

Bảo vệ nội mô và làm sạch bao sau

Sử dụng chất nhầy phân tán (dispersive OVD) để bảo vệ nội mô trước khi thực hiện phacoemulsification. Đối với việc làm sạch bao sau (posterior capsular polishing), đặc biệt ở các ca đục thủy tinh thể trưởng thành hoặc khi sử dụng IOL đa tiêu cự, cần thực hiện hydrojet polishing 360 độ hướng về phía xích đạo bao. Phẫu thuật viên sử dụng phép ẩn dụ về dòng nước làm trơn bề mặt để giải thích tại sao việc duy trì dòng chảy liên tục từ đầu canula giúp ngăn ngừa rách bao sau trong quá trình cọ xát.

Xử trí rách bao sau (PCR)

Khi xảy ra rách bao sau (Posterior Capsular Rupture - PCR), mục tiêu hàng đầu là không làm xẹp tiền phòng. Phẫu thuật viên khuyến cáo sử dụng mannitol đường tĩnh mạch trước phẫu thuật để kiểm soát áp lực. Nếu không có xáo trộn dịch kính, có thể thực hiện hút khô (dry aspiration) để loại bỏ chất vỏ. Nếu cần chuyển đổi sang PC rexis, phải thực hiện nhẹ nhàng dưới độ phóng đại cao, sử dụng sinsky để nâng vạt bao trước khi nắm. Tuyệt đối không sử dụng vacuum khi loại bỏ chất nhầy trong trường hợp dịch kính bị lộ.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
SIA (đường mổ 2.8 mm)2.4 đến 4.4 D
SIA (đường mổ 2.2 mm)0 đến 0.2 D
Kích thước rexis lý tưởng5.0 mm đến 5.5 mm
Dụng cụ bơm IOLScrew type injector (khuyến cáo)
Xử trí PCRKhông làm xẹp tiền phòng, không dùng vacuum
Bình luận: Thông tin theo Aravind Eye Hospital (2026); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Phẫu thuật viên nhấn mạnh việc chuyển đổi từ hệ thống bơm đẩy (push-type) sang hệ thống vặn (screw-type) để kiểm soát tốt hơn quá trình đưa IOL vào túi bao, giảm thiểu nguy cơ tổn thương cấu trúc mắt. Hạn chế của báo cáo là dựa trên kinh nghiệm cá nhân, cần thận trọng khi áp dụng cho các trường hợp phức tạp.
  • Luôn tính toán SIA cá thể hóa thay vì dùng giá trị trung bình.
  • Sử dụng chất nhầy kết hợp (chondroitin sulfate và sodium hyaluronate) cho các ca đục thủy tinh thể khó.
  • Thực hiện hydrojet polishing 360 độ để giảm thiểu PCO.
  • Ưu tiên sử dụng screw-type injector để kiểm soát quá trình cấy ghép IOL.
  • Trong trường hợp rách bao sau, tuyệt đối không để tiền phòng xẹp và tránh sử dụng vacuum.

Tài liệu tham khảo:

Aravind Eye Hospital Pondicherry, 2026, Surgical Pearls for premium IOL implantation-“Every subtle maneuver echoes as a lifetime of vision”, AUROTUBE, Video ID: VHgUHdefj2E.

Xem thêm