Kỹ thuật Radiofrequency và Cryoneurolysis trong quản lý đau mãn tính

Bs Ngô Hữu Thế
15.10.26
Last Updated

Tài liệu này (Malik, 2018) tổng hợp các kỹ thuật can thiệp trong quản lý đau, bao gồm Radiofrequency (RF) xung, RF làm mát bằng nước (Water-Cooled Radiofrequency - WCRF) và Cryoneurolysis. Các phương pháp này được sử dụng để can thiệp vào các con đường dẫn truyền cảm giác đau, với cơ chế và chỉ định lâm sàng khác biệt đáng kể giữa từng kỹ thuật.

Pulsed Radiofrequency

Radiofrequency xung (PRF) được giới thiệu nhằm tối đa hóa việc truyền dòng điện với điện áp cao trong khi giảm thiểu tổn thương nhiệt bằng cách duy trì nhiệt độ mô dưới 42°C. Cơ chế của PRF dựa trên việc áp dụng dòng điện theo cách ngắt quãng, cho phép nhiệt tản ra giữa các xung. Các nghiên cứu toán học cho thấy dòng điện mật độ cao tại đầu điện cực có thể gây căng thẳng màng tế bào và làm thay đổi chức năng tế bào. PRF thường được áp dụng bằng cách đặt điện cực gần dây thần kinh cảm giác đau, với quy trình chuẩn là 20 mili giây, tần số 2 Hertz, tổng thời gian 120 giây. PRF chủ yếu được chỉ định cho các tình trạng đau thần kinh (neuropathic pain) do không gây tổn thương thần kinh vĩnh viễn như RF thông thường (CRF).

Water-Cooled Radiofrequency

WCRF sử dụng điện cực đa kênh được làm mát chủ động bằng dòng nước liên tục ở nhiệt độ môi trường. Việc làm mát chủ động ngăn điện cực đạt nhiệt độ cao, cho phép dòng điện truyền qua khối mô lớn hơn, tạo ra tổn thương nhiệt lớn hơn so với CRF. Kích thước tổn thương phụ thuộc vào kích thước đầu dò, nhiệt độ điện cực và thời gian áp dụng. Ví dụ, với điện cực 17-gauge, đầu tip 4-mm, nhiệt độ cài đặt 55°C–60°C trong 150 giây có thể tạo ra tổn thương nhiệt đường kính 8–10 mm. WCRF thường được chỉ định cho các hội chứng đau có nguồn gốc thần kinh đa dạng như rối loạn khớp cùng chậu (Sacroiliac joint dysfunction - SJD) và đau đĩa đệm (Discogenic pain - DP).

Cryoneurolysis

Cryoneurolysis là kỹ thuật gây tổn thương thần kinh bằng nhiệt độ cực thấp, không gây hình thành u thần kinh (neuroma) hay đau do mất phân bố thần kinh (deafferentation pain). Cơ chế dựa trên việc làm lạnh dây thần kinh đến mức dưới -20°C, gây thoái hóa Wallerian mà không làm gián đoạn endoneurium, perineurium và epineurium. Các sợi thần kinh có thể tái tạo với tốc độ 1–1.5 mm/tuần. Thiết bị hiện đại sử dụng nguyên lý giãn nở khí Joule-Thompson để hạ nhiệt độ đầu dò xuống -50°C đến -70°C. Kỹ thuật này yêu cầu định vị chính xác dây thần kinh mục tiêu thông qua kích thích thần kinh (2 Hz cho vận động, 100 Hz cho cảm giác).

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
PRF nhiệt độ tối đaDưới 42°C
PRF quy trình chuẩn20 mili giây, 2 Hertz, 120 giây
WCRF kích thước tổn thương8–10 mm đường kính
WCRF nhiệt độ cài đặt SJD60°C trong 150 giây
Cryoneurolysis nhiệt độ tới hạn-20°C
Cryoprobe 14-gauge5.5-mm ice ball
Cryoprobe 18-gauge3.5-mm ice ball
Bình luận: Thông tin theo Malik, 2018; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật này có bằng chứng lâm sàng không đồng nhất, đặc biệt là PRF. Việc lựa chọn phương pháp cần dựa trên bản chất của cơn đau (cơ học hay thần kinh) và cấu trúc giải phẫu mục tiêu. Hạn chế lớn nhất của các nghiên cứu trong tài liệu là cỡ mẫu nhỏ và thiếu nhóm chứng phù hợp.

Góc nhìn nhãn khoa (biên tập bổ sung, cần kiểm chứng): Trong nhãn khoa, các kỹ thuật can thiệp thần kinh tương tự như phong bế thần kinh (nerve block) hoặc cắt bỏ thần kinh (neurolysis) đôi khi được cân nhắc trong các trường hợp đau thần kinh mặt hoặc đau do bệnh lý bề mặt nhãn cầu khó kiểm soát. Tuy nhiên, việc áp dụng các kỹ thuật RF hoặc cryo cần thận trọng tối đa do nguy cơ tổn thương các cấu trúc nhãn cầu nhạy cảm và các dây thần kinh sọ não quan trọng.

  • Đánh giá kỹ bản chất cơn đau trước khi chọn kỹ thuật (đau thần kinh ưu tiên PRF, đau cơ học ưu tiên RF nhiệt).
  • Sử dụng block thần kinh bằng thuốc tê trước khi thực hiện cryoneurolysis để đánh giá khả năng dung nạp của bệnh nhân.
  • Luôn kiểm tra vị trí đầu dò bằng kích thích thần kinh để tránh tổn thương vận động không mong muốn.
  • Cân nhắc nguy cơ biến chứng như bỏng da hoặc tê bì kéo dài khi thực hiện cryoneurolysis gần bề mặt da.
  • Theo dõi sát bệnh nhân sau can thiệp để phát hiện sớm các dấu hiệu đau thần kinh thứ phát.

Tài liệu tham khảo:

Malik K, 2018, Pulsed Radiofrequency, Water-Cooled Radiofrequency, and Cryoneurolysis, Essentials of Pain Management, Chapter 68, pp. 619-626.

Xem thêm