Bài giảng tại hội thảo AIOC2026 (mã số IC258) của Dr. Aniruddha Maiti đã trình bày các chiến lược can thiệp cho bệnh nhân xuất huyết dưới hoàng điểm (submacular hemorrhage), đặc biệt trong bệnh cảnh bệnh hắc võng mạc dạng polyp (PCV). Việc phân biệt vị trí xuất huyết dưới võng mạc (subretinal) và dưới biểu mô sắc tố (sub-RPE) là yếu tố then chốt quyết định phương pháp điều trị, vì tiên lượng và kỹ thuật xử trí thay đổi đáng kể theo vị trí và độ dày của khối máu tụ.
Chỉ định và phân loại vị trí xuất huyết
Chỉ định chính cho việc sử dụng thuốc tiêu sợi huyết (TPA) là xuất huyết dưới hoàng điểm, thường gặp nhất trong PCV. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá độ dày khối máu tụ trước khi can thiệp. Đối với các trường hợp xuất huyết mỏng (dưới 400-450 microns) và có sự hiện diện của màng tân mạch hắc mạc (CNVM) hoặc sẹo cũ, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp ít xâm lấn hơn. Ngược lại, khi độ dày khối máu tụ vượt quá 450 microns và diện tích lớn hơn 4 đường kính gai thị, việc tiêm TPA dưới võng mạc (subretinal RTPA) trở nên cần thiết để giải quyết khối máu tụ hiệu quả.
Các phương pháp điều trị và kỹ thuật thực hiện
Các phương pháp điều trị bao gồm: (1) Thay thế bằng khí (pneumatic displacement) kết hợp tiêm anti-VEGF; (2) Tiêm TPA nội nhãn (intravitreal TPA) kết hợp anti-VEGF và thay thế bằng khí; (3) Tiêm TPA dưới võng mạc trực tiếp. Một biến chứng cần lưu ý là xuất huyết đột phá (breakthrough bleeding) trong quá trình thực hiện, đòi hỏi bác sĩ phải tư vấn kỹ cho bệnh nhân trước phẫu thuật. Khi tiêm TPA dưới võng mạc, cần tránh tiêm quá gần cực sau để hạn chế nguy cơ gây lỗ hoàng điểm do thầy thuốc (iatrogenic macular hole). Trong trường hợp xuất huyết đã đông đặc (clotted blood) và bệnh nhân đến muộn (sau 1 tháng), kỹ thuật bóc tách ngược (inverse peel technique) có thể được áp dụng để cải thiện thị lực.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Độ dày khối máu tụ chỉ định RTPA | > 450 microns |
| Diện tích khối máu tụ chỉ định RTPA | > 4 đường kính gai thị |
| Thời gian điều trị ưu tiên | Trong vòng 2 tuần |
| Biến chứng lỗ hoàng điểm | Có ghi nhận, xử trí bằng phẫu thuật lỗ hoàng điểm |
| Cải thiện thị lực (ca lâm sàng) | Từ đếm ngón tay lên 6/60 |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026 (2026); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc cá thể hóa điều trị dựa trên độ dày và thời gian xuất huyết. Cần lưu ý rằng việc tiêm TPA dưới võng mạc là kỹ thuật khó, đòi hỏi kinh nghiệm phẫu thuật dịch kính để tránh các biến chứng như lỗ hoàng điểm hoặc xuất huyết tái phát. Các số liệu về thị lực trong bài giảng mang tính chất minh họa từ các ca lâm sàng đơn lẻ, không phải kết quả từ thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn.
- Đánh giá chính xác độ dày khối máu tụ bằng OCT trước khi quyết định tiêm TPA dưới võng mạc.
- Tư vấn trước phẫu thuật về nguy cơ xuất huyết đột phá và khả năng cần phẫu thuật bổ sung.
- Tránh tiêm TPA quá gần vùng trung tâm hoàng điểm để giảm thiểu nguy cơ gây lỗ hoàng điểm do thầy thuốc.
- Ưu tiên can thiệp sớm trong vòng 2 tuần để đạt kết quả thị lực tối ưu.
- Kết hợp điều trị nguyên nhân nền (PCV, CNVM) bằng anti-VEGF hoặc PDT sau khi đã giải quyết khối máu tụ.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Aniruddha Maiti, 2026, AIOC2026 IC258 Subretinal Route of Administration of Tpa When and How, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: kct29sgb1nU.