Kỹ thuật xử trí đục thủy tinh thể cứng và phức tạp trong phẫu thuật Phacoemulsification

Bs Ngô Hữu Thế
29.10.26
Last Updated

Tại hội nghị AIOC 2026, phiên IC526, Dr. Lahane Tatyarao Pundlikrao đã trình bày các chiến lược lâm sàng trong việc xử trí đục thủy tinh thể cứng (hard cataract) và các trường hợp phức tạp. Bài giảng tập trung vào việc tối ưu hóa kỹ thuật phẫu thuật để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

Kỹ thuật tạo đường rạch và xẻ rãnh nhân

Trong các trường hợp đục thủy tinh thể cứng, việc thực hiện xẻ rãnh (trenching) là bước then chốt để chia nhỏ nhân. Tác giả nhấn mạnh việc tạo đường xẻ rãnh sâu trên cả hai phía của nhân để tách thành hai mảnh riêng biệt. Nếu đường xẻ không đủ sâu, việc chia nhân sẽ trở nên khó khăn, dẫn đến nguy cơ cắt không chính xác và tạo ra nhiều mảnh nhỏ gây khó khăn cho quá trình hút nhân. Kỹ thuật này yêu cầu phẫu thuật viên phải đi sâu vào trung tâm nhân, đảm bảo sự ổn định trước khi thực hiện các bước tiếp theo như chop.

Kỹ thuật Chop và sử dụng đầu Phaco

Khi thực hiện kỹ thuật chop, vị trí của đầu phaco (phaco tip) tại trung tâm là yếu tố quyết định. Đối với nhân cứng có độ dày khoảng 4 mm, đầu phaco cần được đặt sâu vào chất nhân. Tác giả phân biệt rõ: nếu thực hiện horizontal chop, đầu phaco nên là loại đầu tù (blunt tip); nếu thực hiện vertical chop, đầu phaco nên là loại đầu sắc (sharp tip). Đầu phaco cần được đặt hơi thấp hơn so với bờ của nhân để giữ nhân chắc chắn, tránh việc đầu phaco bị trượt ra ngoài khi thực hiện thao tác.

Xử trí đục thủy tinh thể Morgagnian và zonule yếu

Đối với đục thủy tinh thể Morgagnian, việc thực hiện bao trước (rexis) thường gặp khó khăn do sự hiện diện của dịch và các nốt vôi hóa trên bao. Khi zonule bị yếu, phẫu thuật viên cần cân nhắc chuyển sang phẫu thuật SICS (Small Incision Cataract Surgery) nếu nguy cơ nhân rơi vào dịch kính (vitreous) cao. Tác giả đề xuất kỹ thuật hỗ trợ bao bằng thủy tinh thể nhân tạo (IOL) để tăng độ ổn định cho túi bao trước khi xảy ra rách bao sau (PCT - Posterior Capsule Tear).

Thông số kỹ thuật và lưu ý lâm sàng

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Kích thước rexis khuyến cáo5.5 mm
Thời gian nhuộm bao (staining)Trên 60 giây
Kỹ thuật xử trí zonule yếuSICS hoặc hỗ trợ bao bằng IOL
Độ sâu đường xẻ rãnhPhải sâu đến trung tâm nhân
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cá thể hóa kỹ thuật dựa trên độ cứng của nhân và tình trạng dây chằng treo (zonule). Việc chuyển đổi sang SICS là một chiến lược dự phòng an toàn cần được cân nhắc sớm khi phát hiện zonule yếu, thay vì cố gắng thực hiện phaco trong điều kiện không thuận lợi.
  • Luôn thực hiện rexis đủ lớn (khoảng 5.5 mm) trong đục thủy tinh thể cứng để tránh áp lực lên bao sau.
  • Sử dụng nhuộm bao trong ít nhất 60 giây để tăng độ tương phản và hỗ trợ quá trình xé bao.
  • Đảm bảo đầu phaco được đặt sâu dưới bờ nhân để giữ nhân ổn định trong quá trình chop.
  • Luôn kiểm tra độ sâu của tiền phòng để phòng ngừa rách bao sau.
  • Cân nhắc SICS khi phát hiện zonule yếu hoặc đục thủy tinh thể Morgagnian để đảm bảo an toàn tối đa.

Tài liệu tham khảo:

Lahane Tatyarao Pundlikrao, 2026, AIOC2026 IC526 Hard Cataract What Will You Do, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: lnPcXkRntws.

Xem thêm