Quy trình an toàn khi tái sử dụng thiết bị dùng một lần và lọ thuốc đa liều trong nhãn khoa

Bs Ngô Hữu Thế
29.10.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC2026, phiên IC489, chuyên gia T. Chandrasekar đã trình bày về các thực hành an toàn khi tái sử dụng thiết bị dùng một lần (single-use devices - SUD) và quản lý lọ thuốc đa liều (multi-dose vials) trong môi trường lâm sàng. Việc tái sử dụng các thiết bị này thường được cân nhắc vì mục đích kinh tế, với chi phí có thể cao gấp 10 lần, hoặc nhằm giảm thiểu rác thải y tế, tuy nhiên đòi hỏi các giao thức nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

Quy trình tái sử dụng thiết bị dùng một lần

Việc tái sử dụng SUD phải dựa trên các giao thức đã được bình duyệt (peer-reviewed protocols) và được chấp thuận bởi ủy ban chuyên trách tại bệnh viện bao gồm người dùng, quản trị viên, kiểm soát nhiễm khuẩn (HIC) và nhân viên CSSD. Các thiết bị được phân loại thành nhóm nguy cơ cao (critical), nguy cơ trung bình (semi-critical) và nguy cơ thấp (non-critical), trong đó hầu hết các thiết bị nhãn khoa thuộc nhóm nguy cơ cao và cần được tiệt khuẩn bằng nồi hấp hơi nước (steam autoclave). Quy trình tái sử dụng bao gồm: làm sạch ngay lập tức sau khi sử dụng, kiểm tra tính toàn vẹn về cấu trúc và chức năng, gán mã định danh duy nhất (unique ID) cho từng thiết bị, đóng gói và tiệt khuẩn với chỉ thị sinh học (biological indicator) bắt buộc. Bất kỳ sự mất mát nào về tính toàn vẹn hoặc chức năng đều yêu cầu thu hồi và loại bỏ thiết bị ngay lập tức.

Quản lý lọ thuốc đa liều và phòng ngừa nhiễm khuẩn

Các lọ thuốc đa liều tiềm ẩn nguy cơ gây ra các cụm nhiễm khuẩn (cluster of infection) nếu không được quản lý đúng cách. Mặc dù hướng dẫn của nhà sản xuất thường cho phép sử dụng trong 28 ngày, nhưng trong môi trường phòng mổ, việc sử dụng cần tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện vô khuẩn. Không được sử dụng chung một bơm tiêm cho nhiều bệnh nhân và không được kết hợp phần thuốc dư thừa từ các lọ khác nhau. Việc dán nhãn đầy đủ bao gồm số lô, ngày mở nắp và ngày hết hạn là bắt buộc. Nếu có bất kỳ nghi ngờ nào về sự nhiễm khuẩn, lọ thuốc phải được loại bỏ ngay lập tức. Các cơ sở y tế cần xây dựng chính sách cụ thể dựa trên thực hành tốt nhất, vì hiện tại có rất ít các ấn phẩm nghiên cứu chuyên biệt về vấn đề này trong nhãn khoa tại Ấn Độ.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Chi phí thiết bị SUDCó thể cao gấp 10 lần
Chỉ thị tiệt khuẩn bắt buộcChỉ thị sinh học (biological indicator)
Thời gian sử dụng lọ thuốc đa liều28 ngày theo hướng dẫn nhà sản xuất
Số lần tái sử dụng probe vitrectomy3-5 lần (tùy thuộc vào đánh giá tính toàn vẹn)
Tỷ lệ đảm bảo chất lượng100%
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng chính sách nội bộ và sự đồng thuận của bệnh nhân thông qua cam kết (informed consent) riêng biệt. Hạn chế lớn nhất được nêu là sự thiếu hụt các nghiên cứu công bố chính thức về quy trình tái sử dụng thiết bị trong nhãn khoa, dẫn đến việc các cơ sở phải tự xây dựng quy trình dựa trên kinh nghiệm thực tế. Góc nhìn nhãn khoa (biên tập bổ sung, cần kiểm chứng): Việc tái sử dụng các thiết bị như đầu dò phaco hay probe vitrectomy cần đặc biệt thận trọng với nguy cơ hình thành biofilm và các biến chứng như viêm nội nhãn (endophthalmitis).
  • Xây dựng ủy ban kiểm soát nhiễm khuẩn để phê duyệt danh mục thiết bị được phép tái sử dụng.
  • Thiết lập hệ thống mã hóa (bar coding, radio frequency devices) để theo dõi vòng đời thiết bị.
  • Yêu cầu cam kết riêng biệt từ bệnh nhân khi sử dụng thiết bị tái sử dụng.
  • Tuân thủ nghiêm ngặt quy trình tiệt khuẩn với chỉ thị sinh học cho mọi thiết bị tái sử dụng.
  • Loại bỏ ngay lập tức các lọ thuốc đa liều nếu có bất kỳ nghi ngờ nào về nhiễm khuẩn hoặc vi phạm quy trình vô khuẩn.

Tài liệu tham khảo:

T. Chandrasekar, 2026, Safe Practices in Single Use Devices and Reuse and Sharing of Consumables, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: gysIIQgZHVY.

Xem thêm