Lựa chọn kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh thần kinh trong nhãn khoa lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
17.10.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026, phiên IC150, Dr. Swati Phuljhele đã trình bày về việc lựa chọn các phương thức chẩn đoán hình ảnh (neuroimaging) phù hợp cho các bệnh lý nhãn khoa. Việc chỉ định đúng kỹ thuật không chỉ giúp tối ưu hóa kết quả chẩn đoán mà còn tránh các sai sót trong quản lý lâm sàng.

Nguyên tắc lựa chọn phương thức chẩn đoán hình ảnh

Việc chỉ định đơn thuần "MRI" hoặc "CT scan" là không đủ để đạt được kết quả chẩn đoán tối ưu. Bác sĩ lâm sàng cần hiểu rõ mục đích của từng kỹ thuật. MRI là phương thức ưu tiên cho các bệnh lý mô mềm nhờ độ phân giải cao và không gây phơi nhiễm bức xạ. Ngược lại, CT scan vượt trội trong việc đánh giá các tổn thương xương, vôi hóa, xuất huyết cấp tính hoặc đột quỵ cấp. Đối với các bệnh lý thần kinh thị giác, kỹ thuật xóa mỡ (fat suppression) là bắt buộc để làm rõ tổn thương. Việc tương quan lâm sàng chặt chẽ giữa triệu chứng của bệnh nhân và hình ảnh học là yếu tố then chốt để hướng dẫn bác sĩ chẩn đoán hình ảnh (radiologist) đưa ra kết luận chính xác.

Ứng dụng lâm sàng qua các ca bệnh

Trong các trường hợp viêm dây thần kinh thị giác (optic neuritis), MRI có tiêm thuốc đối quang từ (contrast enhanced MRI) kết hợp xóa mỡ là lựa chọn hàng đầu để phát hiện các tổn thương mất myelin (demyelinating lesions). Đối với bệnh lý u tuyến yên (pituitary adenoma) gây bán manh hai thái dương (bitemporal hemianopia), MRI cho thấy tổn thương rõ ràng trong khi CT scan có thể bỏ sót. Đối với các trường hợp nghi ngờ phình mạch (aneurysm), MRA (Magnetic Resonance Angiography) là cần thiết để phát hiện các túi phình nhỏ. Trong chấn thương, CT scan là lựa chọn đầu tay để đánh giá gãy xương ống thị giác (optic canal fracture). Đối với phù gai thị (papilledema), MRI giúp loại trừ các tổn thương choán chỗ nội sọ và tìm kiếm các dấu hiệu gián tiếp của tăng áp lực nội sọ (raised intracranial pressure) như dãn bao thần kinh thị giác hoặc xẹp hố yên.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
MRI trong MS25% khả năng tiến triển thành MS lâm sàng nếu không có tổn thương trên MRI
MRI trong MS (1 tổn thương)Tăng gấp 3 lần khả năng tiến triển thành MS lâm sàng
Chỉ định CT scanGãy xương, vôi hóa, xuất huyết cấp, đột quỵ cấp
Chỉ định MRIBệnh lý mô mềm, viêm dây thần kinh thị giác, u tuyến yên
Kỹ thuật bổ trợXóa mỡ (fat suppression), MRA, DWI/ADC map
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, IC150; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cá thể hóa chỉ định hình ảnh học thay vì chỉ định thường quy. Hạn chế của tài liệu là không cung cấp các thông số kỹ thuật chi tiết (như độ dày lát cắt, cường độ từ trường) mà chỉ tập trung vào nguyên lý lựa chọn phương thức.

Góc nhìn nhãn khoa (biên tập bổ sung, cần kiểm chứng): Việc lựa chọn hình ảnh học cần dựa trên chẩn đoán phân biệt. Ví dụ, trong nghi ngờ viêm dây thần kinh thị giác, cần phân biệt giữa viêm do MS, NMO (Neuromyelitis Optica) hoặc các nguyên nhân khác để chỉ định chuỗi xung phù hợp (như STIR hoặc T1 có tiêm thuốc).

  • Luôn chỉ định MRI có xóa mỡ khi nghi ngờ bệnh lý dây thần kinh thị giác.
  • Sử dụng CT scan để đánh giá tổn thương xương và vôi hóa trong chấn thương hoặc u.
  • Luôn cung cấp thông tin lâm sàng đầy đủ cho bác sĩ chẩn đoán hình ảnh.
  • Cân nhắc MRA khi nghi ngờ phình mạch não ở bệnh nhân liệt dây thần kinh vận nhãn.
  • Sử dụng siêu âm hoặc OCT để hỗ trợ chẩn đoán drusen gai thị thay vì chỉ dựa vào hình ảnh học thần kinh.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Swati Phuljhele, 2026, Choosing the Appropriate Radio imaging, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: BMorf5yD1og.

Xem thêm