Đổi mới trong đào tạo nhãn khoa: Phương pháp giảng dạy lâm sàng và mô phỏng

Bs Ngô Hữu Thế
28.10.26
Last Updated

Phiên họp AIOC 2026 GP117 về Đổi mới trong Đào tạo Nhãn khoa (Innovations in Ophthalmic Training) đã thảo luận về các phương pháp giảng dạy lâm sàng và mô phỏng nhằm nâng cao năng lực cho học viên sau đại học (post-graduate students - PGs) và sinh viên đại học (undergraduate students - UGs). Giảng dạy được ví như việc nuôi dạy trẻ, phụ thuộc vào hệ sinh thái, cơ sở hạ tầng và nỗ lực cá nhân của người thầy để đạt được hiệu quả đào tạo tối ưu.

Phương pháp giảng dạy lâm sàng đổi mới

Đối với sinh viên đại học, tác giả đề xuất phương pháp "crash chunking" để giải quyết sự phức tạp của các tổn thương đáy mắt. Phương pháp này chia nhỏ kiến thức thành các phần, sử dụng checklist lặp đi lặp lại để học viên không bỏ sót các điểm quan trọng như xuất huyết, vi phình mạch (microaneurysm) hay các dải xơ co kéo. Trong một chương trình kéo dài 3 giờ với 16 hình ảnh, học viên được hướng dẫn theo quy trình: giảng viên giải thích, học viên tự thực hiện, và thảo luận nhóm để giải quyết khó khăn. Phản hồi từ 43 sinh viên cho thấy sự cải thiện về kiến thức và kỹ năng thông qua việc học tập chủ động và tương tác nhóm.

Đổi mới trong đào tạo phẫu thuật và an toàn người bệnh

Đào tạo phẫu thuật cho PGs đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn lực và đạo đức nghề nghiệp khi phải thực hành trên người bệnh thật. Các giải pháp thay thế bao gồm sử dụng mô hình thực phẩm (chanh, cà chua) để rèn luyện kỹ năng khâu, xé bao (capsulorhexis) và phối hợp tay-chân. Một sáng kiến khác là sử dụng "PC protector" (đĩa hydrophilic lens 6 mm, giá 250 rupees) đặt giữa bao sau và nhân thủy tinh thể để bảo vệ bao sau trong quá trình phẫu thuật Phaco (FICO). Điều này giúp học viên tự tin hơn mà không lo ngại gây biến chứng rách bao sau (posterior capsule rupture - PCR).

Vai trò của mô phỏng và nguồn lực trực tuyến

Mô phỏng (simulation) đóng vai trò then chốt trong việc rèn luyện kỹ năng mà không gây hại cho bệnh nhân. Các nghiên cứu tại Ấn Độ cho thấy nhóm học viên được đào tạo qua mô phỏng có số lượng lỗi phẫu thuật thấp hơn đáng kể so với nhóm đối chứng. Ngoài ra, các nguồn lực trực tuyến như YouTube, các ứng dụng chuyên khoa (ví dụ: 3D atlas of ophthalmology) và các nền tảng học tập kỹ thuật số cung cấp khả năng học tập mọi lúc mọi nơi. Việc kết hợp giữa đào tạo trực tuyến và thực hành mô phỏng giúp học viên xây dựng "trí nhớ cơ bắp" (muscle memory) và tư duy phản biện trước khi thực hiện trên bệnh nhân thật.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu phản hồi43 sinh viên
Thời gian đào tạo (đáy mắt)3 giờ
Số lượng hình ảnh sử dụng16 hình ảnh
Chi phí PC protector250 rupees
Chi phí khóa học SICS (4 ngày)15.000 rupees
Chi phí khóa học Phaco (4 ngày)25.000 rupees
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các phương pháp mô phỏng chi phí thấp (low-cost simulation) như sử dụng rau củ hoặc vật liệu tái chế là giải pháp khả thi cho các cơ sở có nguồn lực hạn chế. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mô phỏng không thể thay thế hoàn toàn kinh nghiệm lâm sàng thực tế. Hạn chế của các phương pháp này là thiếu tính chuẩn hóa và cần sự giám sát chặt chẽ của giảng viên để tránh hình thành các thói quen kỹ thuật sai lệch.
  • Áp dụng checklist hệ thống cho mọi ca lâm sàng để tránh bỏ sót tổn thương.
  • Sử dụng các mô hình mô phỏng chi phí thấp để rèn luyện kỹ năng cơ bản trước khi thực hiện trên bệnh nhân.
  • Tận dụng các nền tảng trực tuyến và video hướng dẫn để củng cố kiến thức lý thuyết.
  • Thiết lập quy trình giám sát chặt chẽ và giao thức "takeover" khi học viên thực hành phẫu thuật.
  • Khuyến khích hợp tác liên cơ sở để chia sẻ nguồn lực đào tạo và mô phỏng.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, 2026, GP117 Innovations in Ophthalmic Training Session 2, YouTube, Video ID: E2bu0tNcQ8U.

Xem thêm