Phòng ngừa và quản lý rách bao sau trong phẫu thuật Phacoemulsification

Bs Ngô Hữu Thế
29.10.26
Last Updated

Bài giảng tại AIOC 2026 (IC130) của Dr. Deepak Megur tập trung vào chiến lược phòng ngừa và quản lý rách bao sau (Posterior Capsule Tear - PCT) trong phẫu thuật đục thủy tinh thể. Tác giả nhấn mạnh rằng PCT là biến chứng có thể phòng ngừa trong 100% trường hợp, ngoại trừ các trường hợp đã có khiếm khuyết bao sau từ trước.

Quản lý rách bao sau và rơi nhân

Khi xảy ra PCT và nhân rơi vào buồng dịch kính, bước xử trí đầu tiên là thực hiện cắt dịch kính trước (Anterior Vitrectomy) giới hạn. Tác giả lưu ý không nên thực hiện các thao tác khác khi chưa kiểm soát được dịch kính. Sau khi cắt dịch kính, cần lấy sạch epinucleus và vỏ (cortex) còn sót lại. Thấu kính nội nhãn (IOL) nên được đặt trong túi cùng (sulcus) với kỹ thuật kẹp quang học (optic capture) trước khi chuyển bệnh nhân cho bác sĩ chuyên khoa võng mạc xử lý phần nhân rơi.

Dấu hiệu nhận biết và phòng ngừa rách bao sau

Một dấu hiệu quan trọng cần lưu ý là độ sâu tiền phòng (Anterior Chamber Depth - ACD). Trong các trường hợp đục thủy tinh thể chín (mature cataract), ACD thường nông; do đó, nếu ACD đo được trên 3.5 mm hoặc 4 mm, phẫu thuật viên cần đặc biệt cảnh giác vì đây có thể là dấu hiệu của rách bao sau đã xảy ra trước đó. Ngoài ra, việc quan sát hình thái của vết rách bao sau là rất quan trọng. Các mép rách rung động tự do (fluttering edges) là bằng chứng gián tiếp cho thấy màng hyaloid trước vẫn còn nguyên vẹn.

Cơ chế rách màng hyaloid trước

Tác giả chỉ ra rằng rách bao sau và rách màng hyaloid trước (Anterior Hyaloid Rupture) là hai thực thể độc lập. Thường có một khoảng thời gian trễ (khoảng 10 giây trong ca lâm sàng được trình bày) giữa hai biến cố này. Nếu phẫu thuật viên duy trì được sự cân bằng tiền phòng bằng cách sử dụng chất nhầy (OVD) mỗi khi rút dụng cụ ra khỏi mắt, có thể ngăn chặn sự xẹp tiền phòng và từ đó phòng ngừa được biến cố rách màng hyaloid thứ phát.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ phòng ngừa PCT100% (trừ trường hợp có khiếm khuyết bao sau từ trước)
Độ sâu tiền phòng nghi ngờTrên 3.5 mm đến 4 mm
Loại OVD sử dụngCohesive OVD (Sodium hyaluronate)
Vị trí đặt IOL khi có PCTSulcus với optic capture
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì áp lực tiền phòng để tránh rách màng hyaloid sau khi đã có PCT. Đây là kinh nghiệm lâm sàng quý giá, tuy nhiên cần lưu ý rằng việc đặt IOL vào sulcus đòi hỏi kỹ năng phẫu thuật cao và đánh giá chính xác tình trạng bao.
  • Luôn kiểm tra độ sâu tiền phòng trước phẫu thuật, đặc biệt ở mắt đục thủy tinh thể chín.
  • Duy trì cân bằng tiền phòng bằng OVD mỗi khi rút dụng cụ để tránh xẹp tiền phòng.
  • Quan sát kỹ hình thái vết rách bao sau; mép rách rung động là dấu hiệu màng hyaloid còn nguyên.
  • Nếu xảy ra PCT, ưu tiên cắt dịch kính trước khi thực hiện bất kỳ thao tác nào khác.
  • Sử dụng OVD ở ngoại vi túi bao, không bơm quá đầy để tránh áp lực dương.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Deepak Megur, 2026, Prevention and Management of Pcr, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: 9P5aWx17d0M.

Xem thêm