Tại hội thảo AIOC2026, phiên IC77, Dr. Shroff Ashok Pranjivandas đã trình bày về các chiến lược quản lý tình trạng đặt lệch thủy tinh thể nhân tạo (Intraocular Lens - IOL) sau phẫu thuật Phaco. Việc đặt lệch IOL thường không gây triệu chứng cho bệnh nhân trừ khi thị lực bị ảnh hưởng, đòi hỏi phẫu thuật viên phải có chiến lược xử trí phù hợp dựa trên tình trạng thị lực và sự toàn vẹn của cấu trúc nhãn cầu.
Nguyên nhân gây lệch IOL
Tình trạng lệch IOL có thể xảy ra ngay sau phẫu thuật hoặc trong các lần tái khám. Nguyên nhân chính bao gồm kích thước nhãn cầu quá lớn (như trong các trường hợp cận thị rất cao) dẫn đến việc lựa chọn kích thước IOL không phù hợp. Ngoài ra, tình trạng đồng tử co nhỏ trong quá trình phẫu thuật (intraoperative small pupil) là yếu tố nguy cơ phổ biến, gây khó khăn cho việc đặt IOL đúng vị trí, ảnh hưởng đến độ chính xác của trục (axis alignment) và tâm của IOL, đặc biệt quan trọng đối với các loại kính đa tiêu (multifocal) hoặc kính điều chỉnh độ loạn thị (EDOF - Extended Depth of Focus).
Xử trí lệch IOL không ảnh hưởng thị lực
Nếu thị lực của bệnh nhân không bị ảnh hưởng và bệnh nhân không có phàn nàn, việc can thiệp tích cực là không cần thiết. Trong những tình huống này, bác sĩ cần thực hiện tư vấn trung thực (honest counseling) và giải thích rõ ràng cho bệnh nhân. Bệnh nhân nên được giữ dưới sự theo dõi định kỳ. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì mối quan hệ tốt với bệnh nhân và tránh các can thiệp không cần thiết khi tình trạng lâm sàng ổn định.
Can thiệp phẫu thuật khi lệch IOL gây ảnh hưởng thị lực
Khi thị lực bị ảnh hưởng, can thiệp phẫu thuật cần được thực hiện càng sớm càng tốt. Nếu IOL bị lệch trong khoang tiền phòng hoặc túi bao, phẫu thuật viên cần thực hiện căn chỉnh lại vị trí. Trong trường hợp IOL bị lệch vào khoang dịch kính, cần thực hiện cắt dịch kính (vitrectomy) để đảm bảo không còn dịch kính vướng vào IOL trước khi đặt lại IOL vào túi bao hoặc rãnh (sulcus). Đối với các trường hợp IOL bị lệch do rách bao sau (PCR - Posterior Capsular Rupture), việc cố định IOL vào củng mạc (scleral fixation) có thể được cân nhắc nếu đủ điều kiện.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu ca lâm sàng | 1 bệnh nhân nữ, 72 tuổi |
| Loại IOL trong ca lâm sàng | Alcon PanOptix toric |
| Kết quả khúc xạ sau mổ | -1.5 D, trụ 140 độ, thị lực N6 |
| Vật liệu khâu cố định | 9-0 monofilament nylon |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc bảo vệ uy tín của đồng nghiệp khi xử lý các biến chứng do người khác gây ra là một bài học đạo đức nghề nghiệp quan trọng. Hạn chế của báo cáo là thiếu dữ liệu định lượng về tỷ lệ biến chứng và kết quả dài hạn của các kỹ thuật cố định IOL.
- Luôn kiểm soát kích thước đồng tử trong phẫu thuật bằng các dụng cụ hỗ trợ như vòng giãn đồng tử (pupil expanders) hoặc móc mống mắt (retractors).
- Thực hiện tư vấn trung thực và theo dõi sát sao nếu thị lực bệnh nhân không bị ảnh hưởng.
- Can thiệp phẫu thuật sớm khi có ảnh hưởng thị lực, ưu tiên thực hiện cắt dịch kính triệt để nếu IOL đã rơi vào khoang dịch kính.
- Cân nhắc kỹ thuật cố định IOL vào củng mạc trong các trường hợp thiếu hỗ trợ bao sau.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Shroff Ashok Pranjivandas, 2026, AIOC2026 IC77 Mal Positioned Iols, aioseditorproceedings, Video ID: NsBNOxmzyE0.