Tài liệu hội thảo AIOC 2026 PG Capsule Cornea & External Eye Diseases II trình bày các ca lâm sàng về bệnh lý bề mặt nhãn cầu, biến chứng sau ghép giác mạc và bệnh lý giác mạc tinh thể. Các báo cáo tập trung vào việc ứng dụng kỹ thuật mới và quản lý biến chứng trong thực hành nhãn khoa lâm sàng.
Ghép biểu mô rìa nuôi cấy (CLET) trong thiếu hụt tế bào gốc rìa
Thiếu hụt tế bào gốc rìa (Limbal Stem Cell Deficiency - LSCD) dẫn đến kết mạc hóa, tân mạch và hình thành màng xơ mạch, gây suy giảm thị lực tiến triển. Một bệnh nhân nam 17 tuổi với tiền sử chấn thương vôi hóa mắt phải 5 tháng trước, biểu hiện LSCD giai đoạn 3, đã được điều trị bằng kỹ thuật ghép biểu mô rìa nuôi cấy (Cultivated Limbal Epithelial Transplant - CLET). Quy trình bao gồm thu thập mô rìa từ mắt lành, nuôi cấy trên màng ối người đã loại bỏ tế bào (denuded human amniotic membrane) trong môi trường Dubelco's modified Eagle's medium. Sau khi cắt bỏ màng xơ mạch, mảnh ghép sinh học được đặt lên bề mặt nhãn cầu. Kết quả sau 1 tháng cho thấy biểu mô hóa hoàn toàn, giác mạc trong hơn và thị lực cải thiện đạt đếm ngón tay 4 mét. CLET được đánh giá là chiến lược tái tạo hiệu quả, ít gây miễn dịch và không yêu cầu ức chế miễn dịch kéo dài như ghép tế bào gốc rìa đồng loại (allogeneic SLED).
Quản lý xuất huyết giao diện sau ghép giác mạc phiến sâu (DALK)
Xuất huyết giao diện (interface hemorrhage) là biến chứng hiếm gặp nhưng đe dọa thị lực sau ghép giác mạc phiến sâu (Deep Anterior Lamellar Keratoplasty - DALK), đặc biệt ở mắt trẻ em có tân mạch giác mạc trước đó. Hai ca lâm sàng (16 tuổi và 5 tuổi) bị chấn thương kiềm và LSCD đã được điều trị bằng DALK. Xuất huyết được quản lý bảo tồn bằng steroid tại chỗ, kháng sinh và bevacizumab tại chỗ (pha từ injection Avastin 100mg/ml xuống nồng độ 5mg/ml, bảo quản 4°C). Kết quả cho thấy xuất huyết phân giải hoàn toàn sau 6 tuần, thị lực cải thiện đáng kể. Bevacizumab tại chỗ giúp ức chế tân mạch giác mạc, ngăn ngừa tái phát xuất huyết và thúc đẩy quá trình hấp thụ máu.
Keratopathy dạng bão (Hurricane Keratopathy) và dị vật giác mạc
Hurricane Keratopathy là tình trạng bệnh lý biểu mô giác mạc với hình thái xoáy, thường liên quan đến tăng tốc độ thay thế biểu mô hoặc kích ứng do steroid kéo dài, kính áp tròng cứng (RGP) hoặc chỉ khâu sau ghép giác mạc. Một bệnh nhân nữ 61 tuổi sau phẫu thuật đục thủy tinh thể 1 tháng xuất hiện các tổn thương chấm nông (SPK) dạng xoáy, được điều trị bằng cách ngưng steroid và dùng nước mắt nhân tạo, thị lực cải thiện từ 6/24 lên 6/6 sau 1 tháng. Ngoài ra, báo cáo ca lâm sàng dị vật gỗ ở trẻ em 6 tuổi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng OCT phân đoạn trước (Anterior Segment OCT - ASOC) để xác định vị trí dị vật và độ sâu xâm lấn, giúp phẫu thuật lấy dị vật bằng kẹp dịch kính (vitreoretinal forceps) đạt kết quả tối ưu.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu (LSCD) | 1 bệnh nhân nam, 17 tuổi |
| Cỡ mẫu (Xuất huyết DALK) | 2 bệnh nhân (16 tuổi và 5 tuổi) |
| Nồng độ Bevacizumab tại chỗ | 5 mg/ml |
| Thời gian dùng Bevacizumab | 3 tuần, 3 lần/ngày |
| Cỡ mẫu (Dị vật gỗ) | 1 bệnh nhân nam, 6 tuổi |
| Dụng cụ lấy dị vật | Kẹp dịch kính 23 gauge |
Bình luận: Các báo cáo nhấn mạnh vai trò của chẩn đoán hình ảnh (ASOC) trong việc quản lý các biến chứng giác mạc phức tạp. Việc sử dụng bevacizumab tại chỗ (off-label) cho xuất huyết giao diện là một hướng tiếp cận mới cần thận trọng về nồng độ và thời gian theo dõi. Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
- Sử dụng ASOC để đánh giá chính xác độ sâu và vị trí dị vật giác mạc trước khi can thiệp phẫu thuật.
- Cân nhắc CLET cho các trường hợp LSCD để giảm thiểu nhu cầu ức chế miễn dịch toàn thân.
- Sử dụng bevacizumab tại chỗ như một lựa chọn hỗ trợ trong quản lý tân mạch giác mạc và xuất huyết giao diện sau ghép.
- Cần phân biệt Hurricane Keratopathy với các bệnh lý giác mạc dạng xoáy khác (vortex keratopathy) thông qua nhuộm fluorescein.
- Ghi chép hình ảnh (slit-lamp photography) định kỳ là bắt buộc trong quản lý các bệnh lý giác mạc tiến triển.
Tài liệu tham khảo:
AIOC, 2026, PG Capsule Cornea & External Eye Diseases II, YouTube Channel: aioseditorproceedings, Video ID: yBcENqfNNJM.