Quản lý biến chứng giác mạc và bệnh lý võng mạc trong phẫu thuật đục thủy tinh thể

Bs Ngô Hữu Thế
31.10.26
Last Updated

Hội thảo AIOC 2026 IC123 về các bệnh lý đồng mắc trong phẫu thuật đục thủy tinh thể đã trình bày các kịch bản lâm sàng phức tạp, bao gồm biến chứng bong màng Descemet (Descemet's detachment) và quản lý bệnh võng mạc đái tháo đường. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời để tối ưu hóa kết quả thị giác cho bệnh nhân.

Biến chứng giác mạc trong phẫu thuật đục thủy tinh thể

Trong các ca lâm sàng được báo cáo, biến chứng bong màng Descemet xảy ra do sự thâm nhập của chất nhầy (viscoelastic) vào các túi nhỏ trong giác mạc trong quá trình phẫu thuật. Việc phát hiện sớm thông qua chụp cắt lớp quang học phân đoạn trước (Anterior Segment OCT - AS-OCT) là chìa khóa để chẩn đoán chính xác. Khi đối mặt với tình trạng phù giác mạc không rõ nguyên nhân sau phẫu thuật, việc chụp hình ảnh là cần thiết để xác định các túi dịch. Phương pháp điều trị hiệu quả bao gồm tiêm khí (air injection) vào túi dịch để tạo áp lực tamponade, giúp màng Descemet áp sát trở lại. Tác giả lưu ý cần thực hiện tiêm khí từ khu vực đối diện với vị trí bong để đạt hiệu quả tối ưu.

Quản lý bệnh võng mạc đái tháo đường và phù hoàng điểm

Đối với bệnh nhân đái tháo đường có phù hoàng điểm (Diabetic Macular Edema - DME), việc kiểm soát viêm đóng vai trò then chốt. Dexamethasone implant (Ozurdex) là một lựa chọn điều trị hiệu quả, đặc biệt khi bệnh nhân không đáp ứng với liệu pháp kháng VEGF (anti-VEGF). Tác giả nhấn mạnh rằng khoảng 1/3 bệnh nhân không đáp ứng với anti-VEGF, do đó việc chuyển đổi sớm sang steroid là cần thiết. Đối với các trường hợp có co kéo dịch kính hoàng điểm (Vitreomacular Traction - VMT), phẫu thuật cắt dịch kính (vitrectomy) là chỉ định ưu tiên. Việc sử dụng thuốc fenofibrate (liều 80 mg, hai lần mỗi ngày) được đề cập như một biện pháp hỗ trợ để giảm các mảng xuất tiết cứng (hard exudates) tại hoàng điểm.

Phẫu thuật đục thủy tinh thể kết hợp Glaucoma (MIGS)

Phẫu thuật xâm lấn tối thiểu (Minimally Invasive Glaucoma Surgery - MIGS) là lựa chọn phù hợp cho bệnh nhân đục thủy tinh thể kèm glaucoma giai đoạn nhẹ đến trung bình. Các kỹ thuật như KDB (KDB procedure), phẫu thuật cắt bè củng mạc có hỗ trợ nội soi (GATT), hoặc đặt stent được thực hiện để giảm áp lực nội nhãn (IOP) và giảm gánh nặng thuốc nhỏ mắt. Tác giả lưu ý rằng việc lựa chọn kỹ thuật phụ thuộc vào kỹ năng phẫu thuật viên và yếu tố kinh tế của bệnh nhân. Đối với các trường hợp glaucoma tân mạch (neovascular glaucoma), MIGS thường không được khuyến cáo do tỷ lệ thất bại cao; thay vào đó, phẫu thuật cắt bè củng mạc kết hợp mitomycin C (MMC) được ưu tiên.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Liều Fenofibrate80 mg, hai lần mỗi ngày
Tỷ lệ tăng IOP sau tiêm Dexamethasone20% số ca
Thời gian theo dõi sau tiêm khí1 tháng
Kỹ thuật IOL exchange ưu tiênYamane technique
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các tác giả nhấn mạnh việc phối hợp giữa bác sĩ phẫu thuật bán phần trước và bác sĩ võng mạc là yếu tố sống còn trong các ca bệnh phức tạp. Hạn chế của tài liệu là thiếu các số liệu thống kê quy mô lớn về tỷ lệ biến chứng dài hạn của các kỹ thuật MIGS được đề cập.
  • Luôn thực hiện kiểm tra ngoại vi võng mạc sau khi phẫu thuật IOL exchange để phát hiện sớm các vết rách.
  • Sử dụng AS-OCT để chẩn đoán chính xác các trường hợp phù giác mạc không rõ nguyên nhân sau phẫu thuật.
  • Cân nhắc chuyển đổi sớm sang Dexamethasone implant nếu bệnh nhân DME không đáp ứng với anti-VEGF.
  • Ưu tiên phẫu thuật cắt bè củng mạc với MMC cho các trường hợp glaucoma tân mạch thay vì MIGS.

Tài liệu tham khảo:

Aioseditorproceedings, 2026, AIOC 2026 IC123 CATARACT COMORBID CAPSULE, YouTube, Video ID: Bpans5qbtfk.

Xem thêm