Quản lý bong dây chằng thể thủy tinh trong phẫu thuật: Hướng dẫn cho phẫu thuật viên

Bs Ngô Hữu Thế
14.10.26
Last Updated

Trong video AIOC2026 IC130 (2026) của Dr. Sourabh Patwardhan, các chiến lược quản lý bong dây chằng thể thủy tinh (zonular dialysis) trong phẫu thuật được trình bày dựa trên kinh nghiệm thực tế từ các ca lâm sàng của phẫu thuật viên mới bắt đầu. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu bong dây chằng thông qua phân tích video phẫu thuật là yếu tố then chốt để ngăn ngừa các biến chứng nặng hơn.

Phòng ngừa và nhận diện bong dây chằng

Phẫu thuật viên cần hiểu rõ cơ chế gây stress lên túi bao trong quá trình trenching hoặc chopping. Việc quan sát các video phẫu thuật có biến chứng giúp nhận diện mô hình (pattern) bong dây chằng, ví dụ như khi túi bao bị kéo bởi đầu hút IA (Irrigation/Aspiration probe). Cần lưu ý rằng mắt là cấu trúc rất nhỏ (túi bao khoảng 10 mm), do đó áp lực dù nhỏ cũng có thể gây tổn thương dây chằng. Việc đổ lỗi cho vacuum quá mức thường là suy diễn sai lầm, trong khi nguyên nhân thực sự thường bắt nguồn từ stress cơ học quá mức trong các bước phẫu thuật ban đầu.

Chiến lược quản lý theo mức độ

Việc đánh giá bong dây chằng cần phân loại thành bong tĩnh (static) hoặc tiến triển (progressive), khu trú hoặc lan tỏa. Đối với bong từ 3-4 giờ, việc sử dụng Capsular Tension Ring (CTR) là phương pháp quản lý hiệu quả. Nếu bong từ 4-6 giờ, CTR đơn thuần không đủ để tránh nghiêng IOL, cần bổ sung CT segment. Với trường hợp bong trên 6-8 giờ, cần sử dụng CT segment hoặc Cionni ring cố định vào củng mạc tại vị trí 0 và 180 độ. Cần phân biệt rõ iris hooks và capsular hooks; capsular hooks dài và tù hơn, giúp hỗ trợ xích đạo túi bao an toàn hơn so với iris retractors.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Kích thước túi bao10 mm
Vật liệu khâu cố định9-0 Prolene, Gore-Tex, 6-0 Prolene (kỹ thuật double flange)
Thời gian thoái hóa chỉ5 đến 10 năm
Bình luận: Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng 6-0 Prolene với kỹ thuật double flange là một xu hướng hiện đại để tăng độ bền. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đây là kinh nghiệm cá nhân của phẫu thuật viên, không phải kết quả từ một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên. Hạn chế của việc sử dụng CTR là nó chỉ tái phân phối lực hỗ trợ chứ không tạo thêm lực hỗ trợ mới cho túi bao.

Kỹ thuật hỗ trợ và xử lý biến chứng

Khi đặt CTR, cần tránh dùng một tay để tránh lật túi bao. Nếu CTR không vào đúng vị trí, cần lấy ra và đặt lại. Trong trường hợp bong dây chằng lớn, nên cân nhắc chuyển sang phẫu thuật Manual SICS (Small Incision Cataract Surgery) vì đây là phẫu thuật áp lực nội nhãn thấp (low IOP) và dòng chảy thấp (low flow). Luôn sử dụng IVTA (Intravitreal Triamcinolone Acetonide) trước khi kết thúc để phát hiện dịch kính kẹt (transzonular vitreous loss) nhằm tránh hội chứng vitreous wick syndrome. Một mẹo nhỏ cho người mới là luồn chỉ 10-0 nylon vào lỗ eyelet của CTR để dễ dàng thu hồi nếu CTR rơi vào góc tiền phòng hoặc sulcus.

  • Luôn kiểm tra sự toàn vẹn của dây chằng ngay từ các bước đầu tiên của phẫu thuật.
  • Sử dụng capsular hooks để hỗ trợ xích đạo túi bao thay vì iris retractors.
  • Luôn sử dụng IVTA để kiểm tra dịch kính kẹt trong các ca bong dây chằng.
  • Sử dụng kỹ thuật luồn chỉ vào eyelet của CTR để đảm bảo an toàn khi đặt.
  • Ưu tiên kỹ thuật Manual SICS trong các trường hợp bong dây chằng rộng.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Sourabh Patwardhan, 2026, AIOC2026 IC130 T Dr Sourabh Patwardhan Zonular Dialysis, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: k6HyN6OQJAQ.

Xem thêm