Chương trình giáo dục y khoa độc lập WSPOS năm 2023 đã thảo luận về các chiến lược quản lý cận thị ở trẻ em, tập trung vào việc ngăn chặn sự kéo dài trục nhãn cầu (axial length elongation) thông qua các phương pháp can thiệp quang học. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn phương pháp phù hợp dựa trên độ tuổi, mức độ cận thị và sự tuân thủ của bệnh nhân.
Cơ chế và hiệu quả của kính gọng kiểm soát cận thị
Nguyên lý chính trong kiểm soát cận thị là sử dụng hyperopic defocus (viễn thị hóa) ở võng mạc ngoại vi để làm chậm quá trình tăng trưởng của mắt. Hệ thống kính gọng DIMS (Defocus Incorporated Multiple Segments) sử dụng các phân đoạn đa tiêu cự với độ cộng +3.5 D phân bố ở vùng ngoại vi trung gian, trong khi vùng trung tâm đảm bảo thị lực rõ nét. Các nghiên cứu cho thấy hiệu quả kiểm soát cận thị đạt 59% về khúc xạ và 60% về trục nhãn cầu sau 2 năm. Dữ liệu theo dõi 3 năm trên 128 bệnh nhân cho thấy kết quả ổn định, không có hiện tượng rebound (tăng cận thị bù trừ sau khi ngừng điều trị) sau 6 năm theo dõi. Ngoài ra, các thiết kế mới như Stellest (Essilor) sử dụng các thấu kính nhỏ (lenslets) trên 11 vòng, và MyoCare (Zeiss) sử dụng các phần tử hình trụ vòng, đều hướng tới mục tiêu tạo ra vùng hội tụ cận thị trước võng mạc.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu nghiên cứu DIMS | 93 bệnh nhân (2 năm), 128 bệnh nhân (3 năm) |
| Hiệu quả kiểm soát DIMS | 59% khúc xạ, 60% trục nhãn cầu (2 năm) |
| Tỷ lệ đáp ứng HAL lenses | 80-85% bệnh nhân có tiến triển chậm hơn |
| Thời gian theo dõi rebound | 6 năm |
Bình luận: Các dữ liệu về hiệu quả kiểm soát cận thị của kính gọng DIMS và các dòng kính mới (Stellest, MyoCare) rất hứa hẹn. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng dữ liệu cho MyoCare hiện chưa được công bố rộng rãi. Việc lựa chọn phương pháp cần cá thể hóa dựa trên độ tuổi và mức độ tiến triển của trẻ.
Kính tiếp xúc mềm và Orthokeratology trong quản lý cận thị
Kính tiếp xúc mềm đa tiêu cự (multifocal soft contact lenses) như MiSight (CooperVision) là lựa chọn phổ biến, với thiết kế vòng đồng tâm tạo ra vùng hội tụ cận thị trên võng mạc. Nghiên cứu 7 năm cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc làm chậm tiến triển cận thị. Đối với Orthokeratology (Ortho-K), cơ chế dựa trên lý thuyết khúc xạ ngoại vi, sử dụng kính cứng thấm khí (rigid gas permeable - RGP) để định hình lại giác mạc. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả bao gồm độ lệch tâm (decentration), đường kính đồng tử, và vùng quang học phía sau. Nghiên cứu cho thấy việc tăng cường các yếu tố nén (compression factors) giúp giảm 34% tốc độ kéo dài trục nhãn cầu sau 2 năm mà không gây tổn thương giác mạc.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Độ tuổi bắt đầu Ortho-K | 8 tuổi (tại Trung Quốc) |
| Hiệu quả giảm tiến triển Ortho-K | 30% đến 63% |
| Độ lệch tâm Ortho-K | 0.69 mm (vùng thái dương và dưới) |
| Thời gian ngủ tối thiểu (Ortho-K) | 7-8 giờ |
Bình luận: Ortho-K là phương pháp hiệu quả nhưng đòi hỏi sự tuân thủ cao về vệ sinh và thời gian đeo kính. Việc kết hợp Ortho-K với atropine liều thấp được các chuyên gia cân nhắc cho các trường hợp cận thị tiến triển nhanh hoặc không đáp ứng với đơn trị liệu.
- Ưu tiên bắt đầu quản lý cận thị càng sớm càng tốt ở trẻ em có nguy cơ.
- Sử dụng khúc xạ liệt điều tiết (cycloplegic refraction) là tiêu chuẩn vàng để xác định độ cận chính xác.
- Cá thể hóa lựa chọn phương pháp (kính gọng, kính tiếp xúc, Ortho-K) dựa trên lối sống, mức độ astigmatism (loạn thị) và sự tuân thủ của gia đình.
- Theo dõi định kỳ mỗi 6 tháng để đánh giá sự thay đổi trục nhãn cầu và điều chỉnh phác đồ nếu cần.
- Cân nhắc liệu pháp kết hợp (ví dụ: kính tiếp xúc + atropine) cho các trường hợp cận thị tiến triển nhanh.
Tài liệu tham khảo:
WSPOS Official, 2023, WSPOS Independent Medical Education Programme, YouTube, Video ID: E5twiiks7TI.