Phiên thảo luận AIOC2026 IC95 (2026) về các tình huống lâm sàng thực tế của cận thị tiến triển (progressive myopia) ở trẻ em đã trình bày cách tiếp cận đa dạng đối với các trường hợp bệnh nhi có tốc độ tăng độ khúc xạ nhanh. Việc quản lý đòi hỏi sự kết hợp giữa đánh giá khúc xạ định kỳ, đo chiều dài trục nhãn cầu (axial length) và can thiệp bằng các phương pháp kiểm soát cận thị như atropine liều thấp hoặc kính gọng đặc biệt.
Ca lâm sàng 1: Trẻ 15 tuổi với tiến triển cận thị nhanh
Bệnh nhân nữ 15 tuổi, không có tiền sử gia đình mắc cận thị, đã đeo kính từ 5 tuổi. Bệnh nhân ghi nhận tình trạng cận thị tiến triển nhanh trong 6 tháng với mức tăng khoảng 1.5 diopters. Khám lâm sàng cho thấy bệnh nhân orthotropic (trục nhãn cầu bình thường), các thông số khác bình thường. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đo chiều dài trục nhãn cầu để xác định liệu sự thay đổi khúc xạ có thực sự do tăng chiều dài trục hay không, nhằm loại trừ các nguyên nhân khác như giác mạc hình chóp (keratoconus). Bệnh nhân được điều trị bằng atropine liều thấp và thay đổi kính gọng, sau đó tình trạng ổn định. Tác giả đặt giả thuyết sự tiến triển nhanh này có thể liên quan đến giai đoạn tăng trưởng chiều cao (growth spurt) của trẻ.
Ca lâm sàng 2: Trẻ 11 tuổi với cận thị trung bình
Bệnh nhân nữ 11 tuổi, không có tiền sử gia đình, có cận thị trung bình (-3.5 diopters ở mắt phải và -0.75 diopters ở mắt trái). Sau 6 tháng, độ cận tăng 0.5 diopters ở mắt phải và 0.25 diopters ở mắt trái. Bệnh nhân có thị lực 6/12 ở mắt phải, gây lo ngại về tình trạng nhược thị (amblyopia), tuy nhiên sau khi chỉnh kính mới, thị lực cải thiện đạt 6/6 và thị giác hai mắt (binocular vision) tốt. Bệnh nhân được điều trị bằng atropine liều thấp và kính gọng đơn tiêu cự. Khi độ cận tiếp tục tăng, liều atropine được tăng lên hai lần mỗi ngày (twice daily) và bệnh nhân đạt được sự ổn định sau 6 tháng theo dõi.
Ca lâm sàng 3: Trẻ 8 tuổi với tiền sử gia đình cận thị cao
Bệnh nhân nam 8 tuổi, cả hai cha mẹ đều bị cận thị, độ cận -6.5 diopters. Gia đình có tiền sử bong võng mạc. Đây là tình huống thường gặp trong giai đoạn hậu COVID-19. Đối với trẻ nhỏ có độ cận cao, tác giả khuyến cáo có thể cân nhắc bắt đầu điều trị atropine ngay từ lần khám đầu tiên nếu cha mẹ cam kết tuân thủ điều trị lâu dài. Nếu không, việc theo dõi trong 6 tháng trước khi can thiệp cũng là một lựa chọn. Đối với các trường hợp không dung nạp atropine hoặc không sẵn sàng sử dụng orthokeratology (kính áp tròng ban đêm) do lo ngại nhiễm trùng, kính gọng kiểm soát cận thị (peripheral defocus glasses) là một giải pháp thay thế hiệu quả để duy trì sự ổn định cho trẻ.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | 3 ca lâm sàng |
| Độ tuổi bệnh nhân | 8, 11 và 15 tuổi |
| Can thiệp chính | Atropine liều thấp, kính gọng kiểm soát cận thị, orthokeratology |
| Thời gian theo dõi | 6 tháng đến 22 tháng |
| Kết quả chính | Ổn định độ cận sau can thiệp |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026 IC95, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các ca lâm sàng cho thấy sự cần thiết của việc cá thể hóa điều trị dựa trên tốc độ tiến triển và sự tuân thủ của bệnh nhân. Hạn chế của tài liệu là thiếu dữ liệu định lượng về chiều dài trục nhãn cầu cụ thể cho từng ca, điều này rất quan trọng để đánh giá hiệu quả thực sự của các phương pháp kiểm soát cận thị.
- Luôn đo chiều dài trục nhãn cầu để xác định bản chất của sự tiến triển cận thị.
- Cân nhắc loại trừ các bệnh lý giác mạc như keratoconus khi có sự thay đổi khúc xạ nhanh bất thường.
- Tư vấn kỹ cho phụ huynh về các lựa chọn kiểm soát cận thị, bao gồm cả việc giải tỏa nỗi sợ về nhiễm trùng khi sử dụng kính áp tròng ban đêm.
- Duy trì theo dõi sát sao và điều chỉnh liều atropine hoặc phương pháp can thiệp dựa trên đáp ứng thực tế của trẻ.
- Đánh giá tiền sử gia đình và các yếu tố nguy cơ để quyết định thời điểm bắt đầu can thiệp sớm.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Neena R, 2026, Real World Scenario of Progressive Myopia a Case Based Panel Discuss, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: Nx19lkK913Y.