Chương trình Inside Intrepid năm 2026 với sự tham gia của các chuyên gia Chris Krootof, Allison Boson và Patrick Scott đã thảo luận về cách tiếp cận các tình huống cấp cứu (emergencies) và khẩn cấp (urgencies) nhãn khoa trong các môi trường thực hành khác nhau. Việc phân loại và xử trí kịp thời các bệnh lý đe dọa thị lực hoặc tính mạng là ưu tiên hàng đầu của bác sĩ nhãn khoa và chuyên viên khúc xạ.
Nhận diện các tình huống cấp cứu nhãn khoa
Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân biệt giữa các tình trạng lành tính và các bệnh lý đe dọa thị lực hoặc tính mạng. Các dấu hiệu cảnh báo cần ưu tiên xử trí ngay lập tức bao gồm: mất thị lực đột ngột (sudden loss of vision), song thị đột ngột (sudden onset of diplopia), đau mắt dữ dội (immense pain), thay đổi đồng tử, hoặc các triệu chứng thần kinh đi kèm. Đặc biệt, tắc động mạch trung tâm võng mạc (Central Retinal Artery Occlusion - CRAO) được xem là một cấp cứu nhãn khoa tương đương với đột quỵ não, đòi hỏi sự can thiệp trong cửa sổ thời gian hẹp (khoảng 4,5 giờ). Ngoài ra, viêm nội nhãn (endophthalmitis) sau phẫu thuật cũng là một tình trạng cần được xử trí khẩn cấp để bảo tồn thị lực.
Chiến lược phân loại và quản lý tại phòng khám
Việc giáo dục đội ngũ nhân viên hỗ trợ và nhân viên trực tổng đài là yếu tố then chốt để phân loại bệnh nhân (triage). Các dấu hiệu cần được ưu tiên bao gồm tiền sử phẫu thuật nhãn khoa trong vòng 1 tháng, chấn thương hóa chất, hoặc các triệu chứng thần kinh mới xuất hiện. Đối với các trường hợp đau đầu mới khởi phát ở bệnh nhân lớn tuổi, cần cảnh giác với viêm động mạch tế bào khổng lồ (Giant Cell Arteritis - GCA). Việc sử dụng các công cụ chẩn đoán hiện đại như PCR (Polymerase Chain Reaction) giúp xác định nhanh tác nhân gây bệnh trong các trường hợp viêm nhiễm, thay vì chỉ điều trị theo kinh nghiệm.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cửa sổ điều trị CRAO | 4,5 giờ |
| Thời gian trả kết quả PCR | 24 giờ |
| Tiền sử phẫu thuật cần ưu tiên | Trong vòng 1 tháng |
Bình luận: Thông tin theo Inside Intrepid, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các chuyên gia nhấn mạnh việc "thà chẩn đoán quá mức (overcall) còn hơn bỏ sót (undercall)" trong các tình huống nghi ngờ bệnh lý ác tính hoặc đe dọa tính mạng. Hạn chế của tài liệu là không cung cấp phác đồ điều trị cụ thể cho từng bệnh lý, mà tập trung vào tư duy quản lý và quy trình chuyển tuyến.
Quy trình chuyển tuyến và phối hợp chuyên khoa
Khi đối mặt với các tình huống như CRAO, bệnh nhân cần được chuyển đến các trung tâm đột quỵ toàn diện (comprehensive stroke center) thay vì chỉ gửi đến bác sĩ chuyên khoa võng mạc, vì đây là một bệnh lý hệ thống. Đối với các trường hợp chấn thương nhãn cầu hở (open globe), việc chuyển tuyến phụ thuộc vào vị trí tổn thương (giác mạc hay vùng sau) và khả năng sẵn có của chuyên gia tại thời điểm đó. Việc duy trì mạng lưới đồng nghiệp để tham vấn các ca bệnh khó là chiến lược quan trọng để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.
- Luôn duy trì sự chuẩn bị sẵn sàng cho các tình huống cấp cứu hiếm gặp thông qua việc đọc tài liệu và cập nhật kiến thức liên tục.
- Không ngần ngại yêu cầu sự trợ giúp từ đồng nghiệp khi gặp các ca bệnh phức tạp hoặc không chắc chắn về chẩn đoán.
- Thực hiện thăm khám toàn diện, không để các triệu chứng nổi bật làm xao nhãng các chi tiết nhỏ khác trong quá trình chẩn đoán.
- Giáo dục bệnh nhân về lý do chuyển tuyến và các kỳ vọng thực tế đối với kết quả chẩn đoán.
Tài liệu tham khảo:
Chris Krootof, Allison Boson, Patrick Scott, 2026, Managing Ocular Emergencies and Urgencies in Varied Settings, Inside Intrepid, Video ID: HQpSKNus2Qs.