Tại hội thảo AIOC2026, Dr. Vibhuti Prasanna Sinha đã trình bày về các thách thức và chiến lược quản lý đồng tử nhỏ trong phẫu thuật phacoemulsification (phaco). Việc đánh giá cấu trúc mống mắt và tiên lượng nguy cơ co đồng tử trong mổ là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn và thành công cho phẫu thuật viên.
Đánh giá và nguyên nhân gây đồng tử nhỏ
Đường kính đồng tử được coi là nhỏ phụ thuộc vào sở thích của phẫu thuật viên, với một số người có thể thực hiện phẫu thuật ở mức 4 mm hoặc thấp hơn. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là phải đánh giá đúng cấu trúc mô mống mắt trước khi tiến hành phẫu thuật. Các nguyên nhân gây đồng tử nhỏ bao gồm dính mống mắt (synechiae), loạn sản đoạn trước (anterior segment dysgenesis), tiền sử phẫu thuật nhãn khoa hoặc laser, và xơ hóa cơ vòng mống mắt. Việc hiểu rõ kiến trúc mống mắt giúp phẫu thuật viên dự đoán các thách thức như giảm phản xạ đồng tử, sa mống mắt, hoặc khó khăn trong việc căn chỉnh kính nội nhãn toric (toric IOLs).
Chiến lược phẫu thuật và quản lý nội nhãn
Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuẩn bị trước phẫu thuật và lập kế hoạch kỹ lưỡng. Phẫu thuật viên nên ưu tiên đường hầm giác mạc trong (clear corneal tunnel) dài và cố gắng duy trì thao tác ở vị trí phía trước thay vì phía sau để tránh sa mống mắt. Việc sử dụng chất nhầy (viscoelastic) có trọng lượng phân tử cao (high molecular weight) được khuyến cáo để đẩy chân mống mắt ra sau. Các kỹ thuật như endocapsular và vertical chopping là những lựa chọn phù hợp. Ngoài ra, cần hạn chế số lần vào và ra khỏi mắt để giảm thiểu nguy cơ viêm nhiễm hậu phẫu và tổn thương mô mống mắt.
Quản lý dược lý và thiết bị hỗ trợ
Trong giai đoạn trong mổ, dung dịch epinephrine không chất bảo quản (non-preserved epinephrine) với liều 0,5 ml trong 500 ml dung dịch BSS được sử dụng để truyền. Intracameral epinephrine hoặc intracameral lidocaine cũng có thể được sử dụng. Đối với các trường hợp đồng tử nhỏ, các phương pháp phẫu thuật bao gồm tách dính (synechialysis), kéo giãn đồng tử (pupillary stretching), cắt mống mắt (iris cutting) và sử dụng các thiết bị giữ mống mắt (iris retaining devices) như móc mống mắt (iris hooks) hoặc vòng mống mắt (iris rings). Vòng ABX là một thiết bị phổ biến, có thể được cấy ghép bằng kẹp 23 gauge, giúp tạo ra đồng tử ổn định khoảng 5,5 mm.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Epinephrine (truyền) | 0,5 ml trong 500 ml BSS |
| Đường kính đồng tử sau kéo giãn | 5 đến 6 mm (đối với đồng tử cứng) |
| Đường kính đồng tử sau cấy vòng ABX | 5,5 mm |
| Đường kính đồng tử sau cắt mống mắt | 4 đến 5 mm |
| Đường kính đồng tử hậu phẫu (kéo giãn) | 4 mm |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh sự khác biệt giữa đồng tử cứng và đồng tử mềm (flaccid) trong việc lựa chọn kỹ thuật kéo giãn; việc áp dụng sai kỹ thuật trên đồng tử mềm có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng. Cần lưu ý rằng việc sử dụng các hóa chất nội nhãn cần thận trọng để tránh độc tính.
- Luôn đánh giá kỹ cấu trúc mống mắt và tiền sử dùng thuốc (ví dụ: tamsulosin) trước mổ.
- Ưu tiên thao tác tại trung tâm mặt phẳng đồng tử để tránh hiện tượng phồng mống mắt (billowing).
- Sử dụng chất nhầy có độ nhớt cao để duy trì không gian tiền phòng.
- Modulate các thông số máy phaco với lưu lượng thấp (low flow) khi xử lý đồng tử nhỏ.
- Chuẩn bị sẵn sàng các thiết bị hỗ trợ cơ học (vòng, móc) nếu các biện pháp dược lý không đạt hiệu quả.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Vibhuti Prasanna Sinha, 2026, AIOC2026 IC470 Intraoperative Miosis, aioseditorproceedings, Video ID: Vi6UC2Owyiw.