Quản lý rối loạn cơ chéo và lệch trục nhãn cầu: Thảo luận lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
11.10.26
Last Updated

Tài liệu ghi nhận các ca lâm sàng về rối loạn cơ chéo (oblique muscle dysfunction) và lệch trục nhãn cầu (strabismus) được trình bày bởi các chuyên gia trong buổi thảo luận năm 2025. Các ca bệnh bao gồm bệnh nhân 14 tuổi có biểu hiện lệch trục nhãn cầu phân ly (Dissociated Vertical Deviation - DVD) và các trường hợp lệch trục phức tạp khác.

Quản lý DVD và rối loạn cơ chéo

Đối với bệnh nhân 14 tuổi có DVD, các chuyên gia thảo luận về việc ưu tiên phẫu thuật cơ hoàn chỉnh thay vì chỉ can thiệp từng phần. Khi có sự thay đổi về cơ chéo, phương pháp làm yếu cơ chéo (oblique weakening) và điều chỉnh cơ trực trên (superior rectus) được cân nhắc. Đối với DVD không kèm theo bất thường cơ chéo rõ rệt, phẫu thuật lùi cơ trực trên (superior rectus recession) là lựa chọn phổ biến để tránh làm nặng thêm tình trạng tăng nhãn áp (hypertropia). Các kỹ thuật như tenotomy cơ trực trên hoặc phẫu thuật cơ chéo dưới (inferior oblique) được cá nhân hóa dựa trên kết quả kiểm tra lực kéo (force traction test) và đánh giá độ xoắn (torsional element).

Kỹ thuật phẫu thuật và điều chỉnh

Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đo đạc chính xác và kiểm tra trong phẫu thuật. Đối với phẫu thuật làm yếu cơ trực trên, mức lùi cơ thường là 8 mm cho mắt bị ảnh hưởng nhiều hơn. Đối với kỹ thuật gấp cơ (tucking), các chuyên gia lưu ý chỉ thực hiện ở bệnh nhân dưới 30 tuổi do nguy cơ thay đổi vị trí gân cơ liên quan đến sự hấp thụ mỡ hốc mắt ở người lớn tuổi. Kỹ thuật gấp cơ thường giới hạn không quá 5 mm. Việc kiểm tra lực kéo sau phẫu thuật là bắt buộc để đảm bảo kết quả tối ưu và tránh các biến chứng như hội chứng Brown (Brown syndrome) do làm căng cơ quá mức.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫutài liệu không nêu
Tuổi bệnh nhân (ca 1)14 tuổi
Mức lùi cơ trực trên8 mm
Giới hạn gấp cơ (tucking)tối đa 5 mm
Tỷ lệ sử dụng chẩn đoán hình ảnh60 đến 70% các trường hợp
Ngưỡng lệch trục dọc cần can thiệptrên 20 đến 25 prism diopters
Bình luận: Các chuyên gia thống nhất rằng việc cá nhân hóa phẫu thuật dựa trên kết quả kiểm tra lực kéo và đánh giá độ xoắn là chìa khóa thành công. Hạn chế của thảo luận là thiếu các dữ liệu định lượng về kết quả thị giác dài hạn sau phẫu thuật. Cần lưu ý rằng kỹ thuật gấp cơ (tucking) có nguy cơ gây hội chứng Brown nếu không kiểm soát tốt độ căng của gân cơ.
  • Luôn thực hiện kiểm tra lực kéo (force traction test) trước và sau khi can thiệp cơ chéo.
  • Cân nhắc kỹ thuật lùi cơ trực trên thay vì chỉ can thiệp cơ chéo để tránh làm nặng thêm tình trạng tăng nhãn áp.
  • Hạn chế kỹ thuật gấp cơ (tucking) ở bệnh nhân trên 30 tuổi do thay đổi giải phẫu mỡ hốc mắt.
  • Sử dụng chẩn đoán hình ảnh (imaging) để đánh giá kích thước cơ trực trên trong các ca lệch trục phức tạp.

Tài liệu tham khảo:

Strabismus from A to Z, 2025, Oblique Ms dysfunction (Panel discussion) part one, YouTube Video ID: sfLkrLSH4o4, 00:21:28.

Xem thêm