Quản lý đục thủy tinh thể cực sau và rách bao sau trong phẫu thuật Phacoemulsification

Bs Ngô Hữu Thế
13.10.26
Last Updated

Trong báo cáo tại AIOC2026 (IC340), Dr. Rohit Om Prakash đã trình bày chiến lược phẫu thuật cho bệnh nhân đục thủy tinh thể cực sau (posterior polar cataract) có nguy cơ rách bao sau (posterior capsule rupture - PCR). Việc sử dụng các kỹ thuật kiểm soát áp lực nội nhãn (IOP) thấp và đánh giá tình trạng màng hyaloid trước (anterior hyaloid face) là yếu tố then chốt để bảo tồn cấu trúc nhãn cầu.

Chiến lược phẫu thuật với áp lực thấp

Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì môi trường phẫu thuật ổn định bằng cách sử dụng áp lực nội nhãn thấp, khoảng 20 mmHg, nhằm giảm thiểu nguy cơ vỡ màng hyaloid trước. Theo các nghiên cứu dẫn chứng, việc duy trì chiều cao chai dịch truyền quá cao có thể gây vỡ màng hyaloid trước ngay cả khi bao sau còn nguyên vẹn. Kỹ thuật này tuân thủ nguyên tắc "slow motion phacoemulsification" giúp phẫu thuật viên có thời gian xử lý các tình huống bất ngờ. Đặc biệt, tác giả khuyến cáo không thực hiện xoay nhân, không thủy phân tách (hydrodissection) hoặc thủy phân tách nhân (hydrodelineation) truyền thống để tránh áp lực đột ngột lên bao sau vốn đã yếu.

Dấu hiệu Flutter và Plunge trong đánh giá bao sau

Việc nhận diện sớm tình trạng rách bao sau thông qua Flutter sign là một kỹ thuật quan trọng. Khi màng hyaloid trước còn nguyên vẹn, các mép rách của bao sau sẽ có hiện tượng rung động (flutter) do dòng dịch lưu thông. Nếu màng hyaloid trước bị vỡ, các mép rách sẽ trở nên co rút (scalloped). Ngoài ra, tác giả giới thiệu Plunge sign (đang trong quá trình công bố) để đánh giá tính toàn vẹn của màng hyaloid trước: khi tiêm chất nhầy (viscoelastics), nếu chất nhầy đi theo một mặt phẳng ổn định thì màng hyaloid còn nguyên, nếu đi theo đường xoắn ốc thì màng hyaloid đã bị tổn thương. Việc phân biệt giữa rách bao sau và sa dịch kính (vitreous prolapse) là hai thực thể lâm sàng khác biệt cần được xử trí kịp thời.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Áp lực nội nhãn (IOP) sử dụngKhoảng 20 mmHg
Kỹ thuật phẫu thuậtSlow motion phacoemulsification
Đánh giá màng hyaloidFlutter sign và Plunge sign
Xử trí nhânKhông xoay, không hydrodissection
Bình luận: Các kỹ thuật được tác giả đề xuất như "Flutter sign" và "Plunge sign" mang tính thực hành cao, giúp phẫu thuật viên đưa ra quyết định có nên tiếp tục phẫu thuật hay chuyển sang cắt dịch kính (vitrectomy) ngay lập tức. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đây là kinh nghiệm cá nhân từ một báo cáo chuyên đề, mức độ bằng chứng chưa cao như các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên. Việc áp dụng cần dựa trên kỹ năng kiểm soát fluidics của từng phẫu thuật viên.
  • Ưu tiên sử dụng áp lực nội nhãn thấp (khoảng 20 mmHg) trong các ca đục thủy tinh thể cực sau.
  • Không thực hiện hydrodissection hoặc xoay nhân để tránh làm rộng vết rách bao sau.
  • Sử dụng Flutter sign để đánh giá tình trạng màng hyaloid trước trong thời gian thực.
  • Cân nhắc Plunge sign khi tiêm chất nhầy để kiểm tra tính toàn vẹn của màng hyaloid trước.
  • Phân biệt rõ ràng giữa rách bao sau đơn thuần và sa dịch kính để có thái độ xử trí phù hợp.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Om Parkash Rohit, 2026, Elite Vision Fragile Foundations Premium Iols in Compromised, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: E0s7_SyQKHo.

Xem thêm