Quản lý viêm nội nhãn sau phẫu thuật đục thủy tinh thể: Cập nhật chiến lược điều trị và kháng sinh

Bs Ngô Hữu Thế
11.10.26
Last Updated

Viêm nội nhãn (endophthalmitis) là biến chứng nghiêm trọng sau phẫu thuật đục thủy tinh thể, thường xuất hiện trong vòng 6 tuần với các triệu chứng đau tăng dần và giảm thị lực. Tác giả Dr. Himadri Choudhury nhấn mạnh sự thay đổi trong mô hình vi sinh vật và xu hướng điều trị hiện đại so với phác đồ EVS (Endophthalmitis Vitrectomy Study) truyền thống.

Thay đổi trong tiếp cận điều trị

Phác đồ EVS trước đây ưu tiên vitrectomy (cắt dịch kính) sớm cho các trường hợp thị lực chỉ còn nhận thức ánh sáng. Tuy nhiên, hiện nay xu hướng đang chuyển dịch sang can thiệp sớm hơn và tích cực hơn. Các nghiên cứu mới như CEVE (Complete and Early Vitrectomy for Endophthalmitis) và các nghiên cứu từ Ấn Độ cho thấy tỷ lệ vi khuẩn Gram âm và vi khuẩn kháng thuốc ngày càng cao, đặc biệt là sự kháng ceftazidime ở Pseudomonas. Do đó, việc chỉ thực hiện "tap and inject" (chọc hút và tiêm nội nhãn) đơn thuần có thể không đủ để loại bỏ các khối mủ độc hại trong dịch kính.

Hệ thống phân loại và quyết định lâm sàng

Tác giả đề xuất sử dụng hệ thống tính điểm E-EMS (Endophthalmitis Management Study) để hỗ trợ quyết định lâm sàng. Hệ thống này dựa trên các thông số: độ trong của giác mạc, tình trạng tiền phòng, mống mắt và các đục dịch kính. Nếu tổng điểm viêm (inflammatory score) lớn hơn 10, chỉ định cắt dịch kính hoàn toàn và sớm được ưu tiên. Các yếu tố điều chỉnh bao gồm: giác mạc đục cộng thêm 20 điểm, đồng tử bít tắc cộng thêm 10 điểm. Nếu điểm dưới 10, chỉ cần thực hiện chọc hút dịch kính (vitreous tap).

Kỹ thuật chọc hút dịch kính và lựa chọn kháng sinh

Kỹ thuật chọc hút dịch kính được thực hiện bằng máy cắt dịch kính 23-gauge hoặc 25-gauge, giúp tránh kéo căng võng mạc và giảm nguy cơ chọc hút âm tính. Chỉ cần thu thập khoảng 0,5 ml dịch kính. Về điều trị kháng sinh, vancomycin và imipenem hiện được ưu tiên thay thế cho ceftazidime do tỷ lệ kháng thuốc cao. Ciprofloxacin liều 750 mg mỗi 12 giờ được sử dụng đường toàn thân để đạt nồng độ ức chế tối thiểu trong dịch kính. Corticosteroid nội nhãn hiện được khuyến cáo dùng theo kinh nghiệm trong hầu hết các trường hợp, trừ khi xác định nhiễm nấm.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Kháng sinh toàn thân ưu tiênCiprofloxacin 750 mg mỗi 12 giờ
Thể tích dịch kính thu thập0,5 ml
Ngưỡng điểm viêm cho vitrectomyTrên 10 điểm
Kháng sinh nội nhãn ưu tiênVancomycin và imipenem
Bình luận: Tác giả nhấn mạnh sự chuyển dịch từ phác đồ EVS sang cá thể hóa điều trị dựa trên mức độ viêm và hồ sơ vi sinh tại địa phương. Hạn chế của bài giảng là thiếu dữ liệu cụ thể về tỷ lệ thành công (thị lực cải thiện) sau can thiệp. Việc sử dụng imipenem nội nhãn cần thận trọng về độc tính võng mạc nếu không kiểm soát đúng nồng độ.
  • Thực hiện chọc hút dịch kính bằng máy cắt dịch kính (automated cutter) thay vì kim tiêm để đảm bảo an toàn.
  • Cân nhắc sử dụng vancomycin và imipenem thay vì ceftazidime trong điều trị kinh nghiệm do tình trạng kháng thuốc.
  • Sử dụng corticosteroid nội nhãn sớm trong điều trị viêm nội nhãn cấp tính nếu không nghi ngờ nhiễm nấm.
  • Áp dụng hệ thống tính điểm viêm để quyết định sớm giữa chọc hút dịch kính và cắt dịch kính hoàn toàn.
  • Theo dõi đáp ứng lâm sàng trong 24 giờ đầu; nếu không cải thiện, cần chỉ định cắt dịch kính sớm.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Himadri Choudhury, 2026, Managing Endophthalmitis with Fc Vision Intravitreal Antibiotics, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: dWX_FdoRrQU

Xem thêm