Quy trình kiểm soát và xác nhận tiệt khuẩn trong nhãn khoa

Bs Ngô Hữu Thế
25.10.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC2026 IC489, Prof Nirmal Fredrick đã trình bày về các thách thức trong việc xác nhận (validation) quy trình tiệt khuẩn và xử lý sự cố tại các cơ sở y tế. Việc tiệt khuẩn không chỉ là một thủ tục hành chính mà là cam kết an toàn cho bệnh nhân, đặc biệt trong bối cảnh tỷ lệ viêm nội nhãn sau phẫu thuật (Toxic Anterior Segment Syndrome - TASS) có xu hướng gia tăng.

Tầm quan trọng của xác nhận tiệt khuẩn

Tiệt khuẩn là một quy trình liên tục, không phải là sự đảm bảo một lần. Việc xác nhận hệ thống giúp đảm bảo thiết bị hoạt động tin cậy. Mọi sự cố tiệt khuẩn cần được xem là lỗi hệ thống thay vì lỗi cá nhân. Các thành phần cốt lõi của xác nhận bao gồm: Installation Qualification (IQ) để xác minh thông số kỹ thuật và tiện ích máy; Operational Qualification (OQ) để đảm bảo vận hành ổn định thông qua nghiên cứu phân bố nhiệt và kiểm tra rò rỉ áp suất; và Performance Qualification (PQ) để kiểm tra thực tế với các gói dụng cụ dày đặc nhất.

Các chỉ số giám sát tiệt khuẩn

Việc sử dụng các chỉ số (indicators) là bắt buộc để theo dõi quá trình. Chỉ số vật lý (physical indicators) như bản in chu kỳ cần được lưu trữ. Chỉ số hóa học (chemical indicators) bao gồm loại 5 và 6 là các bộ tích hợp đa thông số (multiparameter integrators) cần đặt trong mỗi gói để phát hiện lỗi xuyên thấu. Chỉ số sinh học (biological indicators - BI) được coi là tiêu chuẩn vàng, sử dụng quần thể 10^6 bào tử để chứng minh khả năng tiêu diệt vi sinh vật. Cần lưu ý rằng sự thay đổi màu sắc của chỉ số hóa học không tương đương với trạng thái vô khuẩn.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tần suất kiểm tra BI tối thiểuHàng tuần cho các chu kỳ thường quy
Thời gian ủ BI truyền thống48 giờ
Thời gian đọc kết quả BI nhanh5 đến 10 phút
Độ ẩm hơi nước yêu cầuDưới 3%
Lưu trữ chỉ sốDưới 25 độ C

Xử lý sự cố và hành động khắc phục

Khi BI cho kết quả dương tính, cần thực hiện ngay các bước: cách ly và thu hồi toàn bộ dụng cụ trong lô đó, tạm dừng sử dụng máy tiệt khuẩn cho đến khi được tái kiểm định (recommissioned). Cần kiểm tra hạn sử dụng của chỉ số, điều kiện lưu trữ, chất lượng hơi nước, hệ thống chân không và cách sắp xếp dụng cụ trong máy. Đối với các dụng cụ nhãn khoa có lòng hẹp (narrow lumen instruments), việc làm sạch dư lượng chất nhầy (viscoelastics) là cực kỳ quan trọng để tránh hình thành màng sinh học (biofilm).

Bình luận: Thông tin theo AIOC2026 IC489, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc không nên sử dụng tiệt khuẩn nhanh (flash sterilization) cho các dụng cụ phẫu thuật thường quy vì nguy cơ làm hỏng các tinh thể thạch anh trong đầu dò phaco. Việc sử dụng đối chứng (control) cho BI là cần thiết để xác định liệu lỗi nằm ở quy trình hay ở chính chỉ số.
  • Luôn đặt chỉ số sinh học vào vị trí trung tâm của gói dụng cụ dày đặc nhất.
  • Không bao giờ chuyển dụng cụ dư thừa từ ca phẫu thuật này sang ca khác.
  • Thiết lập quy trình lưu trữ hồ sơ tiệt khuẩn, hồ sơ cấy ghép trong ít nhất 3-6 năm.
  • Đào tạo nhân viên về việc đọc hiểu hướng dẫn sử dụng thiết bị thay vì đổ lỗi cá nhân.
  • Sử dụng CCTV trong khu vực CSSD để giám sát quy trình thực tế của nhân viên.

Tài liệu tham khảo:

Prof Nirmal Fredrick, 2026, Troubleshooting Sterilization Failures and Validation, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: eCY8Kl1I3X0.

Xem thêm