Quy trình tối ưu hóa đặt thủy tinh thể nhân tạo Toric (Toric IOL) trong phẫu thuật đục thủy tinh thể

Bs Ngô Hữu Thế
30.10.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC2026, phiên IC375, diễn giả Rupal Twinklekumar Shah đã trình bày về các chiến lược tối ưu hóa kết quả phẫu thuật đặt thủy tinh thể nhân tạo Toric (Toric IOL) nhằm giảm thiểu sai số khúc xạ sau phẫu thuật. Một ca lâm sàng điển hình được báo cáo là bệnh nhân 62 tuổi có loạn thị 2 diopter trước phẫu thuật, sau 3 tuần theo dõi ghi nhận loạn thị tồn dư 1.25 diopter tại trục 90°, cho thấy tầm quan trọng của việc kiểm soát chính xác các yếu tố trong quy trình tính toán và đặt IOL.

Năm trụ cột cho sự thành công của Toric IOL

Để đạt được kết quả tối ưu, tác giả nhấn mạnh năm yếu tố then chốt bao gồm: đo đạc loạn thị chính xác, lựa chọn công cụ tính toán (toric calculator) phù hợp, cân nhắc loạn thị giác mạc mặt sau (Posterior Corneal Astigmatism - PCA), đánh dấu trục chính xác (hoặc sử dụng hệ thống đánh dấu kỹ thuật số) và đảm bảo độ ổn định xoay của IOL trong bao. Việc đo đạc loạn thị cần sự thống nhất giữa các thiết bị như keratometry thủ công, bản đồ giác mạc (topography), đo chiều dài trục nhãn cầu (optical biometry) và chụp cắt lớp giác mạc (tomography). Sự đồng thuận về công suất và độ lớn loạn thị giữa các thiết bị là điều kiện tiên quyết trước khi tiến hành phẫu thuật.

Quản lý bề mặt nhãn cầu và loạn thị giác mạc mặt sau

Bề mặt nhãn cầu không ổn định là nguyên nhân phổ biến gây sai số trong tính toán Toric IOL. Tác giả dẫn chứng trường hợp bệnh nhân có loạn thị 2 diopter, sau khi điều trị khô mắt, loạn thị giảm xuống còn 0.85 diopter sau 1 tháng, làm thay đổi hoàn toàn kế hoạch phẫu thuật. Đối với PCA, cần lưu ý rằng mặt sau giác mạc thường có độ cong dọc dốc, đóng vai trò như một thấu kính âm gây loạn thị ngược chiều (Against-the-rule - ATR). Nếu không sử dụng các công cụ tính toán có tích hợp PCA, phẫu thuật viên cần điều chỉnh chiến lược: thực hiện chỉnh sửa nhẹ (under-correction) đối với loạn thị thuận chiều (With-the-rule - WTR) và chỉnh sửa hoàn toàn đối với loạn thị ngược chiều.

Lựa chọn công cụ tính toán và tỷ lệ Toricity

Các công cụ tính toán hiện đại cần tích hợp các công thức mới, tính toán độ công suất cầu (spherical power) và hỗ trợ công cụ AI. Tỷ lệ Toricity (tỷ lệ giữa công suất tại mặt phẳng IOL và mặt phẳng giác mạc) là 1.45:1 đối với mắt bình thường, nhưng sẽ thay đổi tùy thuộc vào độ cận thị hoặc viễn thị cao của bệnh nhân (ví dụ: 1.2 đối với giác mạc viễn thị). Các công cụ như Barrett Toric, Kentoric, EVO 2.0, Holladay và Abulafia được khuyến nghị vì khả năng cân nhắc PCA và tỷ lệ Toricity, giúp giảm thiểu rủi ro sai số.

Kỹ thuật đặt IOL và ổn định xoay

Việc đánh dấu trục cần tránh sai số do nghiêng đầu hoặc lệch tâm đồng tử. Khi đặt IOL, nên mở túi bao, loại bỏ chất nhầy (viscoelastic) khỏi mặt sau IOL và xoay đến trục cuối cùng. Việc gõ nhẹ lên IOL để loại bỏ dịch phía sau và duy trì áp lực trong tiền phòng là cần thiết để tránh xoay IOL sau phẫu thuật. Đa số các trường hợp xoay IOL xảy ra trong 24 giờ đầu tiên. Sử dụng IOL Toric acrylic với thiết kế pseudo-haptic thường mang lại độ ổn định xoay tốt nhất.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ Toricity (mắt bình thường)1.45:1
Tỷ lệ Toricity (giác mạc viễn thị)1.2:1
Thời điểm xoay IOL phổ biếnTrong 24 giờ đầu sau phẫu thuật
Xử trí sai số loạn thị tồn dư < 0.5-0.75 DTheo dõi, không can thiệp
Xử trí sai số loạn thị tồn dư > 0.75 DKéo dài IOL hoặc phẫu thuật laser
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc cá thể hóa quy trình dựa trên các công cụ tính toán hiện đại. Hạn chế của tài liệu là không cung cấp dữ liệu thống kê quy mô lớn về hiệu quả của các công thức cụ thể, chủ yếu dựa trên kinh nghiệm lâm sàng của diễn giả.
  • Tối ưu hóa bề mặt nhãn cầu trước khi đo đạc loạn thị để tránh sai số do khô mắt.
  • Sử dụng các công cụ tính toán có tích hợp PCA và tỷ lệ Toricity (như Barrett Toric, EVO 2.0).
  • Đảm bảo loại bỏ hoàn toàn chất nhầy sau IOL để tăng độ ổn định xoay.
  • Kiểm tra trục IOL trong 24 giờ đầu sau phẫu thuật.
  • Nếu loạn thị tồn dư lớn hơn 0.75 diopter, cân nhắc can thiệp phẫu thuật hoặc laser.

Tài liệu tham khảo:

Rupal Twinklekumar Shah, 2026, Preferred Practice Pattern to Optimize Toric Iol, AIOC2026 - IC375, https://www.youtube.com/watch?v=28JuIYqstdA

Xem thêm