Thực hành tiêm nội nhãn: Hướng dẫn, biến chứng và kinh nghiệm lâm sàng cho bác sĩ nhãn khoa

Bs Ngô Hữu Thế
25.10.26
Last Updated

Hội nghị AIOC 2026, phiên IC324 với chủ đề "Intravitreal Injections Best Practices, Pitfalls & Practical Pearls" đã cung cấp hướng dẫn toàn diện về quy trình tiêm nội nhãn (intravitreal injection) an toàn và hiệu quả. Tiêm nội nhãn hiện là tiêu chuẩn vàng trong điều trị các bệnh lý võng mạc, cho phép đạt nồng độ điều trị tối đa tại đích với tác dụng phụ toàn thân tối thiểu.

Quy trình tiêm nội nhãn an toàn

Quy trình chuẩn bị trước thủ thuật là bước then chốt để đảm bảo an toàn. Bác sĩ cần xác nhận danh tính bệnh nhân, chỉ định, loại thuốc, liều lượng và kiểm tra tiền sử dị ứng hoặc biến chứng từ các lần tiêm trước. Việc giải thích rõ ràng về mục đích, yếu tố nguy cơ và nhu cầu tiêm nhắc lại là bắt buộc. Các chống chỉ định bao gồm nhiễm trùng tại mắt hoặc nhiễm trùng nội sinh như viêm kết mạc (conjunctivitis), viêm giác mạc (keratitis) hoặc viêm bờ mi (blepharitis). Bước quan trọng nhất là sát khuẩn bằng 5% povidone-iodine trong cùng đồ kết mạc, chờ 30 giây để đạt hiệu quả kháng khuẩn. Vị trí tiêm được khuyến cáo là 4 mm phía sau rìa giác mạc (limbus) đối với mắt phakic và 3.5 mm đối với mắt pseudophakic. Kỹ thuật tiêm bao gồm đẩy nhẹ kết mạc, đưa kim 30 gauge vuông góc với củng mạc, tiến vào khoang dịch kính 3-4 mm và tiêm 0.05 ml thuốc.

Quản lý bệnh lý võng mạc và DME

Phù hoàng điểm do đái tháo đường (DME) là gánh nặng toàn cầu với tỷ lệ lưu hành khoảng 7%. Cơ chế bệnh sinh liên quan đến tăng đường huyết mạn tính dẫn đến stress oxy hóa, phá vỡ hàng rào máu-võng mạc, tăng biểu hiện VEGF và dẫn đến tích tụ dịch. Các thuốc kháng VEGF (anti-VEGF) là lựa chọn hàng đầu. Đối với DME có thị lực giảm (20/30 hoặc tệ hơn), anti-VEGF là điều trị ưu tiên. Đối với DME có thị lực tốt, việc theo dõi (watchful waiting) là hợp lý cho đến khi thị lực giảm. Chiến lược điều trị thường bắt đầu bằng liều nạp (loading dose) hàng tháng trong 4-6 tháng, sau đó chuyển sang phác đồ "treat and extend". Corticosteroid được cân nhắc là lựa chọn thứ hai cho các trường hợp không đáp ứng với anti-VEGF hoặc bệnh nhân có tiền sử tim mạch gần đây.

Thông số kỹ thuật và biến chứng

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Vị trí tiêm (mắt phakic)4 mm phía sau rìa giác mạc
Vị trí tiêm (mắt pseudophakic)3.5 mm phía sau rìa giác mạc
Thể tích tiêm0.05 ml
Biến chứng thường gặpXuất huyết dưới kết mạc, tăng nhãn áp thoáng qua
Tỷ lệ bệnh nhân AMD phát triển bệnh tân mạch10-15%
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các biến chứng như viêm nội nhãn (endophthalmitis) dù hiếm gặp nhưng rất nghiêm trọng, đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt quy trình vô khuẩn. Việc sử dụng anti-VEGF cần cá thể hóa dựa trên khả năng chi trả của bệnh nhân và các dấu ấn sinh học (biomarkers) trên OCT.
  • Luôn kiểm tra danh tính bệnh nhân và thuốc trước khi tiêm để tránh sai sót.
  • Sát khuẩn bằng 5% povidone-iodine và chờ đủ 30 giây là bước không thể bỏ qua.
  • Cá thể hóa phác đồ điều trị dựa trên đáp ứng giải phẫu và thị lực của bệnh nhân.
  • Theo dõi sát các dấu hiệu viêm nội nhãn sau tiêm.
  • Cân nhắc chuyển đổi thuốc hoặc thêm steroid nếu đáp ứng với anti-VEGF không đạt yêu cầu.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Nitu, Dr. Aditi Anil Kumar, Dr. Sherina Thomas, 2026, AIOC 2026 IC324 INTRAVITREAL INJECTIONS BEST PRACTICES, PITFALLS & PRACTICAL PEARLS FOR GENERAL OPHTHALMOLOGISTS, aioseditorproceedings, Video ID: mpSyerhjNB4.

Xem thêm