Tại hội thảo AIOC2026 (IC560), Dr. Dinesh Talwar đã trình bày phương pháp tiếp cận cá thể hóa cho bệnh nhân tân mạch dưới hoàng điểm (Subfoveal CNVM). Bệnh lý này không phải là một thực thể đơn nhất mà bao gồm nhiều loại hình thái khác nhau, đòi hỏi chiến lược điều trị linh hoạt thay vì chỉ áp dụng cứng nhắc các phác đồ từ thử nghiệm lâm sàng.
Phân loại và đặc điểm bệnh học
Tân mạch dưới hoàng điểm do thoái hóa hoàng điểm tuổi già (AMD) được phân loại thành các dạng: cổ điển (classic), cổ điển tối thiểu (minimally classic) và dạng ẩn (occult). Trong đó, dạng ẩn bao gồm ba loại: rò rỉ muộn từ nguồn không xác định, bong biểu mô sắc tố (RP) dạng xơ mạch và bong biểu mô sắc tố dạng ổn định. Ngoài ra, tân mạch cận thị (myopic CNV) cũng là một thực thể có đặc điểm hành vi bệnh lý khác biệt. Việc nhận diện chính xác các dạng này là bước đầu tiên để lựa chọn thuốc và phác đồ phù hợp.
Lựa chọn thuốc và phác đồ điều trị
Các nghiên cứu MARINA và ANCHOR đã chứng minh hiệu quả của anti-VEGF trong việc duy trì thị lực với phác đồ tiêm hàng tháng, tuy nhiên đây là chế độ điều trị cường độ cao gây kiệt sức cho cả bệnh nhân và bác sĩ. Hiện nay, các lựa chọn thuốc bao gồm ranibizumab, bevacizumab, aflibercept, brolucizumab, faricimab và nhiều loại thuốc tương tự sinh học (biosimilars). Đối với tân mạch loại 2, ranibizumab là lựa chọn khởi đầu tốt. Aflibercept được đánh giá ưu thế hơn ranibizumab cho các trường hợp tân mạch phức tạp. Faricimab có vai trò kéo dài khoảng cách điều trị thêm 2-4 tuần ở bệnh nhân kháng aflibercept. Brolucizumab, dù hiệu quả làm khô dịch tốt, được cân nhắc là lựa chọn cuối cùng do lo ngại về tính an toàn.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Kéo dài khoảng cách ranibizumab | Trung bình 7 tuần |
| Kéo dài khoảng cách aflibercept (ALTAIR) | 12 tuần ở 60% bệnh nhân, 16 tuần ở 40% bệnh nhân |
| Kéo dài khoảng cách faricimab (LUSCERN/TENAYA) | 12 tuần ở 80% bệnh nhân, 16 tuần ở 60% bệnh nhân |
| Duy trì thị lực >6/12 (ranibizumab 7 năm) | Hơn 43% bệnh nhân |
Chiến lược quản lý bệnh nhân
Quy trình chuẩn bao gồm 3 liều nạp ban đầu, sau đó tiêm 1 liều vào tháng thứ 2 và đánh giá đáp ứng tại tháng thứ 3. Nếu tổn thương khô và thị lực ổn định, bác sĩ có thể chuyển sang phác đồ Treat and Extend (T&E), đặc biệt ưu tiên cho bệnh nhân chỉ còn một mắt. Đối với bệnh nhân vẫn còn dịch (intraretinal hoặc subretinal fluid) sau 3 liều nạp, cần tiếp tục tiêm hàng tháng. Nếu sau 3 tháng tiếp theo tổn thương khô, quay lại phác đồ T&E. Nếu không khô nhưng hình thái ổn định trên OCT, có thể cân nhắc chuyển sang T&E với khoảng cách tiêm dài hơn (quý với ranibizumab hoặc 16 tuần với aflibercept).
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc không dung nạp dịch trong hoàng điểm (no tolerance for fluid) là nguyên tắc cốt lõi, tuy nhiên cần phân biệt giữa dịch cần điều trị và dịch tồn dư không đáp ứng (như dịch dưới biểu mô sắc tố). Hạn chế của bài giảng là thiếu dữ liệu cụ thể về biến chứng viêm mạch võng mạc (occlusive retinal vasculitis) liên quan đến tần suất tiêm.
Các thay đổi thực hành lâm sàng:
- Ưu tiên duy trì sự nhất quán trong điều trị hơn là việc lựa chọn loại thuốc mới nhất.
- Thực hiện theo dõi mỗi 4 tuần cho đến khi tổn thương khô hoàn toàn, sau đó theo dõi mỗi 3 tháng suốt đời.
- Không lạm dụng liều nạp (loading dose) khi chuyển đổi thuốc; cần ít nhất 2 mũi tiêm cách nhau 4 tuần khi bắt đầu faricimab.
- Chấp nhận sự hiện diện của dịch tồn dư nếu tổn thương không đáp ứng thêm với anti-VEGF để tránh nguy cơ biến chứng do tiêm quá mức.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Dinesh Talwar, 2026, My Approach to Subfoveal Cnvm, AIOC2026 - IC560, Video ID: f_JGJUBRNrk.