Tiếp cận cá thể hóa trong quản lý cận thị tiến triển ở trẻ em

Bs Ngô Hữu Thế
24.10.26
Last Updated

Bài giảng tại AIOC2026 (IC504) của Dr. Akshya P năm 2026 đã trình bày phương pháp tiếp cận cận thị (myopia) dựa trên từng ca lâm sàng cụ thể, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá toàn diện và can thiệp sớm. Việc quản lý cận thị không chỉ dừng lại ở chỉnh kính mà còn bao gồm kiểm soát tiến triển thông qua các biện pháp dược lý và thay đổi lối sống.

Ca lâm sàng 1: Cận thị trục tiến triển

Bệnh nhân 10 tuổi, tiền sử đeo kính từ 8 tuổi, cả hai cha mẹ đều là người cận thị mức độ trung bình (dưới 6 diopters). Khám tại 10 tuổi cho thấy khúc xạ liệt điều tiết (cycloplegic refraction) là -3.5D và -3.25D (kèm loạn thị), chiều dài trục nhãn cầu (axial length) lần lượt là 24.85mm và 24.7mm. Bệnh nhân có exophoria (lác ngoài ẩn) khi nhìn gần và đáy mắt có dấu hiệu early tessellations. Sau 12 tháng sử dụng atropine liều thấp, khúc xạ là -3.75D và -3.5D, chiều dài trục tăng 0.1mm, cho thấy sự ổn định tốt.

Ca lâm sàng 2: Cận thị khởi phát sớm

Bệnh nhân nam 5 tuổi, cha mẹ cận thị, một người cận thị nặng, môi trường thị giác kém. Khúc xạ ban đầu là -0.5D và -0.75D (kèm loạn thị), chiều dài trục 23.5mm và 23.75mm. Sau 1 năm, khúc xạ tăng 1D và chiều dài trục tăng 0.4mm. Đây là ca có nguy cơ cao ngay từ đầu do khởi phát sớm và các yếu tố di truyền, cần can thiệp bằng kính kiểm soát cận thị hoặc atropine ngay từ lần khám đầu tiên.

Ca lâm sàng 3: Cận thị kèm nhược thị và bất đồng khúc xạ

Bệnh nhân 7-8 tuổi, mờ mắt 3 tháng. Khúc xạ mắt phải -9.5D (loạn thị 1.5D), mắt trái -2.75D (loạn thị 0.5D). Chiều dài trục mắt phải 28.37mm, mắt trái 25.67mm. Chẩn đoán bất đồng khúc xạ (anisometropia) gây nhược thị (amblyopia) và cận thị trục. Tiếp cận đồng bộ (synchronous approach) được áp dụng: sử dụng Ortho-k để kiểm soát cận thị và giảm bất đồng khúc xạ, kết hợp điều trị nhược thị bằng che mắt (patching) và thay đổi lối sống.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tiêu chuẩn chẩn đoán cận thịKhúc xạ liệt điều tiết > -0.5D
Ngưỡng tăng chiều dài trục (trẻ < 9 tuổi)> 0.15mm/6 tháng hoặc > 0.3mm/năm
Ngưỡng tăng chiều dài trục (trẻ > 9 tuổi)> 0.075mm/6 tháng hoặc > 0.15mm/năm
Liều atropine sử dụng0.25% (nightly dose)
Thời gian dùng atropine tối thiểu1 năm
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc cá thể hóa điều trị dựa trên sự kết hợp giữa khúc xạ, chiều dài trục và tình trạng thị giác hai mắt (binocular vision). Cần lưu ý rằng việc sử dụng atropine liều thấp cần theo dõi sát tình trạng điều tiết và lác ẩn (esophoria/exophoria) để tránh làm trầm trọng thêm tình trạng cận thị tiến triển.

Khuyến cáo thực hành

  • Luôn thực hiện khúc xạ liệt điều tiết (cycloplegic refraction) trong lần khám đầu tiên để chẩn đoán chính xác.
  • Đánh giá chiều dài trục (axial length) định kỳ mỗi 6 tháng để theo dõi tiến triển.
  • Cân nhắc can thiệp sớm bằng kính kiểm soát cận thị hoặc atropine cho trẻ có nguy cơ cao (khởi phát sớm, cha mẹ cận thị nặng).
  • Kết hợp đa phương pháp (Ortho-k, atropine, kính kiểm soát) trong các ca phức tạp như bất đồng khúc xạ.
  • Loại trừ các hội chứng cận thị bệnh lý (myopic syndromes) và các rối loạn võng mạc di truyền ở trẻ cận thị nặng.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Akshya P, 2026, Case by Case Approach to Myopia, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: dBpHc86OSXg.

Xem thêm