Tổng hợp các nghiên cứu lâm sàng về phẫu thuật đục thủy tinh thể tại AIOC 2026

Bs Ngô Hữu Thế
29.10.26
Last Updated

Hội nghị AIOC 2026 (AIOC 2026 Free Paper Cataract I, 2026) đã trình bày một loạt các nghiên cứu quan trọng liên quan đến phẫu thuật đục thủy tinh thể, từ quản lý rủi ro bức xạ cho nhân viên y tế đến các kỹ thuật tối ưu hóa kết quả phẫu thuật và đánh giá biến chứng. Các báo cáo này cung cấp cái nhìn sâu sắc về việc cải thiện an toàn và hiệu quả trong thực hành nhãn khoa hiện đại.

Rủi ro bức xạ ion hóa đối với nhân viên y tế

Nghiên cứu nhấn mạnh rủi ro đục thủy tinh thể do bức xạ (radiation associated cataracts) ở các bác sĩ can thiệp và nhân viên hỗ trợ sử dụng fluoroscopy. Các chuyên gia như bác sĩ can thiệp tim mạch và bác sĩ chẩn đoán hình ảnh đối mặt với nguy cơ cao hơn. Dữ liệu cho thấy khoảng 43% bác sĩ tim mạch bị phơi nhiễm đáng kể. Đáng chú ý, nhân viên hỗ trợ như điều dưỡng và kỹ thuật viên, dù phơi nhiễm liều thấp hơn, vẫn có nguy cơ phát triển đục thủy tinh thể sớm hơn 10 năm so với nhóm đối chứng cùng độ tuổi. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm sử dụng tấm chắn chì treo trần, kính bảo hộ chì, định vị ống X-quang dưới bàn mổ và duy trì thiết bị trong tình trạng tốt.

Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn bức xạ là bắt buộc để bảo vệ nhân viên y tế.

Sai sót trong đo sinh trắc học và chiến lược khắc phục

Một nghiên cứu hồi cứu 7 năm (2017-2024) với cỡ mẫu 942.448 mắt đã phân tích các sai sót trong đo sinh trắc học (biometry). Tỷ lệ sai sót được ghi nhận là 0,007% (tổng 65 ca). Các nguyên nhân chính bao gồm độ tin cậy giảm của đo sinh trắc học quang học (optical biometry) do môi trường truyền quang kém, cố định mắt kém ở bệnh nhân đục thủy tinh thể chín (mature cataracts) và các bệnh lý mắt kèm theo. Protocol đề xuất bao gồm việc lặp lại đo đạc trên hai máy khác nhau bởi hai kỹ thuật viên khác nhau khi có sự khác biệt về chiều dài trục nhãn cầu (axial length) lớn hơn 0,3 mm hoặc sự khác biệt về công suất khúc xạ lớn hơn 2 diopter.

Thay đổi vi mạch máu võng mạc sau phẫu thuật Phaco

Nghiên cứu quan sát dọc trên 53 bệnh nhân từ tháng 9/2023 đến tháng 1/2025 đã đánh giá những thay đổi vi mạch máu tại hoàng điểm sau phẫu thuật Phaco (phacoemulsification) không biến chứng bằng OCTA (Optical Coherence Tomography Angiography). Kết quả cho thấy sự gia tăng có ý nghĩa thống kê về mật độ mạch máu (vessel density) và mật độ tưới máu (perfusion density) tại vùng hoàng điểm ở thời điểm 1 tuần và 1 tháng sau phẫu thuật. Những thay đổi này được cho là do giảm áp lực nội nhãn, viêm sau phẫu thuật và tăng tiếp xúc ánh sáng võng mạc.

Quản lý bùng phát hội chứng độc tính tiền phòng (TAS)

Một báo cáo về đợt bùng phát TAS (Toxic Anterior Segment Syndrome) tại một bệnh viện công ở Ấn Độ từ tháng 10/2023 đến tháng 1/2024 với 74 ca trong tổng số 792 ca phẫu thuật. Nghiên cứu chỉ ra mối liên quan 100% giữa một thương hiệu chất nhầy (viscoelastic) cũ và sự xuất hiện của TAS. Sau khi loại bỏ hoàn toàn thương hiệu này, không có ca mới nào được ghi nhận. Quản lý bao gồm sử dụng steroid tại chỗ, tiêm steroid dưới kết mạc và thuốc hạ nhãn áp, với 90% bệnh nhân đạt thị lực tốt nhất từ 6/6 đến 6/8.

Giảm tỷ lệ loạn thị âm tính (negative dysphotopsia)

Nghiên cứu tiến cứu so sánh nhóm phẫu thuật thông thường và nhóm thực hiện kỹ thuật reverse optic capture (kẹp quang học ngược) cho thấy tỷ lệ loạn thị âm tính giảm đáng kể. Kết quả cho thấy nguy cơ tương đối (relative risk) là 0,1 ở nhóm reverse optic capture tại ngày thứ nhất, với mức giảm nguy cơ tuyệt đối là 15,5%. Số bệnh nhân cần điều trị (NNT) là 7 để ngăn ngừa một ca loạn thị âm tính.

Định hướng vát đầu tip Phaco và đánh giá độ sâu rãnh

Nghiên cứu trên 200 mắt cho thấy định hướng vát đầu tip (tip bevel orientation) sang phải giúp giảm tỷ lệ mất kẹp nhân (nuclear disengagement) xuống còn 21% so với 62% ở nhóm định hướng sang trái. Ngoài ra, việc quan sát các vân ngang của thủy tinh thể (transverse lenticular striations) được đề xuất như một dấu hiệu khách quan để đánh giá độ sâu rãnh (trench depth) trong quá trình phẫu thuật, giúp giảm nguy cơ rách bao sau.

Thay đổi tiền phòng sau phẫu thuật

Nghiên cứu trên 40 bệnh nhân cho thấy độ sâu tiền phòng (AC depth) tăng từ 2,48 mm lên 3,49 mm và góc tiền phòng tăng từ 23,6 độ lên 38,9 độ vào ngày thứ 7 sau phẫu thuật, kèm theo giảm áp lực nội nhãn từ 15,2 mmHg xuống 12,9 mmHg.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứu sinh trắc học942.448 mắt, hồi cứu 7 năm
Tỷ lệ sai sót sinh trắc học0,007%
Cỡ mẫu nghiên cứu vi mạch võng mạc53 bệnh nhân
Cỡ mẫu nghiên cứu TAS74 ca TAS trong 792 ca phẫu thuật
Tỷ lệ thành công thị lực sau TAS90% đạt 6/6 đến 6/8
Giảm nguy cơ tuyệt đối loạn thị âm tính15,5%
Cỡ mẫu nghiên cứu định hướng vát tip200 mắt
Cỡ mẫu nghiên cứu thay đổi tiền phòng40 bệnh nhân
  • Áp dụng protocol kiểm tra chéo sinh trắc học trên hai máy khác nhau cho các ca khó.
  • Sử dụng kính bảo hộ chì và tấm chắn cho nhân viên trong phòng mổ để giảm phơi nhiễm bức xạ.
  • Theo dõi các vân ngang thủy tinh thể để đánh giá độ sâu rãnh trong quá trình Phaco.
  • Cân nhắc kỹ thuật reverse optic capture cho bệnh nhân có nguy cơ cao bị loạn thị âm tính.
  • Thiết lập hệ thống logbook theo dõi chặt chẽ các vật tư tiêu hao để phát hiện sớm các cụm biến chứng như TAS.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, 2026, AIOC 2026 Free Paper Cataract I, aioseditorproceedings, Video ID: 4dHXih2zrro

Xem thêm