Hội nghị AIOC 2026 (AIOC 2026 Poster Podium Presentation Comprehensive Ophthalmology) đã trình bày nhiều nghiên cứu lâm sàng quan trọng, bao gồm các phân tích về mối tương quan cấu trúc-chức năng trong bệnh Glaucoma góc mở nguyên phát (Primary Open Angle Glaucoma - POAG), đánh giá di truyền trong hội chứng "dead back syndrome", ảnh hưởng của đái tháo đường lên độ dày giác mạc trung tâm (Central Corneal Thickness - CCT), và hiệu quả của nhãn khoa tổng quát trong thực hành lâm sàng.
Tương quan cấu trúc-chức năng trong Glaucoma góc mở nguyên phát
Nghiên cứu quan sát cắt ngang tại bệnh viện Josephi đã đánh giá mối tương quan giữa mật độ mạch máu võng mạc (vessel density) đo bằng OCTA và độ nhạy thị trường (visual field sensitivity) ở bệnh nhân POAG. Mẫu nghiên cứu bao gồm 100 mắt, chia thành hai nhóm: nhóm có khiếm khuyết thị trường trung tâm và nhóm có khiếm khuyết thị trường ngoại vi. Kết quả cho thấy bệnh nhân POAG có vùng vô mạch hoàng điểm (Foveal Avascular Zone - FAZ) lớn hơn, độ tròn (circularity) của FAZ thấp hơn và mật độ mao mạch thấp hơn so với nhóm chứng. Độ dày lớp sợi trục tế bào hạch (GCIPL) mỏng hơn ở nhóm có tổn thương thị trường trung tâm, cho thấy sự tương quan chặt chẽ giữa các thông số OCTA và chức năng thị giác.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | 100 mắt |
| Thiết kế | Quan sát cắt ngang |
| FAZ ở bệnh nhân POAG | Lớn hơn, độ tròn thấp hơn, mật độ mao mạch thấp hơn |
| Tương quan | Mật độ mạch máu võng mạc tương quan tốt với độ nhạy thị trường trung tâm |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Nghiên cứu nhấn mạnh giá trị của OCTA như một công cụ bổ trợ trong chẩn đoán sớm Glaucoma. Hạn chế của nghiên cứu là thiết kế cắt ngang, chưa đánh giá được sự thay đổi theo thời gian.
Đánh giá di truyền trong hội chứng Dead Back Syndrome
Hội chứng "dead back syndrome" là biến chứng muộn sau phẫu thuật đặt thủy tinh thể trong bao (in-the-bag IOL implantation), đặc trưng bởi sự mỏng, tách lớp và thiếu hụt tế bào biểu mô thủy tinh thể. Nghiên cứu di truyền trên 30 bệnh nhân cho thấy 90% trường hợp là nam giới. Phân tích exome toàn bộ (whole exome sequencing) đã xác định 15 biến thể khác biệt ở 17 bệnh nhân, với các gen FBN2, LAM1 và LAM2 có liên quan tích cực. Các biến thể này ảnh hưởng đến sự toàn vẹn của bao thủy tinh thể và sự hình thành lớp màng (laminal formation). Nghiên cứu gợi ý rằng các dấu ấn di truyền này có thể hỗ trợ phân tầng nguy cơ lâu dài cho bệnh nhân.
Ảnh hưởng của đái tháo đường lên độ dày giác mạc trung tâm
Nghiên cứu tiến hành tại bệnh viện mắt chuyên khoa từ tháng 5/2022 đến tháng 10/2023 trên 100 mắt (50 mắt đái tháo đường type 2 và 50 mắt nhóm chứng). Kết quả cho thấy CCT cao hơn đáng kể ở nhóm đái tháo đường so với nhóm không đái tháo đường. Độ dày giác mạc có tương quan dương với thời gian mắc bệnh và mức HbA1c. Tác giả khuyến cáo đo CCT nên là quy trình bắt buộc trong thăm khám tiền phẫu cho bệnh nhân đái tháo đường để đánh giá nguy cơ Glaucoma và các phẫu thuật khúc xạ.
Hiệu quả của nhãn khoa tổng quát trong thực hành lâm sàng
Nghiên cứu hồi cứu trên 10.000 hồ sơ bệnh án cho thấy 847 bệnh nhân (84,7%) được điều trị thành công bởi bác sĩ nhãn khoa tổng quát mà không cần chuyển tuyến chuyên khoa sâu. Các bệnh lý phổ biến bao gồm tật khúc xạ, đục thủy tinh thể, viêm kết mạc dị ứng và khô mắt. Chỉ 15,3% trường hợp cần chuyển tuyến (cross referral). Nghiên cứu khẳng định tầm quan trọng của việc đào tạo bác sĩ nhãn khoa tổng quát để cung cấp dịch vụ chăm sóc mắt tối ưu, đặc biệt tại các vùng khó khăn.
- Tích hợp OCTA vào đánh giá sớm Glaucoma để phát hiện tổn thương vi mạch.
- Cân nhắc di truyền học trong các trường hợp biến chứng muộn sau phẫu thuật thủy tinh thể.
- Đo CCT thường quy cho bệnh nhân đái tháo đường trước phẫu thuật.
- Tăng cường năng lực cho bác sĩ nhãn khoa tổng quát để giảm tải cho các chuyên khoa sâu.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, 2026, Poster Podium Presentation Comprehensive Ophthalmology, aioseditorproceedings, Video ID: PRSOWI11bI4.