Tổng quan về teo bản đồ (Geographic Atrophy) qua chương trình Jeopardy Challenge 2025

Bs Ngô Hữu Thế
19.10.26
Last Updated

Chương trình Geographic Atrophy Jeopardy Challenge (2025) do kênh Eyes On Eyecare tổ chức đã tổng hợp các kiến thức lâm sàng quan trọng về bệnh lý teo bản đồ (Geographic Atrophy - GA) thông qua hình thức trò chơi tương tác. Các chuyên gia tham gia đã thảo luận về các khía cạnh từ chẩn đoán, dịch tễ học đến các liệu pháp điều trị mới nhất cho bệnh nhân thoái hóa hoàng điểm tuổi già (Age-related Macular Degeneration - AMD).

Các thông số dịch tễ và chẩn đoán GA

Trong phần thảo luận về dịch tễ học, các chuyên gia xác nhận số lượng người mắc GA tại Hoa Kỳ là khoảng 1,5 triệu người, trong khi con số ước tính trên toàn thế giới là khoảng 5 triệu người. Về đặc điểm tiến triển, các tổn thương GA có xu hướng tiến triển nhanh hơn khi nằm ở vị trí ngoài hoàng điểm (extra-foveal). Các dấu hiệu chẩn đoán hình ảnh quan trọng bao gồm sự tích tụ lipofuscin trong tế bào võng mạc, vốn là cơ sở cho kỹ thuật chụp tự huỳnh quang đáy mắt (Fundus Autofluorescence - FAF). Ngoài ra, hiện tượng tăng truyền qua hắc mạc (choroidal hypertransmission) trên OCT là một dấu hiệu đặc trưng của mất biểu mô sắc tố võng mạc trong GA. Các tổn thương đa ổ (multifocal lesions) cũng được ghi nhận có liên quan đến tốc độ tiến triển nhanh hơn của bệnh.

Liệu pháp điều trị và cơ chế bệnh sinh

Các liệu pháp điều trị GA hiện nay không nhằm mục đích đảo ngược tổn thương mà tập trung vào việc làm chậm quá trình tiến triển của bệnh. Cơ chế tác động chính của các liệu pháp này là nhắm vào hệ thống bổ thể (complement system) - một thành phần quan trọng trong việc điều hòa phản ứng viêm tại võng mạc. Một số nghiên cứu cũng đã xem xét vai trò của các loại vitamin bổ sung, ví dụ như công thức AREDS 2, trong việc hỗ trợ làm chậm sự phát triển của tổn thương ở các thể GA không có tân mạch. Điều đáng chú ý là liệu pháp đầu tiên được FDA phê duyệt cho GA đã được công bố vào tháng 2 năm 2023 bởi nhà sản xuất Apellis.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Số người mắc GA tại Hoa KỳKhoảng 1,5 triệu người
Số người mắc GA toàn cầuKhoảng 5 triệu người
Thời gian trung bình tổn thương GA tiến triển đến hoàng điểm2,5 năm
Tỷ lệ tăng độ phổ biến GA sau 50 tuổi mỗi thập kỷ4 lần (quadruples)
Thời điểm FDA phê duyệt liệu pháp đầu tiên cho GATháng 2 năm 2023
Nhà sản xuất liệu pháp đầu tiên cho GAApellis
Bình luận: Thông tin theo Eyes On Eyecare (2025); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các dữ liệu trong chương trình mang tính chất ôn tập kiến thức nền tảng. Cần lưu ý rằng các con số về dịch tễ học có thể thay đổi tùy theo nguồn nghiên cứu và quần thể dân số được khảo sát. Việc sử dụng các thuật ngữ như "hyperreflective foci" hay "choroidal hypertransmission" là các dấu hiệu hình ảnh học quan trọng cần được bác sĩ nhãn khoa nhận diện chính xác trên OCT để tiên lượng bệnh.
  • Tăng cường nhận diện các dấu hiệu OCT như tăng truyền qua hắc mạc để tiên lượng tốc độ tiến triển GA.
  • Tư vấn bệnh nhân về các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được, đặc biệt là ngưng hút thuốc lá.
  • Theo dõi sát các tổn thương đa ổ vì đây là yếu tố liên quan đến tiến triển nhanh hơn.
  • Cập nhật các liệu pháp ức chế hệ thống bổ thể theo hướng dẫn điều trị mới nhất.

Tài liệu tham khảo:

Eyes On Eyecare, 2025, Geographic Atrophy Jeopardy! Challenge Game Show, Video ID: pYY_vkAPzZQ.

Xem thêm