Tại hội thảo AIOC2026 (IC252), Dr. Reena Manchanda Choudhry đã trình bày về vai trò của OCT Angiography (OCTA) trong thực hành lâm sàng hiện nay, đặc biệt là khả năng đánh giá tình trạng tưới máu võng mạc ở bệnh nhân Glaucoma. Mặc dù bệnh sinh của Glaucoma phụ thuộc vào áp lực nội nhãn (IOP), nhưng suy giảm tưới máu mạch máu đã được xác định là một yếu tố quan trọng trong hai thập kỷ qua.
Cơ chế và kỹ thuật OCTA
OCTA hoạt động bằng cách thực hiện nhiều lần quét OCT cùng lúc để phân biệt mô tĩnh từ các tế bào hồng cầu (RBCs) đang di chuyển, từ đó ghi nhận dòng chảy mạch máu động. Kỹ thuật này sử dụng low coherence interferometry (giao thoa kế kết hợp thấp) để tạo ra hình ảnh không xâm lấn. Các thuật toán như split spectrum amplitude decorrelation angiography (SS-ADA) hoặc full spectrum amplitude decorrelation được sử dụng để phân tích các lớp võng mạc theo chiều sâu, từ lớp sợi thần kinh quanh gai thị (radial peripapillary capillary density) đến các mạch máu sâu tại đầu dây thần kinh thị giác và hắc mạc.
Giá trị chẩn đoán và theo dõi Glaucoma
OCTA cho thấy khả năng phân biệt cao giữa mắt Glaucoma và mắt bình thường thông qua các thông số như mật độ mạch máu (vessel density) và chỉ số dòng chảy (blood flow index). Trong giai đoạn Glaucoma tiến triển, khi OCT thông thường đạt đến hiệu ứng sàn (floored effect) và không thể ghi nhận thêm sự suy giảm của lớp sợi thần kinh (RNFL), OCTA vẫn có thể tiếp tục ghi nhận sự sụt giảm mật độ mao mạch. Cụ thể, RNFL thường đạt ngưỡng sàn khi thị trường (visual field) mất từ -10 dB đến -15 dB, trong khi OCTA vẫn có giá trị theo dõi đến mức -20 dB hoặc -30 dB.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Độ nhạy/Đặc hiệu kết hợp | 94% và 91% |
| Hệ số biến thiên (Coefficient of variation) | < 7 |
| Ảnh hưởng của Valsalva/Nín thở | Không có hiệu ứng lên đo lường mật độ mạch máu |
| Ngưỡng sàn RNFL | -10 dB đến -15 dB thị trường |
| Ngưỡng giá trị OCTA | -20 dB đến -30 dB thị trường |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh OCTA có độ nhạy cao hơn OCT trong việc phát hiện sớm tổn thương mạch máu, ngay cả khi OCT cấu trúc còn bình thường (như trong tăng nhãn áp đơn thuần). Tuy nhiên, cần lưu ý rằng OCTA hiện vẫn thiếu tiêu chuẩn tham chiếu (reference standard) và dữ liệu quy chuẩn (normative data) trên nhiều dòng máy, do đó việc thay thế hoàn toàn OCT trong thực hành chưa được khuyến cáo.
Kết luận và định hướng tương lai
OCTA là công cụ không xâm lấn, khách quan với độ lặp lại tốt. Mặc dù hiện tại chưa thay thế hoàn toàn OCT trong thực hành thường quy, nhưng tiềm năng của nó trong việc phát hiện các tế bào rối loạn chức năng trước khi xảy ra quá trình chết tế bào (apoptosis) là rất lớn. Các nghiên cứu dọc (longitudinal studies) trong tương lai là cần thiết để xác định rõ vai trò của OCTA trong việc theo dõi tiến triển bệnh.
- Ưu tiên sử dụng quét 6x6 mm thay vì 3x3 mm để tăng độ nhạy phát hiện thay đổi sớm ở vùng thái dương trên và dưới.
- Kiểm tra kỹ chất lượng tín hiệu (signal strength) và loại trừ các nhiễu ảnh (artifacts) như cử động mắt hoặc nhiễu mi mắt.
- Kết hợp báo cáo OCT và OCTA để đánh giá tương quan giữa thay đổi cấu trúc và chức năng mạch máu.
- Cân nhắc OCTA cho các trường hợp nghi ngờ Glaucoma hoặc tăng nhãn áp khi OCT cấu trúc chưa cho thấy tổn thương rõ rệt.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Reena Manchanda Choudhry, 2026, OCT Angiography Current Implications, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: v0ln42lSx38.