Viêm giác mạc do Microsporidia: Tiếp cận chẩn đoán và quản lý lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
10.10.26
Last Updated

Trong buổi thảo luận Kera Grand Round 3 (2022), các chuyên gia đã phân tích các ca lâm sàng viêm giác mạc do Microsporidia, một thực thể hiếm gặp nhưng thường bị chẩn đoán nhầm là viêm giác mạc do virus hoặc nấm. Việc nhận diện sớm và chẩn đoán chính xác là thách thức lớn do bệnh thường tiến triển âm thầm và dễ bị bỏ sót trong thực hành lâm sàng.

Cơ chế bệnh sinh

Microsporidia là các ký sinh trùng nội bào bắt buộc, có cấu trúc vách tế bào chứa chitin giúp chúng tồn tại bền vững trong môi trường. Khi xâm nhập vào giác mạc, chúng sử dụng bộ máy phóng cực (polar filament) để tiêm bào tương vào tế bào chủ, sau đó nhân lên và phá vỡ tế bào, gây tổn thương mô giác mạc. Sự hiện diện của các bào tử trong nhu mô giác mạc thường gây ra phản ứng viêm mạn tính, dẫn đến các ổ thâm nhiễm nhu mô sâu mà không có khuyết biểu mô rõ rệt ở giai đoạn đầu.

Dữ liệu lâm sàng

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Đối tượng nghiên cứuCác ca lâm sàng viêm giác mạc do Microsporidia
Đặc điểm tổn thươngThâm nhiễm nhu mô sâu, thường đa ổ, màu trắng, không có khuyết biểu mô
Phương pháp chẩn đoánNhuộm Gram, nhuộm Acid-fast, KOH kết hợp Calcofluor white
Điều trịPhẫu thuật ghép giác mạc xuyên (therapeutic penetrating keratoplasty), thuốc kháng ký sinh trùng
Tỷ lệ tái phátTài liệu không nêu
Bình luận: Các ca lâm sàng được trình bày cho thấy sự khó khăn trong việc phân biệt viêm giác mạc do Microsporidia với viêm giác mạc do virus (Herpes Simplex Virus - HSV) hoặc nấm. Việc sử dụng steroid kéo dài ở các bệnh nhân này thường làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh do che lấp triệu chứng viêm. Hạn chế của tài liệu là thiếu các nghiên cứu đối chứng quy mô lớn, chủ yếu dựa trên kinh nghiệm lâm sàng và báo cáo ca đơn lẻ.

Thay đổi thực hành lâm sàng

  • Luôn nghi ngờ viêm giác mạc do Microsporidia ở các trường hợp viêm giác mạc nhu mô sâu, không đáp ứng với điều trị kháng virus hoặc kháng nấm thông thường.
  • Ưu tiên thực hiện nhuộm Calcofluor white hoặc nhuộm Acid-fast trên bệnh phẩm nạo giác mạc để tăng độ nhạy chẩn đoán.
  • Tránh sử dụng steroid kéo dài khi chưa loại trừ được nguyên nhân do ký sinh trùng.
  • Cân nhắc phẫu thuật therapeutic penetrating keratoplasty (ghép giác mạc điều trị) sớm trong các trường hợp thâm nhiễm sâu, tiến triển nặng hoặc có nguy cơ thủng giác mạc.

Tài liệu tham khảo:

Cornea Society, 2022, Kera Grand Round 3, YouTube Video ID: ls8UShd_Bzg.

Xem thêm