Bài giảng tại hội thảo AIOC 2026 (IC337) về chủ đề "Oops in Ophthalmic Plastic Surgery!" đã trình bày các kịch bản lâm sàng thực tế về biến chứng sau phẫu thuật tạo hình mi mắt và tái tạo hốc mắt. Các ca lâm sàng bao gồm biến chứng sau phẫu thuật cắt da mi (blepharoplasty), ghép mỡ, và các ca tái tạo hốc mắt phức tạp sau chấn thương hoặc cắt bỏ khối u.
Biến chứng sau phẫu thuật cắt da mi
Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lập kế hoạch tiền phẫu, đặc biệt là việc ngưng sử dụng các chất chống đông máu và các thực phẩm bổ sung như trà xanh, nhân sâm, hoặc arnica vi lượng đồng căn để giảm nguy cơ tụ máu (hematoma). Trong trường hợp tụ máu sau phẫu thuật, việc trấn an bệnh nhân là then chốt vì khối máu tụ có thể tồn tại đến 3 tuần. Việc sử dụng gel hoặc thuốc mỡ chứa heparin (như thrombop) có thể hỗ trợ giảm khối máu tụ. Đối với các trường hợp bất đối xứng mi sau phẫu thuật, cần đánh giá kỹ lưỡng ảnh tiền phẫu để xác định nếp mí (lid crease) và thực hiện phẫu thuật chỉnh sửa nếu cần thiết. Luôn sử dụng thước đo (caliper) để đảm bảo độ chính xác khi cắt bỏ mô, tránh sự tự tin thái quá ngay cả khi đã thực hiện hàng trăm ca phẫu thuật.
Biến chứng sau ghép mỡ và phẫu thuật mi dưới
Khi thực hiện ghép mỡ, việc đặt mỡ đúng lớp (suborbicularis) là yếu tố quyết định để tránh hình thành các cục mỡ dưới da (subcutaneous globules). Nếu xảy ra tình trạng này, cần phẫu thuật lấy bỏ qua đường rạch kết mạc (transconjunctival incision). Đối với ghép mỡ, cần lưu ý mỡ ghép có thể tiêu biến tới 30% theo thời gian, do đó kỹ thuật quá đầy (overfill) thường được ưu tiên hơn so với lấp đầy chính xác (exact fill). Đối với biến chứng hở mi hoặc quặm mi sau phẫu thuật mi dưới, cần đánh giá kỹ lưỡng để phân biệt giữa ectropion thực sự và co rút mi (lid retraction). Việc sử dụng các kỹ thuật như treo mi (canthopexy) hoặc ghép màng nhầy (mucous membrane graft) có thể cần thiết để tái tạo cấu trúc mi.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Thời gian tồn tại của tụ máu | Lên đến 3 tuần |
| Tỷ lệ tiêu biến của mỡ ghép | Lên đến 30% |
| Thời gian chờ đợi trước khi chỉnh sửa mỡ | 6 đến 9 tháng |
| Thời gian theo dõi sau phẫu thuật hốc mắt | Tài liệu không nêu |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng steroid tại chỗ (triamcinolone) để giải phóng sẹo trong giai đoạn sớm của co rút mi. Cần lưu ý rằng việc tiêm steroid cần thận trọng để tránh các biến chứng tại chỗ như teo da hoặc mất sắc tố.
Tái tạo hốc mắt và quản lý biến chứng
Trong các ca tái tạo hốc mắt phức tạp, việc sử dụng kế hoạch phẫu thuật ảo (virtual surgical planning) và cấy ghép tùy chỉnh (patient specific implant - PSI) đóng vai trò quan trọng. Đối với các trường hợp mất xương hốc mắt, việc sử dụng lưới titan (titanium mesh) hoặc vật liệu sinh học (bioresorbable implant) giúp khôi phục thể tích hốc mắt. Tác giả lưu ý rằng đối với các trường hợp nhiễm trùng hốc mắt hoặc rò rỉ dịch não tủy, cần có sự phối hợp đa chuyên khoa với bác sĩ phẫu thuật thần kinh. Việc quản lý biến chứng sau phẫu thuật hốc mắt đòi hỏi sự kiên nhẫn, đôi khi cần nhiều giai đoạn phẫu thuật để đạt được kết quả thẩm mỹ và chức năng chấp nhận được.
- Luôn chụp ảnh bệnh nhân ở mọi lần tái khám để bảo vệ pháp lý.
- Sử dụng thước đo (caliper) trong mọi ca phẫu thuật mi để tránh sai sót.
- Phân biệt rõ ràng giữa ectropion và co rút mi trước khi can thiệp.
- Ưu tiên sử dụng vật liệu cấy ghép tùy chỉnh (PSI) trong tái tạo hốc mắt phức tạp.
- Luôn chuẩn bị tâm lý cho bệnh nhân về việc cần nhiều giai đoạn phẫu thuật.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, 2026, Oops in Ophthalmic Plastic Surgery!, aioseditorproceedings, Video ID: mfjP14m5bS4.