Bài giảng tại hội thảo AIOC 2026 (IC28) do Dr. Karan Bhatia trình bày tập trung vào các tình huống phức tạp trong phẫu thuật ghép giác mạc nội mô (DSEK) và chiến lược quản lý tối ưu. Phẫu thuật DSEK đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và khả năng xử trí linh hoạt các biến chứng tiềm ẩn như thủng vạt (button hole), bong vạt, hoặc các trường hợp mắt có tiền sử phẫu thuật phức tạp.
Quản lý biến chứng và các tình huống phẫu thuật khó
Trong quá trình thực hiện DSEK, biến chứng thủng vạt (button hole) là một thách thức đáng kể. Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng các kỹ thuật bơm hơi (air tamponade) để hỗ trợ vạt giác mạc. Đối với các mắt có tiền sử phẫu thuật phức tạp, ví dụ như mắt đã đặt ống dẫn lưu tiền phòng (AGV), việc cắt tỉa ống dẫn lưu cần được thực hiện cẩn thận để tránh rò rỉ khí qua van, gây khó khăn cho việc duy trì bóng khí đầy đủ trong tiền phòng. Trong trường hợp ghép vạt thất bại do viêm giác mạc do vi khuẩn (bacterial keratitis) sau 2 năm theo dõi, việc thực hiện DESC (Descemet stripping endothelial keratoplasty) là cần thiết. Quản lý tiền phòng (anterior chamber) là bước then chốt, bao gồm việc cắt dịch kính (vitrectomy) tự động để loại bỏ các dải dịch kính bám vào nội mô, vốn là nguyên nhân gây suy giảm khả năng sống sót của vạt ghép.
Kỹ thuật phẫu thuật và tái tạo tiền phòng
Khi đối mặt với các ca phẫu thuật phức tạp, việc quản lý tiền phòng đóng vai trò quan trọng hơn cả kỹ thuật ghép. Đối với các ca có tiền sử phẫu thuật đục thủy tinh thể phức tạp (PCR case), cần kiểm tra sự hiện diện của rãnh (sulcus) để đặt kính nội nhãn (IOL) ba mảnh (three-piece lens). Việc sử dụng kỹ thuật hai tay (two-hand technique) giúp giải phóng các dính giữa túi bao và mống mắt. Tác giả ưu tiên để bóng khí đầy đủ kèm cắt mống mắt ngoại vi (inferior PI). Đối với các trường hợp mắt có áp lực cao (tight globe) nghi ngờ xuất huyết trên hắc mạc (suprachoroidal hemorrhage) hoặc dịch trong khoang sau mống mắt, việc thực hiện cắt dịch kính khô (dry parchment vitrectomy) giúp làm mềm nhãn cầu, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đưa vạt ghép vào tiền phòng.
Kỹ thuật tạo vạt siêu mỏng và tái lập thị lực
Tác giả chia sẻ kinh nghiệm tạo vạt siêu mỏng (ultra thin lenticle) dưới 50 micron. Việc kiểm soát độ dày vạt phụ thuộc vào kỹ thuật sử dụng dao (crescent knife) tại điểm củng mạc. Tác giả lưu ý rằng khi thực hiện bóc tách giác mạc, vị trí càng sâu thì vạt càng di động tự do. Trong các ca bệnh lý nội mô giác mạc (ABK), việc thực hiện tạo hình đồng tử (pupilloplasty) được khuyến khích nếu đồng tử quá lớn để đảm bảo vạt ghép nằm đúng vị trí. Đối với các ca có sẹo củng mạc, việc tạo đường hầm củng mạc khó khăn, do đó đường rạch giác mạc trong (clear corneal incision) là lựa chọn thay thế. Kỹ thuật Iris claw được cân nhắc thay vì các phương pháp khác trong trường hợp xơ hóa mống mắt nặng.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Độ dày vạt ghép mục tiêu | 20-50 micron |
| Thời gian bóc tách màng Descemet | Khoảng 30 phút |
| Cải thiện thị lực (ca lâm sàng) | Từ đếm ngón tay đến 6/8 |
| Tỷ lệ biến chứng | Tài liệu không nêu |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026 (IC28), 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật như tạo vạt siêu mỏng bằng dao thủ công đòi hỏi kỹ năng phẫu thuật viên rất cao và kinh nghiệm dày dạn. Việc quản lý tiền phòng trong các ca phức tạp là yếu tố quyết định sự thành công của ghép nội mô. Cần lưu ý rằng các số liệu về độ dày vạt là kinh nghiệm cá nhân của tác giả, không phải là tiêu chuẩn chung cho mọi phẫu thuật viên.
- Ưu tiên quản lý tiền phòng và cắt dịch kính sạch trước khi đặt vạt ghép.
- Sử dụng kỹ thuật hai tay để giải phóng dính mống mắt trong các ca phẫu thuật phức tạp.
- Cân nhắc tạo hình đồng tử khi đồng tử giãn rộng để tối ưu hóa vị trí vạt ghép.
- Sử dụng dao có gờ bảo vệ (guarded knife) để kiểm soát độ dày vạt ghép một cách tái lập.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Karan Bhatia, 2026, Challenging Scenarios in Dsek Identification and Management, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: cYWznuTrrtY.