Khóa học video AIOC2026 IC24 (2026) trình bày các kỹ thuật lâm sàng trong xử trí rách bao sau (Posterior Capsule Rupture - PCR) và đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOL) trong các tình huống phức tạp. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì sự bình tĩnh, kiểm soát fluidics và sử dụng các kỹ thuật hỗ trợ để đạt kết quả thị giác tối ưu.
Xử trí rách bao sau trong phẫu thuật
Khi xảy ra PCR, bước đầu tiên là không hoảng loạn. Phẫu thuật viên cần duy trì áp lực dương bằng cách giữ đầu tưới trong mắt trước khi rút đầu hút để tránh xẹp tiền phòng. Việc sử dụng chất nhầy (viscoelastic) là bắt buộc: đầu tiên là chất nhầy phân tán (dispersive) để tamponade vùng rách, ngăn chặn sự lan rộng của vết rách và thoát dịch kính. Sau đó, chất nhầy kết dính (cohesive) được sử dụng để làm đầy tiền phòng và ngăn dịch kính thoát ra thêm. Mục tiêu là chuyển vết rách bao sau thành một bao sau liên tục (Posterior Capsulorhexis - PCCC) để tạo bờ bao vững chắc, cho phép đặt IOL trong bao.
Tiếp cận dịch kính trong rách bao sau
Khi có dịch kính thoát ra, việc xử trí cần được thực hiện trước khi tiếp tục các bước tiếp theo. Cắt dịch kính qua đường pars plana (pars plana vitrectomy) được ưu tiên hơn cắt dịch kính qua đường rìa (limbal vitrectomy) vì giúp tiếp cận trực tiếp vùng dịch kính thoát ra, giảm nhiễu loạn (turbulence) và giảm nguy cơ làm rộng vết rách bao sau. Kỹ thuật này cũng cho phép loại bỏ dịch kính đối xứng hơn, giảm nguy cơ nghiêng IOL sau phẫu thuật.
Đặt IOL trong các tình huống phức tạp
Trong trường hợp không thể đặt IOL trong bao, việc đặt IOL ba mảnh (three-piece IOL) vào rãnh (sulcus) với kỹ thuật kẹp quang học (optic capture) qua PCCC hoặc ACCC là lựa chọn thay thế an toàn. Đối với các trường hợp đặc biệt như microcornea hoặc Soemmering ring, kỹ thuật IOL cố định củng mạc (intrascleral fixation) hoặc Glued IOL được khuyến cáo. Việc sử dụng IOL có haptic làm từ PVDF (Polyvinylidene fluoride) được cho là giúp giảm nguy cơ gãy haptic so với PMMA (Polymethyl methacrylate) trong quá trình thao tác.
Quản lý đồng tử và các biến chứng
Trong các trường hợp đồng tử giãn không đủ hoặc cần tái tạo đồng tử, kỹ thuật khâu đồng tử (pupilloplasty) bốn vòng (four-throw) được sử dụng để tạo đồng tử lỗ kim (pinhole pupil), giúp cải thiện thị lực trong các trường hợp có sẹo giác mạc trung tâm. Cần theo dõi chặt chẽ các bệnh nhân này bằng OCT phân đoạn sau (posterior segment OCT) và khám võng mạc ngoại vi do nguy cơ cao bị phù hoàng điểm dạng nang (cystoid macular edema).
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | tài liệu không nêu |
| Kỹ thuật cắt dịch kính ưu tiên | Pars plana vitrectomy |
| Loại IOL khuyến cáo khi rách bao | Three-piece IOL |
| Vật liệu haptic giảm nguy cơ gãy | PVDF |
| Kích thước đồng tử lỗ kim tối ưu | 1 mm - 1.5 mm |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026 IC24, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật như Glued IOL và pupilloplasty đòi hỏi phẫu thuật viên có kinh nghiệm cao. Việc chuyển vết rách bao sau thành PCCC là một kỹ thuật khó, cần thao tác nhẹ nhàng với kẹp xé bao (capsulorhexis forceps) để tránh làm rộng vết rách.
- Luôn giữ đầu tưới trong mắt khi xảy ra PCR để duy trì tiền phòng.
- Ưu tiên cắt dịch kính qua pars plana để giảm nhiễu loạn và bảo tồn cấu trúc bao.
- Sử dụng IOL ba mảnh làm dự phòng cho các trường hợp rách bao phức tạp.
- Không nên đặt IOL một mảnh vào rãnh do nguy cơ hội chứng UGH (Uveitis-Glaucoma-Hyphema).
- Khâu đồng tử lỗ kim cần thận trọng, không vượt quá 1.5 mm để tránh giảm thị lực do ánh sáng yếu.
Tài liệu tham khảo:
Priya Narang, Amar Agarwal, Rajesh Sinha, 2026, AIOC2026 IC24 - Tackling Posterior Capsule Rupture & Iol Implantation: Video Course, AIOS Editor Proceedings, https://www.youtube.com/watch?v=TeOttwb7ZcU