Các nghiên cứu lâm sàng về bệnh lý giác mạc: Từ điều trị nội khoa đến can thiệp phẫu thuật

Bs Ngô Hữu Thế
16.11.26
Last Updated

Tài liệu tổng hợp các báo cáo tại hội nghị AIOC 2026 (n=100 bệnh nhân trong nghiên cứu insulin, n=60 mắt trong nghiên cứu toric ICL, n=90 bệnh nhân trong nghiên cứu CKD) về các tiến bộ trong quản lý bệnh lý giác mạc. Các báo cáo tập trung vào việc tối ưu hóa điều trị nội khoa và phẫu thuật cho các tình trạng bệnh lý giác mạc phức tạp.

Insulin tại chỗ trong điều trị loét giác mạc

Insulin là một protein đồng hóa (anabolic protein) có vai trò quan trọng trong quá trình tăng trưởng, biệt hóa và tăng sinh tế bào biểu mô giác mạc. Nghiên cứu RCT trên 100 bệnh nhân keratitis cho thấy việc sử dụng insulin tại chỗ (nồng độ 1 IU/ml, pha loãng trong dung dịch bôi trơn, dùng 4 lần/ngày) giúp cải thiện đáng kể quá trình biểu mô hóa. Kết quả cho thấy tỷ lệ biểu mô hóa đạt 72% ở nhóm dùng insulin so với 28% ở nhóm điều trị thông thường. Thời gian lành vết thương trung bình giảm từ 38,6 ngày xuống còn 28,3 ngày ở nhóm insulin.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu100 bệnh nhân
Liều insulin1 IU/ml, 4 lần/ngày
Tỷ lệ biểu mô hóa (nhóm insulin)72%
Tỷ lệ biểu mô hóa (nhóm đối chứng)28%
Thời gian lành (nhóm insulin)28,3 ngày
Thời gian lành (nhóm đối chứng)38,6 ngày
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc sử dụng insulin tại chỗ là một hướng đi mới đầy tiềm năng, tuy nhiên cần các nghiên cứu đa trung tâm với cỡ mẫu lớn hơn để khẳng định hiệu quả và tính an toàn dài hạn.

So sánh các phương pháp Cross-linking (CXL) trong Keratoconus

Nghiên cứu so sánh giữa phương pháp CXL hỗ trợ bằng kính tiếp xúc (contact lens assisted CXL) và CXL sử dụng riboflavin hyposmolar trên 40 trẻ em (20 trẻ mỗi nhóm). Cả hai phương pháp đều cho thấy hiệu quả ổn định giác mạc và cải thiện thị lực (tăng 0,2 logMAR). Không có sự khác biệt đáng kể về mặt thống kê giữa hai nhóm về các thông số Kmax và độ sâu đường phân cách (demarcation line). Tuy nhiên, nhóm sử dụng kính tiếp xúc có ghi nhận một trường hợp nhiễm trùng.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu40 trẻ em (20 mỗi nhóm)
Thời gian theo dõi6 tháng
Cải thiện thị lực (cả 2 nhóm)0,2 logMAR
Độ sâu đường phân cáchKhoảng 200 micromet
Biến chứng nhiễm trùng1 trường hợp (nhóm kính tiếp xúc)
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Cả hai phương pháp đều là lựa chọn khả thi cho bệnh nhân nhi, nhưng việc lựa chọn cần cân nhắc kỹ nguy cơ nhiễm trùng khi sử dụng kính tiếp xúc.

Ảnh hưởng của bệnh thận mạn (CKD) lên nội mô giác mạc

Nghiên cứu cắt ngang trên 90 bệnh nhân CKD (chia thành 3 nhóm: giai đoạn 5, giai đoạn 3-4, và nhóm đối chứng) cho thấy bệnh thận mạn có ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe nội mô giác mạc. Các thông số như mật độ tế bào nội mô (endothelial cell density), hệ số biến thiên (coefficient of variation) và tỷ lệ hình lục giác (hexagonality) đều có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa các nhóm. Những thay đổi này rõ rệt hơn ở bệnh nhân đang chạy thận nhân tạo.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu90 bệnh nhân
Mật độ tế bào nội mô (nhóm lọc máu)396,22 tế bào/mm2
CCT nhóm A (CKD giai đoạn 5)510 micromet
CCT nhóm B (CKD giai đoạn 3-4)513 micromet
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Bệnh nhân CKD cần được đánh giá nội mô kỹ lưỡng trước khi thực hiện phẫu thuật nội nhãn do nguy cơ mất bù nội mô cao.

Kết quả của Toric ICL sau CXL trong Keratoconus

Nghiên cứu hồi cứu trên 60 mắt cho thấy việc cấy ghép Toric ICL (Implantable Collamer Lens) sau CXL mang lại hiệu quả phục hồi thị lực tốt. Nhóm có thực hiện CXL trước đó (32 mắt) cho thấy sự ổn định về các thông số giác mạc (Kmax) tốt hơn so với nhóm không thực hiện CXL (28 mắt). Cả hai nhóm đều cải thiện thị lực không kính và có kính đáng kể sau 12 tháng.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu60 mắt
Thời gian theo dõi12 tháng
Nhóm A (có CXL trước)32 mắt
Nhóm B (không CXL trước)28 mắt
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc thực hiện CXL trước khi cấy ICL là bước chuẩn bị quan trọng để đảm bảo tính ổn định sinh cơ học của giác mạc.

Tư thế ngủ và sự tiến triển của Keratoconus

Nghiên cứu trên 50 người (25 bệnh nhân Keratoconus và 25 đối chứng) chỉ ra mối liên quan giữa tư thế ngủ và mức độ nghiêm trọng của bệnh. 64% bệnh nhân Keratoconus báo cáo có tư thế ngủ gây áp lực lên mắt (nằm sấp hoặc nằm nghiêng có tiếp xúc trực tiếp với tay/gối). Những bệnh nhân này có xu hướng có giá trị Kmax cao hơn và bệnh tiến triển nặng hơn ở bên mắt chịu áp lực.

  • Tư vấn bệnh nhân về tư thế ngủ là một biện pháp can thiệp cơ học modifiable (có thể thay đổi) đơn giản.
  • Tránh thói quen dụi mắt (eye rubbing) để giảm nguy cơ tiến triển bệnh.
  • Cần theo dõi sát các bệnh nhân có tư thế ngủ gây áp lực lên mắt.
  • Cân nhắc tư thế ngủ trong quá trình đánh giá và quản lý bệnh nhân Keratoconus.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, 2026, AIOC 2026 Free Paper Cornea II, aioseditorproceedings, Video ID: uyr1w-SAjrE.

Xem thêm