Chẩn đoán và biểu hiện lâm sàng các bệnh lý viêm màng bồ đào trước

Bs Ngô Hữu Thế
19.11.26
Last Updated

Tài liệu Cornea Atlas (2014) cung cấp tổng quan về các nguyên nhân gây viêm màng bồ đào trước (anterior uveitis), bao gồm các bệnh lý hệ thống và các tình trạng viêm khu trú. Viêm màng bồ đào trước có thể xuất hiện đơn độc hoặc kết hợp với viêm giác mạc (keratitis) hoặc viêm củng mạc (scleritis), trong đó nhiều trường hợp là vô căn.

Sarcoidosis

Sarcoidosis là một bệnh lý viêm hệ thống ảnh hưởng đến nhiều cơ quan như mắt, da, hệ thần kinh trung ương và phổi. Các u hạt (sarcoid granulomas) có thể xuất hiện ở kết mạc. Biểu hiện nhãn khoa phổ biến nhất là viêm mống mắt thể mi (iridocyclitis) dạng u hạt mạn tính, mặc dù đôi khi có thể gặp viêm màng bồ đào không u hạt. Các dấu hiệu lâm sàng bao gồm tủa sau giác mạc (keratic precipitates) dạng "mỡ cừu" (mutton-fat), phù giác mạc vi nang do tăng nhãn áp cấp tính lên đến 50 mmHg, dính sau mống mắt (posterior synechiae) và mủ tiền phòng (hypopyon) xuất huyết. Ngoài ra, các nốt Koeppe có thể xuất hiện ở bờ đồng tử và nốt Busacca trên bề mặt mống mắt.

Fuchs’ Heterochromic Iridocyclitis

Fuchs’ heterochromic iridocyclitis là tình trạng viêm mống mắt thể mi mạn tính một bên, gây ra tình trạng loạn sắc mống mắt (heterochromia) do teo mô đệm mống mắt và mất biểu mô sắc tố mống mắt. Các tủa sau giác mạc dạng sao (stellate keratic precipitates) thường nhỏ, màu trắng, nằm ở mặt sau giác mạc. Dưới độ phóng đại cao, các tủa này được cho là cấu tạo từ tế bào viêm và fibrin. Thông thường, tình trạng này có rất ít tế bào tiền phòng và hầu như không có phản ứng flare, đồng thời các tế bào tiền phòng không giảm khi sử dụng corticosteroid. Soi góc tiền phòng (gonioscopy) cho thấy các mạch máu nhỏ chạy qua vùng lưới bè và mống mắt; chọc hút tiền phòng (paracentesis) thường gây chảy máu từ các mạch máu này. Đục thủy tinh thể dưới bao sau có thể tiến triển thành đục trắng hoàn toàn, tuy nhiên dính trước ngoại vi và dính sau thường không phát triển.

Behçet’s Disease

Bệnh Behçet’s đặc trưng bởi tình trạng viêm màng bồ đào kèm mủ tiền phòng và dính sau mống mắt. Các biểu hiện ngoài mắt bao gồm viêm củng mạc với nốt đỏ (erythematous nodule), loét miệng dạng áp-tơ (aphthous oral ulcer) và các nốt đỏ dưới da (subcutaneous erythematous nodules).

Vogt-Koyanagi-Harada Syndrome

Hội chứng Vogt-Koyanagi-Harada biểu hiện qua viêm màng bồ đào trước kèm theo dính sau mống mắt và các dấu hiệu ngoài mắt như bạch biến (vitiligo).

Juvenile Rheumatoid Arthritis

Viêm khớp thiếu niên (juvenile rheumatoid arthritis) có thể gây ra bệnh lý dải băng giác mạc (band keratopathy), có thể xuất hiện khi có hoặc không có viêm hoạt tính. Các biến chứng khác bao gồm đục thủy tinh thể trắng và dính sau mống mắt lan rộng.

Syphilitic Uveitis

Viêm màng bồ đào do giang mai (syphilitic uveitis) có thể biểu hiện với mủ tiền phòng, đặc biệt ở bệnh nhân nhiễm AIDS, kèm theo dính sau mống mắt.

HLA-B27-Related Uveitis

Các rối loạn liên quan đến HLA-B27 bao gồm hội chứng Reiter, viêm cột sống dính khớp (ankylosing spondylitis), bệnh viêm ruột và viêm khớp vảy nến. Bệnh nhân có thể phát triển phản ứng viêm nặng sau phẫu thuật đục thủy tinh thể, phù giác mạc kèm màng sau giác mạc và thủy tinh thể nhân tạo trong bao sau bị bao bọc bởi fibrin.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Nhãn áp trong Sarcoidosis50 mmHg
Bình luận: Thông tin theo Cornea Atlas (2014); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các mô tả lâm sàng trong tài liệu tập trung vào hình thái học (morphology) của các bệnh lý viêm màng bồ đào. Cần lưu ý rằng việc chẩn đoán xác định các bệnh lý này đòi hỏi phối hợp đa chuyên khoa (nội khoa, thấp khớp học, da liễu) thay vì chỉ dựa vào khám mắt đơn thuần. Hạn chế của tài liệu là không cung cấp phác đồ điều trị cụ thể cho từng bệnh lý.
  • Thực hiện khám sinh hiển vi kỹ lưỡng để phát hiện tủa sau giác mạc dạng "mỡ cừu" gợi ý bệnh lý u hạt.
  • Cân nhắc chẩn đoán Fuchs’ heterochromic iridocyclitis ở bệnh nhân viêm mống mắt thể mi mạn tính một bên có loạn sắc mống mắt.
  • Cảnh giác với nguy cơ chảy máu khi thực hiện các thủ thuật xâm lấn trên bệnh nhân có tân mạch mống mắt trong Fuchs’ heterochromic iridocyclitis.
  • Sàng lọc các bệnh lý hệ thống như HLA-B27, giang mai hoặc Behçet’s ở bệnh nhân viêm màng bồ đào trước tái phát hoặc có mủ tiền phòng.
  • Theo dõi sát biến chứng tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể ở bệnh nhân viêm màng bồ đào mạn tính.

Tài liệu tham khảo:

Krachmer, J. H., Mannis, M. J., & Holland, E. J., 2014, Chapter 20: Anterior Uveitis, Cornea Atlas, Elsevier, 288-292.

Xem thêm